II SA/Lu 218/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak, Sędziowie Sędzia WSA Jacek Czaja (sprawozdawca), Sędzia NSA Witold Falczyński, Protokolant Asystent sędziego Bartłomiej Pastucha, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 maja 2016 r. sprawy ze skargi T. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzją z dnia 23 lutego 2016 r., znak: [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpoznaniu odwołania T. H. (dalej: skarżący), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23) oraz art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r. poz. 163 ze zm.), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta L. z dnia [...] stycznia 2016 r., znak: [...], o przyznaniu skarżącemu świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności w ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" na lata 2014-2020 z powodu ubóstwa, niepełnosprawności, długotrwałej lub ciężkiej choroby, w kwocie [...]zł w miesiącu marcu 2016 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyjaśniło, że w dniu 28 grudnia 2015 r. skarżący złożył wniosek o udzielenie świadczenia z pomocy społecznej. Organ pierwszej instancji udzielając skarżącemu tego świadczenia w wysokości [...] zł – w miesiącu marcu 2016 r. wskazał, że w wyniku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego ustalono, że dochód nie przekracza kwoty kryterium dochodowego, wynoszącej 634,00 zł, a wysokość przyznanej pomocy jest adekwatna do potrzeb skarżącego. Utrzymując w mocy tę decyzję Kolegium podkreśliło, że przyznanie stronie świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności zależy do uznania organu, w tym też zakresie organ udzielając świadczeń kieruje się zasadą dostosowania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Zdaniem Kolegium, decyzja organu pierwszej instancji, na podstawie której przyznano stronie zasiłek celowy we wskazanej kwocie mieści się w ramach przysługującego mu uznania administracyjnego i w związku z tym jest zgodna z prawem. Kolegium wskazało, że organ pierwszej instancji nie pozostaje bierny i udziela wsparcia skarżącemu w postaci zasiłków celowych. Organ zwrócił przy tym uwagę, że niniejsza decyzja nie uniemożliwia stronie występowania z kolejnymi wnioskami o udzielenie pomocy społecznej, o ile zajdzie taka konieczność. Skargę na powyższą decyzję organu odwoławczego złożyła skarżący, wnosząc o jej uchylenie. Skarżący zarzucił, że nie zgadza się z zaskarżoną decyzją w zakresie wysokości przyznanego świadczenia wskazując, że w 2015 roku kwota przyznanego świadczenia na zakup żywności wynosiła [...] zł miesięcznie. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest zasadna. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Zgodnie z tym przepisem, zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, to jest w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Podkreślenia wymaga, że powyższy przepis odwołuje się do konstrukcji tzw. uznania administracyjnego. W orzecznictwie sądowym uznaje się, że konstrukcja uznania administracyjnego wyraża się w możliwości wyboru konsekwencji prawnych w ustalonym stanie faktycznym sprawy. Uznanie administracyjne nie polega więc na swobodzie organu administracji, w zakresie odnoszącym się do ustalania stanu faktycznego. Działając w ramach uznania administracyjnego organy administracji są zobligowane do szczegółowego zbadania stanu faktycznego i odzwierciedlenia w aktach sprawy wyniku postępowania dowodowego. Decyzja wydana w warunkach uznania administracyjnego nie może być zatem decyzją dowolną, lecz musi wynikać z wszechstronnego i dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy oraz w należyty sposób wyważać słuszny interes strony i interes społeczny (wyrok NSA z dnia 15 września 2011 r., II GSK 863/10, LEX nr 966221). Wskazać trzeba, że w świetle art. 7 K.p.a. na organach administracji spoczywa obowiązek uwzględniania z urzędu interesu społecznego oraz słusznego interesu strony. Przyjmuje się przy tym, że "organ administracji, działający na podstawie przepisów prawa materialnego przewidujących uznaniowy charakter rozstrzygnięcia, jest obowiązany – zgodnie z zasadą z art. 7 K.p.a. – załatwić sprawę w sposób zgodny ze słusznym interesem obywatela, jeśli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny, ani nie przekracza to możliwości organu administracji wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków" (por. wyrok NSA z dnia 11 czerwca 1982 r., SA 820/81, OSPiKA 1982, nr 1-2, poz. 22 wraz z glosą aprobującą J. Łętowskiego). W ocenie Sądu organy administracji obu instancji uchyliły się od wyjaśnienia okoliczności faktycznych rozpoznawanej sprawy, naruszając nie tylko powołany art. 39 ust. 1 i 2 ustawy, lecz również art. 7, 77 § 1 i 80 K.p.a., a organ odwoławczy – także art. 136 K.p.a., w konsekwencji czego doszło również do naruszenia przepisu art. 107 § 3 K.p.a., który wskazuje wymogi prawidłowo sporządzonego uzasadnienia decyzji. Wskazać bowiem należy, że uzasadnienie decyzji tych organów nie pozwala sądowi na kontrolę tych rozstrzygnięć w kontekście wynikającej z art. 3 ust. 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej reguły, że rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy oraz, że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że skarżący wnosząc o przyznanie mu świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności w ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" na lata 2014-2020 z powodu ubóstwa, niepełnosprawności, długotrwałej lub ciężkiej choroby, wskazywał na swoją bardzo trudną sytuację zdrowotną. Skarżący, co nie jest kwestionowane w sprawie, jest osobą cierpiącą chorobę nowotworową, która z uwagi na indywidualne zalecenia lekarza onkologa, zmuszona jest odżywiać się w sposób adekwatny do swego stanu zdrowia, to jest uwzględniający konieczność odbudowy organizmu po tzw. chemioterapii oraz stosować tzw. dietę wątrobową. Okoliczności te zostały stwierdzone nie tylko znajdujących się w tych aktach pismach skarżącego kierowanych do organu, lecz także w dokumentacji lekarskiej: zaświadczeniach lekarskich z dnia 8 czerwca 2015 r. i 30 grudnia 2015 r. oraz karcie informacyjnej z Kliniki Chirurgii Onkologicznej SPSK nr [...] w L. z dnia 6 czerwca 2014 r., a także w treści aktualizacji rodzinnego wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 19 czerwca 2015 r. i w dniu 5 stycznia 2016 r. (k. 10-11, 13-15, 23 i 50-53 akt administracyjnych organu pierwszej instancji). Poza sporem jest również, że skarżący w okresie bezpośrednio poprzedzającym miesiąc, na który aktualnie ubiegał się o przyznanie świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności w ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" na lata 2014-2020, to jest od 1 lipca 2015 r. do 31 grudnia 2015 r. miał przyznawane – kolejnymi decyzjami organu pierwszej instancji to samo świadczenie, lecz w wysokości [...] zł miesięcznie – jako "równowartości miesięcznego kosztu posiłku przygotowywanego w żywieniu zbiorowym – barze". W ocenie Sądu, w tych okolicznościach niezrozumiałe jest stanowisko organów obu instancji, które stwierdziły, że przyznanie mu obecnie pomocy tego samego rodzaju w znacznie niższej wysokości - [...] zł, stanowi adekwatna do jego potrzeb żywieniowych, wynikających ze stan zdrowia skarżącego. Niewątpliwie zatem za dowolne uznać należy twierdzenia organu odwoławczego, który uzasadniając przyznanie skarżącemu świadczenia w istotnie niższej wysokości względem poprzednio udzielonej pomocy, wskazał, że "wycena obiadu przygotowanego w barze różni się od samodzielnego przygotowywania posiłków i nie należy porównywać tych dwóch rodzajów świadczeń", co prowadzi do wniosku, że "przyznana zaskarżoną decyzją kwota [...]zł samodzielne przygotowanie posiłków jest wystarczająca na zakup produktów". Trzeba przy tym zauważyć, że również stanowisko Kolegium co do tego, że "strona dokonuje zakupu w zakresie wykraczającym poza potrzeby jednoosobowego gospodarstwa", a nadto, że "Biorąc pod uwagę potrzeby strony w zakresie diety należy zauważyć, że wydatki, wykazane w fakturach VAT, ponoszone na zakup żywności odbiegają od wskazań diety", nie zostało w jakikolwiek sposób uargumentowane. Z powyższego wynika, że również z tym zakresie dokonana przez Kolegium ocena dowodów nosi znamiona dowolności, a tym samym naruszą wynikającą z art. 80 K.p.a. zasadę swobodnej oceny dowodów. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: P.p.s.a.) uchylił zaskarżoną decyzję. Rozpoznając ponownie sprawę organ odwoławczy uwzględni, w myśl art. 153 P.p.s.a., dokonaną przez Sąd wykładnię przepisów prawa oraz wytyczne co do dalszego postępowania.