II SA/Lu 223/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Sędziowie Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska (sprawozdawca), Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Sekretarz sądowy Beata Skubis-Kawczyńska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 5 maja 2011 r. sprawy ze skargi M.O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku oddala skargę. Decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. Wójt Gminy C. odmówił przyznania M. O. świadczeń rodzinnych w formie: zasiłku rodzinnego, dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka, dodatku z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego, dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego oraz dodatku z tytułu podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania wnioskowanych na P. O. Organ zawarł w sentencji decyzji dodatkowo stwierdzenie, iż powodem odmowy jest przekroczenie kryterium dochodowego. W uzasadnieniu, wskazując na materiał dowodowy zgromadzony w sprawie podniósł, iż wnioskodawczyni nie spełniła określonego w ustawie o świadczeniach rodzinnych kryterium dochodowego stanowiącego przesłankę przyznania świadczeń. Powołując w tym zakresie regulacje ustawowe (art. 5 ust. ust. 2 i ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych) wskazał, iż w przypadku gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 583,00 zł. Natomiast w przypadku gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie lub dochód osoby uczącej się przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę lub osobę uczącą się do zasiłku rodzinnego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. Mając powyższe na uwadze organ wskazał, iż miesięczny dochód rodziny w 2009 r. wyniósł 1171,36 zł, co w przeliczeniu na osobę daje kwotę 585,68 zł, a zatem przekracza obowiązujące kryterium dochodowe. Pomimo, iż dochód rodziny nie przekracza kwoty odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu prawo do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami nie mogło być przyznane, gdyż strona nie posiadała prawa do świadczeń rodzinnych w poprzednim okresie zasiłkowym. W odwołaniu od decyzji M. O. odniosła się do swojej ciężkiej sytuacji materialnej, podnosząc, iż znaczna część dochodów przeznaczona jest na dojazdy córki do szkoły oraz zakup książek. Po rozpatrzeniu odwołania decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Kolegium podobnie jak organ pierwszej instancji wyliczyło, iż dochód rodziny w roku 2009 w przeliczeniu na osobę wyniósł 585,68 zł i tym samym przekracza ustawowe kryterium dochodowe. Odmiennie jednak przyjęło, iż kryterium to wynosi 504 zł, a tym samym zostało przekroczone o 81,68 zł, która to kwota jest większa od kwoty najniższego zasiłku rodzinnego wynoszącej 68 zł. W tej sytuacji - w ocenie Kolegium - brak było podstaw do przyznania wnioskowanych świadczeń rodzinnych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie M. O. wskazała, iż organ odwoławczy mylnie ustaliło kryterium dochodowe, ponieważ nie wziął pod uwagę niepełnosprawności córki, z czym związane jest wyższe kryterium dochodowe wynoszące 583 zł. Oznacza to, iż jej dochód przekracza kryterium dochodowe jedynie o 2,68 zł, a w świetle obowiązującego prawa może przekraczać 68 zł. Z tych względów wnioskowane świadczenia winny zostać jej przyznane, co uzasadnia również jej trudna sytuacja materialna. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi. Odnosząc się do zarzutów skargi organ odwoławczy wskazał, iż zasadnym jest zarzut nieuwzględnienia niepełnosprawności córki skarżącej, co spowodowało przyjęcie niewłaściwego kryterium dochodowego w kwocie 504 zł, zamiast 583 zł. W ocenie Kolegium uchybienie to nie maiło jednak wpływu na treść rozstrzygnięcia, gdyż uwzględniając nawet wyższe kryterium dochodowe, stronie i tak nie przysługuje prawo do wnioskowanych świadczeń. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej. Jest to kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej, czy celowościowej. Kontrola zaskarżonej decyzji dokonana przez Sąd, w tak zakreślonych granicach kognicji, po poddaniu ocenie ustalonych w sprawie przez organy administracji publicznej okoliczności faktycznych oraz obowiązujących w czasie podejmowania decyzji przepisów prawa, wskazuje, że zaskarżona decyzja, mimo częściowo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. Przedmiotowe rozstrzygnięcie dotyczy odmowy przyznania skarżącej M. O. zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami wnioskowanych na córkę P.O., wobec czego w odniesieniu do przedmiotowej sprawy mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.), która to ustawa reguluje zasady ustalania prawa do świadczeń rodzinnych, ich przyznawania i wypłacania. Stosownie do art. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych do świadczeń rodzinnych należy między innymi zasiłek rodzinny oraz dodatki do zasiłku rodzinnego. W myśl natomiast art. 4 ust. 2 prawo do zasiłku rodzinnego przysługuje rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka, opiekunowi faktycznemu dziecka oraz osobie uczącej się. Zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504,00 zł. (art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.). Wskazane kryterium dochodowe ulega podwyższeniu do kwoty 583 zł w przypadku, gdy w skład rodziny wchodzi dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 5 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych). Tym samym jednym z warunków koniecznych do przyznania zasiłku rodzinnego jest spełnienie ustawowego kryterium dochodowego wskazanego w art. 5 ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie przy tym z definicją sformułowaną w art. 3 pkt 2 cytowanej ustawy pod pojęciem dochodu rodziny należy rozumieć przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Z kolei zakres pojęcia "dochód" wyznaczony został w ustawie o świadczeniach rodzinnych bardzo szeroko. Są nim bowiem przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne a także deklarowany w oświadczeniu dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, pomniejszony o należny zryczałtowany podatek dochodowy i składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne (art. 3 pkt 1 lit. a i b ww. ustawy). Co więcej, w definicji dochodu mieszczą się także inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, wymienione w art. 3 pkt 1 lit. c cytowanej ustawy w tym miedzy innymi dochody uzyskane z gospodarstwa rolnego. W świetle powyższych unormowań nie budzi wątpliwości, że przesłanką warunkującą uzyskanie przez rodzica prawa do pobierania zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami jest, aby suma dochodów w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, uzyskanych przez wszystkich członków jego rodziny w ciągu roku kalendarzowego poprzedzającego okres zasiłkowy, podzielona przez liczbę osób wchodzących w skład tego gospodarstwa domowego nie przekraczała kryterium dochodowego ustalonego w art. 5 ust. 1 lub 2 tej regulacji. W niniejszej sprawie jest poza sporem, że dochód rodziny M. O. w przeliczeniu na jedną osobę z roku poprzedzającego okres zasiłkowy (to jest z roku 2009) przekraczał kryterium dochodowe odnoszące się do rodzin, których członkiem jest niepełnosprawne dziecko, ustalone stosownie do art. 5 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych na kwotę 583 zł. Organy prawidłowo ustaliły, że przeciętny miesięczny dochód 2 osobowej rodziny skarżącej w roku podatkowym 2009 wyniósł 1.171,36, a miesięczny dochód w przeliczeniu na osobę w rodzinie to kwota 585,68 zł (1.171,36 zł: 2 osoby). Wobec powyższego zasadnie przyjął organ pierwszej instancji, że kwota 583 zł uprawniająca do zasiłku rodzinnego i przysługujących z tego tytułu dodatków, określona na podstawie art. 5 ust. 2 ustawy została przekroczona o 2,68 zł. Trzeba jednak zaznaczyć, iż nie zawsze przekroczenie obowiązujące kryterium dochodowego pozbawia stronę prawa do świadczeń rodzinnych. Przepis art. 5 ust. 3 cytowanej ustawy wprowadza tu pewną modyfikację, ale tylko, co należy podkreślić odnoszącą się do rodzin, które pobierały zasiłek rodzinny w poprzednim okresie zasiłkowym. Zgodnie bowiem z tym przepisem w przypadku gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie lub dochód osoby uczącej się przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę lub osobę uczącą się do zasiłku rodzinnego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. Innymi słowy świadczenia rodzinne przysługują także w sytuacji, gdy dochód rodziny przekracza wprawdzie kwotę uprawniającą do zasiłku rodzinnego, lecz o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany (tj. obecnie 68 zł). W rozpatrywanej sprawie przepis ten nie mógł jednak być zastosowany. Dochód rodziny skarżącej przekazano wprawdzie kwotę uprawniającą do zasiłku rodzinnego (68 zł). Jednakże skarżąca nie nabyła prawa do zasiłku rodzinnego w poprzednim okresie zasiłkowym (ostateczna decyzja Wójta Gminy C,,. z dnia 18 lutego 2010 r. nr [...]). W konsekwencji, w przypadku skarżącej nie zostały spełnione również warunki uprawniające do uzyskania zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami również w oparciu o art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przepis ten bezwzględnie bowiem wymaga posiadania prawa do świadczeń rodzinnych w poprzednim okresie zasiłkowym, który to warunek w niniejszej sprawie nie został spełniony. Mając na względzie powyższe Sąd uznał, że organy obydwu instancji słusznie odmówiły przyznania skarżącej spornych świadczeń, choć Samorządowe Kolegium Odwoławcze częściowo błędnie uzasadniło swoje rozstrzygnięcie. W tym stanie rzeczy zarzuty podniesione w skardze nie mogły odnieść skutku. Trzeba bowiem podkreślić, że zachowanie ustawowego kryterium dochodowego stanowi bezwzględnie obowiązującą przesłankę, od której uzależnione jest uzyskanie prawa do świadczeń rodzinnych. W konsekwencji każde, nawet nieznaczne przekroczenie omawianego progu, uniemożliwia uwzględnienie wniosku o ich przyznanie. Decyzje w sprawie przyznania świadczeń rodzinnych nie opierają się bowiem na uznaniu administracyjnym, mają one charakter decyzji związanych co oznacza z jednej strony, że organ administracji publicznej jest zobligowany do przyznania świadczeń rodzinnych wyłącznie wtedy gdy wnioskodawca spełnia wskazane w przepisach prawa ustawowe przesłanki przyznania konkretnego świadczenia, a z drugiej strony, iż organ administracji publicznej nie może według swojego uznania przyznać świadczenia rodzinnego kierując się zasadami współżycia społecznego, czy słuszności w sytuacji nawet bardzo ciężkich okoliczności życiowych dotyczących rodziny wnioskodawcy. Żadne inne niż określone w ustawie kryteria nie mogą decydować o przyznaniu świadczenia rodzinnego. Tak więc nawet trudna sytuacja życiowa oraz wysokość kosztów obciążających gospodarstwo domowe osoby ubiegającej się o zasiłek rodzinny nie mogły wywrzeć wpływu na ocenę legalności podjętego w sprawie rozstrzygnięcia. W świetle przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych jest bowiem jednoznaczne, że wobec niespełnienia kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 5 ust. 2 i przy braku przesłanek z art. 5 ust. 3 tej ustawy wskazane okoliczności nie mogły przesądzić o przyznaniu skarżącej wnioskowanych świadczeń. Zważywszy wszystkie przedstawione wyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza obowiązującego prawa i dlatego działając w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.