II SA/Lu 219/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc – Malec Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Asesor sądowy Brygida Myszyńska – Guziur (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 2 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu z dnia 21 lutego 2022 r., nr SKO.1989/21 w przedmiocie świadczenia wychowawczego oddala skargę. A. P. (dalej jako "strona", "skarżąca"), wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu z dnia 21 lutego 2022 r. w przedmiocie świadczenia wychowawczego. Z akt sprawy i uzasadnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia wynika, że wnioskiem z dnia 27 maja 2021 r. strona zwróciła się o przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego na córki - M. P. i N. P., na okres od dnia 1 czerwca 2021r. do dnia 31 maja 2022 r. W dniu 24 września 2021 r. wydana została informacja o przyznaniu stronie wnioskowanego świadczenia wychowawczego. Następnie, w dniu 19 października 2021 r. do Miejskiego Centrum Pomocy Rodzinie w Zamościu wpłynęła informacja z Lubelskiego Urzędu Wojewódzkiego w Lublinie, w której potwierdzono, że w sprawie męża strony - D. P. mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w okresie od dnia 1 czerwca 2021 r. do dnia dzisiejszego tj. w okresie podlegania przez małżonka strony, ustawodawstwu kraju zatrudnienia - [...]. W następstwie uzyskania powyższej informacji, decyzją z dnia 13 listopada 2021 r. Prezydent Miasta Zamościa uchylił prawo do świadczenia wychowawczego przyznanego na M. P. i N. P. w okresie od 1 czerwca 2021 r. W wyniku rozpatrzeniu odwołania strony decyzją z dnia 21 stycznia 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Zamościu utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Kolegium powołując treść art. 16 ust. 6 i art. 27 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2019 r. poz. 2407 ze zm. – dalej jak o "ustawa") wskazało, że w informacji Lubelskiego Urzędu Wojewódzkiego w Lublinie potwierdzono, iż w sprawie męża strony - D. P. mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w okresie od dnia 1 czerwca 2021 r. do dnia dzisiejszego tj. w okresie podlegania przez małżonka strony, ustawodawstwu kraju zatrudnienia - [...]. Ponadto Urząd Wojewódzki w Lublinie jest w posiadaniu oświadczenia strony, z którego wynika, iż D. P. w okresie od 4 maja 2021r. do chwili obecnej wykonuje działalność zawodową na terytorium [...]. Jednocześnie w powyższym piśmie, podkreślono, że organem właściwym do rozpatrzenia wniosków strony o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego oraz prawa do świadczeń rodzinnych w okresie poza ustalonym okresem stosowania przepisów wspólnotowych o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego jest Miejskie Centrum Pomocy Rodzinie w Zamościu. Kolegium wyjaśniło, że uzyskanie przez organ gminy informacji od wojewody, że w stosunku do danej osoby mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, obliguje organ do uchylenia prawa do świadczenia wychowawczego (decyzji przyznającej świadczenie wychowawcze) od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji. Organ nie jest przy tym uprawniony do badania zasadności ustaleń wojewody ani rozważania na tym etapie postępowania, jakie mogą być potencjalne skutki uchylenia tego prawa. Ponadto organ odwoławczy wskazał, że okoliczność uchylenia prawa do świadczenia wychowawczego nie przesądza o braku prawa do świadczenia wychowawczego za wskazany okres. Uchylenie prawa do świadczenia wychowawczego na podstawie przepisu art. 16 ust. 6 ustawy wynika jedynie z faktu, że organem właściwym do rozpatrzenia sprawy ustalenia prawa do świadczenia za wskazany okres jest wojewoda. W powołanej na wstępie skardze do tut. Sądu, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, zobowiązanie Prezydenta Miasta Zamościa do przyznania skarżącej świadczenia na dzieci: M. i N. P. począwszy od 1 lipca 2018 r. i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Rozstrzygnięciu strona zarzuciła naruszenie art. 1 ust 2 pkt 1 ustawy. W uzasadnieniu strona podniosła, że zgodnie z art. 1 ust 2 pkt 1 ustawy prawo do świadczenia wychowawczego przysługuje obywatelom polskim., wskazując, że od tego przepisu nie ma wyjątków. Natomiast z przepisu art. 1 ust 2 pkt 2 ustawy wynika, że prawo do świadczenia wychowawczego przysługuje w określonych przypadkach cudzoziemcom. Skarżąca nie jest cudzoziemcem zatem nie mogą mieć do niej zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Skarżąca wraz z mężem i dziećmi mają miejsce zamieszkania w Polsce. Tymczasowa zmiana miejsca pobytu zasadniczo pozostaje bowiem bez wpływu na miejsce zamieszkania. O stałości pobytu na określonym terytorium decyduje bowiem przede wszystkim takie przebywanie, które ma na celu założenie tam ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów. W przypadku osób mających miejsce zamieszkania w kraju, a wyjeżdżających za granicę, istotne znaczenie będzie więc miało to czy ów wyjazd nosi znamiona wyjazdu stałego czy też tymczasowego. W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Biorąc pod uwagę zakreśloną kognicję sądów administracyjnych i przyczyny wzruszenia decyzji organów administracji publicznej Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w sposób określony w przywołanych wyżej przepisach, co tym samym uzasadnia oddalenie skargi. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Zgodnie z art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy wojewoda właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o oświadczenie wychowawcze pełni funkcję instytucji właściwej w związku z udziałem Rzeczypospolitej Polskiej w koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w przypadku przemieszczania się osób w granicach Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru Gospodarczego i Konfederacji Szwajcarskiej. W świetle ustawy świadczenie wychowawcze przyznane przez wojewodę wypłaca organ właściwy. Natomiast zgodnie z art. 16 ust. 6-9 ustawy w przypadku, gdy wojewoda ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy uchyla decyzję o przyznaniu prawa do świadczenia wychowawczego za okres, w którym osoba podlega ustawodawstwu w zakresie świadczeń rodzinnych w innym państwie, o którym mowa w ust. 1, w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Wojewoda ustala wtedy prawo do świadczenia wychowawczego zgodnie z art. 11 ustawy od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, o którym mowa w ust. 1, w zakresie świadczeń na rodzinę w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W przypadku, gdy wojewoda ustali, że w sprawie nie mają zastosowania przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego: 1) przekazuje sprawę organowi właściwemu w celu ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego - w przypadku, o którym mowa w ust. 1; 2) informuje o tym fakcie organ właściwy - w przypadku, o którym mowa w ust. 2 (art. 16 ust. 8 ustawy) Wyjaśnić w tym miejscu należy, że celem stosowania przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego jest rozwiązanie występujących przypadków kolizji norm i wyeliminowanie kumulacji świadczeń, a nie pozbawienie strony uprawnień do tych świadczeń. Oznacza to, że Wojewoda ustala, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W świetle powołanych wyżej przepisów, dokonanie takich ustaleń obliguje właściwy organ do uchylenia uprzednio wydanej decyzji w sprawie świadczenia wychowawczego od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w zakresie świadczenia wychowawczego. Uchylenie decyzji w trybie ustawy nie kończy jednak postępowania o przyznanie świadczenia wychowawczego. Oznacza zmianę właściwości organu, a nie pozbawienie prawa do takiego świadczenia (zob.m.in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 5 listopada 2020 r., II SA/GI 910/19, orzeczenia.nsa.gov.pl). Z akt sprawy wynika, że skarżącej przyznano prawo do świadczenia wychowawczego na córki M. P. i N. P., na okres od dnia 1 czerwca 2021r. do dnia 31 maja 2022 r. W dniu 19 października 2021 r. Wojewoda poinformował organ I instancji, że w stosunku do wniosku strony mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, ze względu na podleganie przez małżonka strony, ustawodawstwu kraju zatrudnienia - [...]. Wskazać należy, że w aktach sprawy znajduje się adnotacja urzędowa z dnia 28 czerwca 2021 r., z której wynika, że skarżąca oświadczyła, że jej mąż – D. P. od kwietnia 2021 r. przebywa na terytorium [...] i prowadzi tam własną działalność gospodarczą. W związku z powyższą informacją stwierdzić należy, że organ I instancji prawidłowo uchylił przyznane skarżącej prawo do świadczenia wychowawczego na córki M. P. i N. P.. Wiąże się to - jak wyżej wskazano - ze zmianą właściwości rzeczowej organu do rozpoznania wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego. W związku z dokonanym przez Wojewodę ustaleniem, że w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego konieczne było wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji o przyznaniu tego świadczenia jako wydanej przez organ niewłaściwy (Prezydenta). W tym miejscu wyjaśnić także należy, że zgodnie art. 16 ust. 1 ustawy, w przypadku gdy matka, ojciec, opiekun prawny lub opiekun faktyczny dziecka przebywa poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy przekazuje wniosek wraz z dokumentami wojewodzie. W przypadku przebywania wymienionych osób w dniu przyznania świadczenia wychowawczego lub po tym dniu poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, o którym mowa w ust. 1, organ właściwy występuje do wojewody o ustalenie, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Przepisów ust. 1 i 2 nie stosuje się w przypadku wyjazdu poza granice Rzeczypospolitej Polskiej lub pobytu turystycznego, leczniczego lub związanego z podjęciem przez dziecko kształcenia poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej. W związku z powyższym, w sytuacji gdy mąż strony prowadzi działalność gospodarczą na terenie [...], w kraju w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego zasadnym było wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji organu I instancji przyznającej stronie świadczenia wychowawcze na obie córki za okres od dnia 1 czerwca 2021r. do dnia 31 maja 2022 r. Uchylenie dotychczasowej decyzji o przyznaniu skarżącej świadczeń wychowawczych na dwójkę jej dzieci skutkować będzie ponownym rozpoznaniem jej wniosku o to świadczenie, z tym że organem, który oceni zasadność tego wniosku będzie Wojewoda, a nie organ, który wydał poprzednią, pozytywną dla skarżącej decyzję. Skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł o oddaleniu skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.