II SA/Lu 222/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Sędzia NSA Maciej Kierek, Wiesława Achrymowicz (spr.) asesor WSA, Protokolant Stażysta Agata Jakimiuk, po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2004 r. sprawy ze skargi E. T. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, wszczętego na wniosek Gminy W. reprezentowanej przez Wójta, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, działając jako organ pierwszej instancji, decyzją z dnia [...], na mocy art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, nakazał E. T. rozbiórkę samowolnie rozbudowanych części budynku mieszkalnego o charakterze letniskowym o wymiarach: 10,70 x 3,60 m, 10,70 x 3,75 m, 6,19 x 1,90 m i 6,19 m x 1,65 m, zlokalizowanych na działce o numerze geodezyjnym [...], położonej we wsi W. Z. gmina W. W uzasadnieniu powołał się na ustalenia, że zgodnie z oświadczeniem inwestora, objęte obowiązkiem rozbiórki części obiektu dobudowanego zostały wzniesione w 2000 r., co zrealizował w ten sposób, że uprzednio istniejący obiekt opasał dobudowanymi częściami o wymiarach ustalonych w toku oględzin i wskazanych w osnowie decyzji. Mają one charakter wielofunkcyjny, w tym jedna część została przeznaczona na garaż. Konstrukcja dobudowanych części została wykonana z różnych elementów, a jej wypełnienie w pasie dolnym stanowią elementy drewniane, obite z zewnątrz blachą, zaś w pasie górnym usytuowano pas okien pochodzących z rozbiórki innych obiektów. Nad częściami rozbudowanymi wykonany został stropodach na drewnianych krokwiach z pokryciem blachą. W tych okolicznościach Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego stanął na stanowisku, iż dobudowane części podlegają zaliczeniu do robót budowlanych, dla których wymagane jest uzyskanie pozwolenia na budowę, skoro ta kategoria obiektów nie została objęta wyłączeniem przewidzianym unormowaniem art. 29 omawianej ustawy Prawo budowlane, także gdyby przyjąć, że jest to obiekt tymczasowy. Dalej wskazał na definicję z art. 3 pkt 6 ostatnio wskazanej ustawy, w myśl której także rozbudowa obiektu budowlanego stanowi budowę w świetle wymogów statuowanych dla procesu inwestycyjnego, a zrealizowana rozbudowa w sprawie niniejszej w myśl art. 3 pkt 1a i pkt 2 podlega ocenie prawnej jako część obiektu budowlanego. Zatem w sytuacji, gdy inwestor przystąpił do realizacji robót budowlanych, prowadzących do rozbudowy obiektu budowlanego bez uprzedniego uzyskania ostatecznej decyzji udzielającej pozwolenia na budowę, działał w warunkach samowoli budowlanej, podlegającej rygorom z art. 48 ustawy Prawo budowlane, powołanego na wstępie decyzji, a których zastosowanie nie jest uzależnione od uznania organu nadzoru budowlanego, nie jest też uwarunkowane okolicznościami leżącymi po stronie inwestora, dotyczącymi czy to jego wiedzy o prawie, czy to sytuacji materialnej, rodzinnej, czy motywacji towarzyszącej podjęciu realizacji samowoli budowlanej. Treść omawianego art. 48 wprowadza automatyzm orzekania o nakazie rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części, przy stwierdzeniu braku pozwolenia na ich budowę lub zgłoszenia zamiaru ich realizacji właściwemu organowi. Po rozpoznaniu odwołania E. T., Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, decyzją z dnia [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, podzielając ustalenia faktyczne i ich prawną ocenę, dokonaną przez organ pierwszej instancji. Odnosząc się do argumentów odwołującego się, zwrócił uwagę na unormowanie art. 29 ust. 1 pkt 5a ustawy Prawo budowlane, który przewiduje zwolnienie od wymogu uzyskania pozwolenia na budowę, ale nie zwalnia od wymogu dokonania zgłoszenia przed przystąpieniem do robót, w myśl art. 30 ust. 1, w odniesieniu do tymczasowych obiektów budowlanych, nie połączonych trwale z gruntem i przewidzianych do rozbiórki lub przeniesienia w inne miejsce w terminie określonym w zgłoszeniu, najdalej do 120 dni od zgłoszonego rozpoczęcia budowy zgodnie z ustawą z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, który to stan prawny prowadzi do stanowczej konkluzji, iż inwestor przy rozważanej inwestycji obowiązany był uzyskać uprzednio pozwolenie na zrealizowanie rozbudowy mocą ostatecznej decyzji, czego zaniechał. Na powyższe skargę złożył E. T., powołując się na okoliczność zrealizowania prac objętych obowiązkiem rozbiórki w oparciu o ustną akceptację pracowników Urzędu Gminy, której warunkiem było posadowienie rozbudowy bez trwałych fundamentów, co też uczynił. Wskazał na wprowadzenie w błąd przez urzędników, na swój finansowy wkład w realizowanie zakwestionowanej części obiektu, a także brak możliwości wykonania obowiązku rozbiórki z uwagi na zły stan zdrowia. W odpowiedzi na skargę, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wnosił o jej oddalenie, jako niezasadnej z odwołaniem do stanowiska prawnego wyrażonego w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na etapie postępowania sądowoadministracyjnego nie podlegają ustalaniu okoliczności faktyczne, a co należy do organów administracyjnych, rozstrzygających sprawę w trybie postępowania administracyjnego. Odwołując się zatem do okoliczności faktycznych, co do zasady niekwestionowanych przez skarżącego, a leżących u podstaw oceny prawnej organów nadzoru budowlanego, dokonanej w toku instancji, stwierdzić należy, że objęte sądową kontrolą decyzje organów obu instancji, odpowiadają prawu. Zrealizowane przez skarżącego, jako inwestora prace wyczerpują pojęcie budowy w postaci rozbudowy, definiowanego w art. 3 pkt 6 powoływanej ustawy Prawo budowlane, gdy dotyczą obiektu budowlanego w rozumieniu art. 3 pkt 1b w związku z pkt 3 wskazanej ostatnio ustawy, jako budowli, dla której ustawodawca nie wymaga trwałego związania z gruntem. Dla przedstawionej subsumcji zatem bez rozstrzygającego znaczenia pozostaje okoliczność braku fundamentów. W odniesieniu do budowli, dla wyczerpania przedmiotowego zakresu jej ustawowej definicji zawartej w art. 3 pkt 3 ustawy Prawo budowlane, nie jest wymagane istnienie fundamentów, jako postaci trwałego związania z gruntem. Jedynie na marginesie w sposób pozytywny należy przesądzić trwały związek z gruntem rozbudowy, skoro należy przez pojęcie trwałego związku z gruntem rozumieć połączenie fizyczne o takim stopniu nasilenia, że odłączenie powodowałoby zasadniczą zmianę substancji obiektu budowlanego i nie ma tu rozstrzygającego znaczenia sama tylko techniczna możliwość rozebrania części budowli i przeniesienia jaj na inne miejsce, skoro w wyniku takich działań nastąpiłaby istotna zmiana zarówno całości, jak też odłączonej części. W dalszej kolejności stwierdzić należy, iż pojęcie trwałego związania z gruntem zawiera nadto element czasowości, zatem budowla pozbawiona fundamentów, ale wzniesiona z zamiarem korzystania z niej przez czas nieograniczony, oznacza trwałe powiązanie z gruntem, jak to ma miejsce w okolicznościach sprawy niniejszej. W tym stanie rzeczy, w pełni prawidłowo organy nadzoru budowlanego, rozstrzygając sprawę w toku instancji, w konkluzji oceny prawnej wskazały na naruszenie przez inwestora wymogu uzyskania pozwolenia na budowę, o którym jednoznacznie stanowi dyspozycja art. 28 omawianej ustawy Prawo budowlane, przewidując możliwość rozpoczęcia robót budowlanych, jedynie po uprzednim uzyskaniu ostatecznej decyzji udzielającej pozwolenia na budowę. Skarżący tego obowiązku nie dopełnił. Definiowane w art. 3 pkt 7 rozważanej ustawy Prawo budowlane pojęcie robót budowlanych obejmuje również rozbudowę w rozumieniu art. 3 pkt 6 tejże ustawy, a dotyczącej obiektu budowlanego, rozumianego zarówno jako budowla, o czym wyżej. Zrealizowana rozbudowa nie jest objęta zwolnieniem od obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, w świetle unormowania art. 29 ust. 1 i 2 omawianej ustawy Prawo budowlane, co także prawidłowo stwierdzają organy administracyjne w toku instancji. W tych okolicznościach, skoro inwestor w warunkach samowoli budowlanej, przeprowadził budowę części obiektu budowlanego, to tym samym spełnione zostały przesłanki do zastosowania rygoru w postaci nakazania rozbiórki, zgodnie z art. 48 ustawy Prawo budowlane, a decyzja wydana w tym trybie ma charakter decyzji związanej, co oznacza bezwzględny obowiązek organów nadzoru budowlanego do zastosowania rygorów przewidzianych tym przepisem, prowadzących do wyeliminowania skutków samowoli budowlanej, każdorazowo w sytuacji, stwierdzenia jej zaistnienia w stanie wyczerpującym przedmiotowy zakres jej ustawowych przesłanek. Z tego względu, organ rozstrzygający nie może oprzeć decyzji w omawianej materii na uznaniu, a wobec tego argumenty skarżącego odnoszące się do jego sytuacji zdrowotnej, życiowej pozostają bez wpływu na ocenę prawną. Na tym polega istota decyzji określonej w doktrynie mianem "związanej". Dla pełnego odniesienia się do argumentacji skarżącego, na marginesie powyższych rozważań, należy wskazać, iż nawet gdyby podzielić stanowisko skarżącego o tymczasowym charakterze rozbudowy, a dalej o braku wymogu uzyskania pozwolenia na budowę w zakresie wykonanej rozbudowy, to w świetle tych twierdzeń byłoby wymagane dokonanie co najmniej zgłoszenia w rozumieniu art. 30 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 5a omawianej ustawy, a czego też nie dopełnił inwestor, co skutkowałoby także rygorem rozbiórki z tej samej podstawy prawnej, o której wyżej. Ustawodawca bowiem przewidział tożsamy tryb eliminowania skutków samowoli budowlanej zarówno przy braku pozwolenia na budowę, jak też zgłoszenia właściwemu organowi. Z tych względów, wobec niezasadności skargi, gdy kontrolowane decyzje wydane w toku instancji spełniają wymóg legalności, na mocy art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.