II SA/Lu 217/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza (sprawozdawca) Asesor sądowy Brygida Myszyńska-Guziur po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 maja 2022 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 14 stycznia 2022 r., nr SKO.41/3386/OS/2021 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie decyzją z dnia 14 stycznia 2022 r., nr SKO.41/3386/OS/2021, po rozpatrzeniu odwołania A. K. (dalej także jako: "skarżąca"), w pkt 1) uchyliło w całości decyzję Wójta Gminy Strzyżewice z dnia 29 lipca 2021 r. nr OPS1/00027/07/2021 o odmowie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad mężem H. K., w pkt 2) odmówiło skarżącej przyznania ww. świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 1 maja 2021r., do 31 grudnia 2021, w pkt 3) przyznało skarżącej na czas nieokreślony począwszy od dnia 1 stycznia 2022 r. ww. świadczenie pielęgnacyjne w kwocie 2.119,00 zł miesięcznie. Rozstrzygnięcie organu zostało wydane w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny: Wnioskiem z dnia 26 maja 2021 r. (data wpływu do organu), skarżąca zwróciła się do Wójta Gminy Strzyżewice o ustalenie na jej rzecz prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad mężem H. K., legitymującym się Orzeczeniem Lekarza Orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych O/Lublin z dnia [...] r., nr akt [...] z którego wynika, że jest trwale niezdolny do samodzielnej egzystencji. W dniu 9 lipca 2021 r. do akt sprawy złożono także decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych O/Lublin z dnia 1 marca 2020 r. o waloryzacji emerytury A. K., która od dnia 1 marca 2020 r. wynosi 1594,00 zł. Decyzją z dnia 29 lipca 2021 r., organ I instancji odmówił przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, wskazując na zaistnienie negatywnej przesłanki uzasadniającej odmowę, a mianowicie powstanie niepełnosprawności osoby wymagającej opieki po ukończeniu 18 roku życia, tj. art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r., (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 111 ze zm., dalej jako: "u.ś.r.") oraz legitymowanie się skarżącej prawem do pobierania emerytury, co stanowi negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. Rozpatrując odwołanie skarżącej od powyższego rozstrzygnięcia, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie, pismem z dnia 8 listopada 2021 r., poinformowało skarżącą o możliwości zawieszenia (wstrzymania) przez organ emerytalny wypłaty emerytury, co będzie skutkowało w jej przypadku przyjęciem stanowiska, że w takiej sytuacji nie ma zastosowania art. 17 ust. 5 pkt 1 a) u.ś.r. Jednocześnie, w piśmie tym wyznaczono skarżącej termin do przedłożenia Kolegium decyzji o zawieszeniu wypłaty jej emerytury do dnia 17 grudnia 2021 r. Uwzględniając wniosek skarżącej, organ przedłużył termin załatwienia niniejszej sprawy do 1 lutego 2022 r. W dniu 10 stycznia 2022 r., wpłynęło do organu pismo pełnomocnika skarżącej z dnia 3 stycznia 2022 r., do którego załączono decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych O/Lublin o zawieszeniu skarżącej wypłaty emerytury od dnia 1 stycznia 2022 r. W dniu 14 stycznia 2022 r. Kolegium wydało opisaną na wstępie decyzję, w której uchyliło zaskarżoną decyzję i odmówiło skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 1 maja 2021 r. do 31 grudnia 2021 r., przyznając to świadczenie od dnia 1 stycznia 2022 r. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem skarżąca wniosła skargę do sądu, zaskarżając decyzję Kolegium w części, w jakiej organ odmówił przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 1 maja 2021 r. do 31 grudnia 2021 r. Skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj. art. 24 ust. 2 u.ś.r. przez jego niezastosowanie i przyznanie skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 1 stycznia 2022 r., a nie od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, tj. od 1 maja 2021 r. Mając powyższe na uwadze skarżąca wniosła o uchylenie decyzji w zaskarżonej części oraz ustalenie na jej rzecz świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 1 maja 2021r., do dnia 31 grudnia 2021 r., a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przypisanych. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że w art. 23 u.ś.r. brak jest wskazania jako dokumentu niezbędnego do rozpoznania wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego – decyzji o zawieszeniu emerytury. W związku z tym – jak podniosła – trudno jest zaakceptować argumentację organu II instancji, że dopiero z chwilą przedłożenia decyzji ZUS o zawieszeniu pobieranej emerytury przez skarżącą, wpłynął prawidłowo wypełniony wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wskazać należy, że skarga w przedmiotowej sprawie została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie z powołaną regulacją, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Na gruncie kontrolowanej sprawy wniosek w powyżej opisanym zakresie złożył organ, natomiast skarżąca nie oponowała. Rozpatrując stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Istotę sporu w sprawie stanowi wyłącznie kwestia daty początkowej, od której należało przyznać skarżącej świadczenie pielęgnacyjne. Skarżąca zakwestionowała bowiem legalność przyznania jej wnioskowanego świadczenia od daty przedłożenia decyzji o zawieszeniu prawa do pobierania emerytury, domagając się przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od 1 maja 2021 r., tj. od miesiąca, w którym wpłynął do organu wniosek o przyznanie tego świadczenia. Bezspornym w sprawie jest, że w dacie składania wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego (26 maja 2021 r.) skarżąca miała ustalone prawo do pobierania emerytury. Zarówno Sądowi, jak i obydwu stronom sporu (biorąc pod uwagę, że skarżąca jest reprezentowana przez pełnomocnika zawodowego) doskonale znane są rozbieżności, jakie pojawiały się w orzecznictwie na tle interpretacji art. 17 ust. 1 pkt 5 lit. a) u.ś.r. Sąd orzekający w rozpoznawanej sprawie przychyla się do zdecydowanie dominującego w aktualnym orzecznictwie poglądu, wskazującego na konieczność odejścia od stricte językowej wykładni art. 17 ust. 1 pkt 5 lit. a) u.ś.r. i uwzględnienia również wyników wykładni funkcjonalnej (celowościowej) i systemowej. Zgodnie z tą linią orzeczniczą, nie ulega wątpliwości, że nie można jednocześnie pobierać świadczenia pielęgnacyjnego i świadczeń wskazanych w analizowanym przepisie, jednakże przyznane prawo do emerytury nie stanowi bezwzględnej przesłanki wykluczającej uzyskanie świadczenia. Konieczne jest jednak usunięcie kolizji świadczeń, poprzez wybór jednego z nich, co w przypadku emerytury oznacza konieczność doprowadzenia do zawieszenia pobierania świadczenia emerytalnego. Jak wskazano wyżej pogląd ten zdecydowanie dominuje w aktualnym orzecznictwie, zwłaszcza Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. przykładowo wyroki z 28 czerwca 2019 r., I OSK 757/19; z 8 stycznia 2020 r., I OSK 2392/19; z 30 kwietnia 2020 r., I OSK 1546/19; z 27 maja 2020 r., I OSK 2375/19; z 18 czerwca 2020 r., I OSK 254/20, 30 października 2020 r., I OSK 1189/20; z 24 listopada 2020 r., I OSK 1416/20; z 15 grudnia 2020 r., I OSK 1983/20). Skład orzekający w rozpoznawanej sprawie w pełni podziela powyższe stanowisko, odnotowując przy tym, że jest ono dominujące również w orzecznictwie tutejszego sądu (por. przykładowo: wyroki WSA w Lublinie z 7 stycznia 2021 r., II SA/Lu 555/20; z 12 stycznia 2021 r., II SA/Lu 719/20; z 16 marca 2021 r., II SA/Lu 753/20; z 27 maja 2021 r., II SA/Lu 18/21). Jednocześnie Sąd odrzuca jako błędne stanowisko, w świetle którego istnieje możliwość proporcjonalnego obniżenia świadczenia pielęgnacyjnego do wysokości różnicy pomiędzy kwotą świadczenia emerytalno-rentowego (wymienionego w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r.), a kwotą świadczenia pielęgnacyjnego. Takie stanowisko nie ma oparcia w obowiązujących przepisach prawa. Na przeszkodzie stoi także treść art. 17 ust. 3 u.ś.r., który wysokość świadczenia pielęgnacyjnego określa jednoznacznie kwotowo i nie pozwala na samodzielne określanie jego wysokości przez organ administracji w oparciu o jakiekolwiek przesłanki. Ponadto takie rozwiązanie rodziłoby wiele komplikacji w perspektywie ustalania przez organ wysokości należnej wypłaty świadczenia w sytuacji otrzymania dodatkowych świadczeń z systemu emerytalno-rentowego (np. trzynastej emerytury), czy też w zakresie odprowadzanych składek na ubezpieczenie zdrowotne i ubezpieczenie emerytalno-rentowe. Sąd zdecydowanie opowiada się za drugim stanowiskiem, w świetle którego rozwiązaniem analizowanego zbiegu praw do świadczeń jest umożliwienie osobie uprawnionej dokonania wyboru jednego ze świadczeń: pielęgnacyjnego lub emerytalno-rentowego (por. przykładowo: wyroki NSA z 24 lutego 2021 r., I OSK 2511/20, z 18 czerwca 2020 r., I OSK 254/20, z 27 maja 2020 r. I OSK 2375/19 oraz z 11 sierpnia 2020 r. I OSK 764/20). W świetle powyższych poglądów, osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera emeryturę, powinna mieć możliwość dokonania wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania drugiego, tj. w niniejszej sprawie emerytury. Wybór może zrealizować przez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do emerytury. W przypadku emerytury podstawa prawna do zawieszenia emerytury wynika z art. 103 ust. 3 u.e.r.f.u.s. Przepis ustawy systemowej, wskazuje, że na wniosek emeryta można zawiesić wypłatę m.in. emerytury, do której uprawniona jest jedna osoba, przez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do emerytury. W orzecznictwie wskazuje się przy tym, że istota problemu zbiegu praw do świadczeń, wynikająca z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., musi być interpretowana jako wiążąca się nie z samym prawem do świadczenia emerytalno-rentowego, lecz z jego realizacją w postaci wypłaty świadczenia. Skoro zawieszenie prawa do emerytury skutkuje wstrzymaniem jej wypłaty, to uznać należy, że eliminuje się w ten sposób negatywną przesłankę wyłączającą nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Zgodnie bowiem z art. 24 ust. 2 u.ś.r., prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, czyli w sprawach wymagających rezygnacji z emerytury lub renty (w tym rodzinnej), od miesiąca, w którym strona przedstawi decyzję o wstrzymaniu wypłaty świadczenia emerytalno-rentowego (por. przykładowo: wyroki NSA z 11 sierpnia 2020 r., I OSK 764/20; z 10 sierpnia 2021 r., I OSK 433/21; z 23 lutego 2022 r., I OSK 1146/21; z 3 marca 2022 r., I OSK 1647/21; z 11 marca 2022 r., I OSK 1681/21; z 23 marca 2022 r., I OSK 1160/21; z 25 marca 2022 r., I OSK 1267/21). W świetle powyższego zupełnie bezzasadny jest zarzut skarżącej dotyczący naruszenia art. 24 u.ś.r. W rozpoznawanej sprawie bowiem, skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika zawodowego, wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożyła w dniu 26 maja 2021 r., natomiast do organu emerytalnego z wnioskiem o zawieszenie wypłaty emerytury wystąpiła dopiero 20 grudnia 2021r. W konsekwencji dopiero w styczniu 2022 r. przedłożyła decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych O/Lublin z dnia 21 grudnia 2021r. znak: ENP/15/0201224466 o zawieszeniu wypłaty emerytury od dnia 1 stycznia 2022 r. Nie było zatem podstaw prawnych, aby prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przyznać z datą wcześniejszą niż 1 stycznia 2022 r. Odnosząc się do twierdzeń skarżącej, że w art. 23 u.ś.r. brak jest wskazania jako dokumentu niezbędnego do rozpoznania wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego – decyzji o zawieszeniu emerytury, Sąd wyjaśnia, że Skład rozpatrujący niniejszą sprawę w pełni podziela stanowisko prezentowane w orzecznictwie, zgodnie z którym samo złożenie wniosku o świadczenie pielęgnacyjne nie spełnia przesłanki wyboru świadczenia w taki sposób, aby usunąć przeszkodę w przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego, wynikającą z kolizji świadczeń. Wyboru między emeryturą a świadczeniem pielęgnacyjnym nie można utożsamiać ze złożeniem jedynie oświadczenia o wyborze któregoś z tych świadczeń lub ze złożeniem jedynie wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego przy jednoczesnym pobieraniu emerytury. Wybór świadczenia pielęgnacyjnego musi być uzewnętrzniony złożeniem wniosku o zawieszenie prawa do emerytury do organu rentowego, czyli organu innego, niż organ właściwy do rozpatrzenia wniosku o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie powstaje ponadto z chwilą złożenia takiego wniosku, bowiem dopiero wstrzymanie prawa do emerytury skutkuje powstaniem takiej możliwości (por. podobnie wyroki WSA w Gdańsku z 22 grudnia 2021 r., III SA/Gd 852/21; z 21 października 2021 r., III SA/Gd 585/21, CBOSA). A zatem jak wynika z powyższego, jedynie zawieszenie prawa do pobierania emerytury, eliminuje negatywną przesłankę wyłączającą nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Istotą rozwiązania kolizji świadczeń jest wybór jednego z nich, a nie pobieranie dwóch świadczeń jednocześnie. Wypada przy tym odnotować, że o ile w przypadku zbiegu świadczeń z tego samego systemu (świadczeń rodzinnych – art. 27 ust. 5 u.ś.r.) rozwiązanie problemu zbiegu leży w kompetencjach tego samego organu, jako właściwego do wydawania decyzji w przedmiocie świadczeń rodzinnych, to w przypadku świadczeń z różnych systemów (emerytalnego i rodzinnego) jest to niemożliwe. Bez aktywności ze strony wnioskodawczyni, która jest jedyną osobą mogącą wnioskować o zawieszenie prawa do emerytury, organ nie może rozwiązać problemu zbiegu świadczeń korzystnie dla strony. W okolicznościach faktycznych i prawnych rozpoznawanej sprawy, nie mogły zatem odnieść oczekiwanego skutku podnoszone w skardze zarzuty. Powyższe uwagi prowadzą do wniosku, że organ prawidłowo przyznał skarżącej świadczenie pielęgnacyjne począwszy od 1 stycznia 2022 r., tj. od miesiąca, w którym zawieszono prawo do pobierania emerytury, gdyż dopiero od tego momentu spełnione zostały przesłanki materialnoprawne do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Jednocześnie, jak wykazano, nie było podstaw do przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od 1 maja 2022 r. do 31 grudnia 2021r., tj. począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek o przyznanie przedmiotowego świadczenia, gdyż w tym czasie, aż do dnia od którego zawieszono wypłatę świadczenia emerytalnego istniała negatywna materialnoprawna przesłanka z art. 17 ust. 5 pkt 1 a) u.ś.r. Z tych względów Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.