II SA/Lu 22/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska, Sędziowie Sędzia WSA Jacek Czaja (sprawozdawca), Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Protokolant Referent stażysta Kinga Górka, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 29 maja 2018 r. sprawy ze skargi P. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] grudnia 2017 r., nr [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r., znak: [...], wydaną na podstawie art. 16 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2016 r., poz. 1764 ze zm., dalej u.d.i.p.) w związku z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia [...] r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257), Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w L. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika L. Urzędu Celno - Skarbowego w B. P. z dnia [...] r., znak: [...] w przedmiocie odmowy udzielenia informacji publicznej. Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Wnioskiem z [...] r. P. K. zwrócił się do Naczelnika L. Urzędu Celno - Skarbowego w B. P. o wydanie wszystkich kserokopii aktów oskarżenia w przedmiocie uszczuplenia akcyzy należnej od wina, wydanych od 2015 roku do chwili udzielenia informacji, ponadto o wskazanie kodu towaru w taryfie celnej, któremu przyporządkowana była akcyza należna w kwocie [...]zł/litr wina w akcie oskarżenia wnioskodawcy (sygnatura akt II [...] Sądu Rejonowego w T. L.). Pismem z dnia [...] r. Naczelnik L. Urzędu Celno - Skarbowego w B. P. udzielił odpowiedzi w zakresie kodu towaru, w pozostałym zaś zakresie decyzją nr [...] z [...] r. odmówił udzielenia informacji, uzasadniając to tym, że żądana informacja jest informacją przetworzoną, a wnioskodawca nie wykazał szczególnie istotnego interesu publicznego, mimo, że został wezwany do jego wykazania. Ocenę organu pierwszej instancji podzielił organ odwoławczy, wyjaśniając, że Naczelnik Urzędu Celno - Skarbowego w B. P. nie dysponuje narzędziem, które w prosty sposób pozwala na ustalenie wykazu spraw w przedmiocie uszczuplenia akcyzy należnej od wina, prowadzonych od 2015 roku do chwili udzielenia informacji. Sporządzenie wykazu spraw, w których wnoszone były żądane akty oskarżenia w tym zakresie w latach 2015-2017 wymagałoby przeglądu obszernych akt spraw karnych skarbowych, w których nastąpiło uszczuplenie akcyzy od alkoholu. Organ podkreślił, że dokonanie analizy w celu wybrania spraw w zakresie uszczuplenia akcyzy od wina jest niezbędne ze względu na to, że w aktach spraw występują nazwy własne, a nie ogólne określenie "wino". Ponadto, jak podkreślił organ drugiej instancji, wnioskodawca w piśmie z [...] r. będącym odpowiedzią na wezwanie do wykazania szczególnie istotnego interesu publicznego, rozszerzył wniosek o wpisanie na każdej kserokopii aktu oskarżenia kodu z taryfy celnej, od którego była naliczana akcyza, co tym bardziej wskazuje na wytworzenie nowej jakościowo informacji, jakiej organ nie posiada. Zatem bezsprzecznie w tym przypadku żądanie dotyczy informacji przetworzonej. Organ wskazał, że przepis art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. ma w istocie przeciwdziałać zalewom wniosków zmierzających do uzyskania informacji przetworzonej dla realizacji celów osobistych lub komercyjnych i ma zapobiegać sytuacjom, w których działania organu skupione są nie na funkcjonowaniu w ramach przypisanych mu kompetencji, lecz na udzielaniu informacji publicznej. Dlatego też wnioskodawca domagający się udzielenia informacji publicznej przetworzonej dla wykazania, w jakim zakresie jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego, powinien wyjaśnić, w jaki sposób zamierza wykorzystać uzyskane informacje dla ochrony tego interesu lub poprawy w funkcjonowaniu organów administracji publicznej. Zdaniem organu, odwołujący w żaden sposób nie udowodnił, że gdyby nawet otrzymał informację publiczną w postaci aktów oskarżenia, to jej zakres mógłby realnie wpłynąć na poprawę funkcjonowania państwa. W skardze na powyższą decyzję skarżący zarzucił naruszenie art. 1 ust. 1 w związku z art. 3 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a i ust. 2 u.d.i.p. poprzez ich błędną wykładnię i błędne stosowanie i na tej podstawie wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji. Wskazał, że żądana informacja nie jest informacją przetworzoną, przekształconą, tylko prostą informacją publiczną dotyczącą faktów, a nadto podniósł, że to nie tylko na nim jako na wnioskodawcy, ale także na organie publicznym spoczywa sprawdzenie szczególnego istotnego interesu publicznego przy udzielaniu informacji przetworzonej, czego organy nie uczyniły. Wyjaśnił, że kod towaru taryfy celnej wina 2208 jest błędny, ponieważ dotyczy wyrobów spirytusowych, a nie wina. Wyjaśnił, że wniósł o udostępnienie aktów oskarżenia, gdyż dowiodłoby to, że organy publiczne stosują "oszukańczy proceder", ponadto dokumenty te są niezbędne do udowodnienia przed sądem jego niewinności. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest niezasadna. Zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienie do uzyskania informacji publicznej, w tym uzyskania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego. Podkreślić trzeba, że wnioskodawca, żądając udostępnienia informacji, która ma charakter informacji przetworzonej, winien wykazać, że za jej udostępnianiem przemawia szczególnie istotny interes publiczny. Niewątpliwie art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., będąc podstawą do uzyskania informacji publicznej przetworzonej, w istocie ogranicza do niej dostęp. Ograniczenie to, dokonane aktem rangi ustawowej, przewidziane jest w art. 61 ust. 2 Konstytucji i odpowiada regulacji art. 31 ust. 3 ustawy zasadniczej. Ustawodawca, ograniczając dostęp do informacji przetworzonej ma na względzie zapewnienie prawidłowego funkcjonowania organów Państwa i innych podmiotów zobowiązanych do udzielania informacji publicznej. Za udostępnieniem informacji przetworzonej nie przemawia zatem istnienie interesu publicznego. Udostepnienie tej informacji musi być dla interesu publicznego szczególnie istotne. Pojęcie "szczególnego interesu publicznego" jest znaczeniowo węższe od funkcjonującego w powszechnym użyciu pojęcia interesu społecznego. Interes publiczny odnosi się w swej istocie do spraw związanych z funkcjonowaniem państwa oraz podmiotów publicznych jako pewnej całości, szczególnie zaś łączy się z funkcjonowaniem podstawowej struktury państwa. W przypadku informacji przetworzonej jej udostępnienie z natury rzeczy wiąże się z procesem tworzenia informacji, nieistniejącej w chwili skierowania wniosku w takim zakresie i postaci, jakiej oczekuje wnioskodawca. Proces powstawania tej informacji nakłada na podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej obowiązek jej wytworzenia dla wnioskodawcy, niezwiązany z przypisanymi mu u kompetencjami. Z tego względu ustawodawca zdecydował, że proces wytworzenia informacji w oparciu o posiadane dokumenty obwarowany będzie koniecznością wykazania, że jej udostępnienie jest szczególnie istotne dla interesu publicznego (wyroki NSA z dnia 9 października 2010 r., I OSK 1737/12 oraz z dnia 9 października 2010 r., I OSK 1737/12). Prawo do uzyskania informacji publicznej przetworzonej ma jedynie ten wnioskodawca, który jest w stanie wykazać swoje indywidualne, realne i konkretne możliwości wykorzystania dla dobra ogółu informacji publicznej, której przygotowania się domaga, tj. uczynienia z niej użytku dla dobra ogółu w taki sposób, który nie jest dostępny dla każdego posiadacza informacji publicznej. Uprawnienie to nie służy więc wszystkim podmiotom potencjalnie zainteresowanym w uzyskaniu informacji publicznej po to, by ją móc następnie udostępnić ogółowi. Wnioskodawca żądający informacji publicznej przetworzonej, o której mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., dla jej uzyskania powinien wykazać nie tylko, że jest ona ważna dla znacznego kręgu potencjalnych odbiorców ale również, że jej uzyskanie stwarza realną możliwość wykorzystania uzyskanych danych dla poprawy funkcjonowania organów administracji i lepszej ochrony interesu publicznego. Charakter lub pozycja podmiotu żądającego udzielenia informacji publicznej, a zwłaszcza realna możliwość wykorzystania uzyskanej informacji, mają wpływ na ocenę istnienia szczególnego interesu publicznego uzasadniającego uwzględnienie wniosku. Do takich podmiotów można zaliczyć osoby mające rzeczywistą możliwość wykorzystywania uzyskanych informacji publicznych w celu usprawnienia funkcjonowania odpowiednich organów (zob. wyrok NSA z dnia 27 stycznia 2011 r., I OSK 1870/10, LEX nr 951999; wyrok NSA z dnia 17 maja 2012 r., I OSK 416/12). Do kategorii podmiotów mających możliwość efektywnego wykorzystania informacji przetworzonej w celu realizacji szczególnego interesu publicznego zaliczyć można także jednostki sfery nauki: szkoły wyższe, Polską Akademię Nauk, państwowe instytuty badawcze, a nawet grupy badawcze czy pojedynczych naukowców – jeżeli dana informacja wiąże się ściśle z przedmiotem ich badań naukowych wspieranych przez sferę publiczną, np. grantem (por. wyrok NSA z dnia 12 czerwca 2014 r., I OSK 2721/13). Nie oznacza to oczywiście, że inne podmioty nie są potencjalnie uprawnione do uzyskania takiej informacji, jednakże muszą one być w stanie wykazać swoje indywidualne, realne i konkretne możliwości wykorzystania dla dobra ogółu informacji publicznej, której przygotowania się domagają. Do takich sytuacji można zaliczyć aktywny udział w postępowaniach dotyczących tworzenia lub kontrolowania aktów normatywnych. Brak jest zatem podstaw do udzielenia informacji publicznej przetworzonej podmiotowi, który nie gwarantuje, że zostanie ona realnie wykorzystana w celu ochrony interesu publicznego lub usprawnienia funkcjonowania organów państwa. Konieczność wykazania przez wnioskodawcę szczególnej istotności dla interesu publicznego żądanej informacji nie oznacza oczywiście zwolnienia podmiotu, do którego kierowany jest wniosek z obowiązku analizy powyższej ustawowej przesłanki w okolicznościach konkretnej sprawy. Podkreślić trzeba, że brak wskazania przez wnioskodawcę, w czym upatruje on szczególnej istotności dla interesu publicznego żądanej informacji publicznej, istotnie ogranicza możliwość poczynienia przez podmiot zobowiązany stosownych ustaleń i w konsekwencji uwzględnienia wniosku, co miało miejsce w niniejszej sprawie. W niniejszej sprawie wnioskodawca żądał udzielenia informacji, którą organy zasadnie uznały za informację przetworzoną. Naczelnik Urzędu Celno - Skarbowego w B. P. nie dysponuje bowiem narzędziem, które w prosty sposób pozwala na ustalenie wykazu takich spraw. Sporządzenie wykazu spraw, w których wnoszone były akty oskarżenia w przedmiocie uszczuplenia akcyzy należnej od wina w latach 2015-2017 wymagałoby przeglądu obszernych akt spraw karnych skarbowych, w których nastąpiło uszczuplenie akcyzy od alkoholu. Naczelnik L. Urzędu Celno - Skarbowego w B. P. zasadnie więc wezwał w związku z tym wnioskodawcę do wskazania, jaki szczególnie istotny interes publiczny przemawia za udostępnieniem mu kserokopii aktów oskarżenia w przedmiocie uszczuplenia akcyzy należnej od wina, wydanych w latach 2015-2017. Analiza wniosku oraz dokumentów zamieszczonych w aktach sprawy wskazuje, że wnioskujący o udzielenie informacji publicznej o charakterze przetworzonym nie wykazał się istnieniem po jego stronie szczególnie istotnego interesu publicznego w uzyskaniu informacji. Informacja, o którą wystąpił wnioskodawca, ma zostać użyta przede wszystkim w celu realizacji jego interesów, tj. w celu udowodnienia przed sądem jego niewinności. W świetle powyższych wywodów, samo powołanie się na możliwość wykorzystania uzyskanej informacji w celach realizacji interesu publicznego, w tym na chęć dowiedzenia, że organy administracji, podając błędy kod taryfy celnej dotyczący wyrobów spirytusowych, stosują "oszukańczy proceder", nie wypełnia dyspozycji szczególnie istotnego interesu publicznego w uzyskaniu informacji przetworzonej. Mając na uwadze powyższe, należy uznać, że organy zasadnie odmówiły skarżącemu udostępnienia informacji mającej charakter informacji przetworzonej, tj. takiej, której udostępnienie wymagałoby od organu zaangażowania dodatkowych sił i środków. Uzasadnia to oddalenie skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.).