II SA/Lu 225/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Krystyna Sidor, Sędziowie Sędzia NSA - Maciej Kierek (spr.), Sędzia NSA - Jerzy Stelmasiak, Protokolant Asystent sędziego Łucja Krasińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi K. i A. małż. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r., Nr [...]; II. nakazuje ściągnąć od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem nieuiszczonego wpisu, od którego skarżący byli zwolnieni. Decyzją z dnia [...]., Nr [...] wydaną na podstawie art. 138§1ust. 1 kpa Samorządowe Kolegium Odwoławcze po ponownym rozpoznaniu sprawy na wniosek K. i A. S. utrzymało w mocy decyzję własną z dnia [...] ., Nr [...] umarzającą postępowanie. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że Wójt Gminy wydał decyzję z dnia [...]., Nr [...], w której nakazał A. i K. S. przywrócenie do stanu poprzedniego zakłóconych stosunków wodnych, poprzez odblokowanie wylotu przepustu fi 400 mm w km [...] drogi gminnej ul. K. . w terminie do dnia 10 marca 2001r. Decyzję Wójta A. i K. S. zaskarżyli do Kolegium, które w dniu 29 października 2003r. umorzyło postępowanie jako bezprzedmiotowe z uwagi na niedopuszczalność drogi administracyjnej. W przedmiocie tej decyzji toczyło się postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Lublinie, który skargę odrzucił z przyczyn procesowych. W dniu 20 grudnia 2004r. A. i K. S. zwrócili się do Kolegium o ponowne rozpoznanie sprawy i uchylenie ostatecznej decyzji Wójta z dnia [...] Wydając decyzję z dnia [...]., utrzymującą w mocy decyzję własną z dnia [...]. Kolegium podtrzymało swoje stanowisko zawarte w jej uzasadnieniu, powołując się na art. 38§1i2 obowiązującej w dniu wydania decyzji przez organ I instancji ustawy z dnia 24 października 1974r.- Prawo wodne (Dz.U. Nr 38, poz.230 ze zm.) Zgodnie z tym przepisem decyzja organu administracji publicznej o odszkodowaniu oraz o rozgraniczeniu gruntów pokrytych wodami powierzchniowymi z gruntami przyległymi do tych wód, a także decyzja w sprawie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie do stanu poprzedniego jest ostateczna. Strona w terminie 30 dni od otrzymania decyzji może dochodzić swoich roszczeń przed sądem powszechnym. W razie wydania przez sąd orzeczenia rozstrzygającego o roszczeniu, decyzja administracyjna traci moc w części objętej orzeczeniem. W sytuacji występującej w sprawie należało zatem postępowanie umorzyć. Skargę do sądu administracyjnego wnieśli A. i K. S., domagając się uchylenia powyższej decyzji Kolegium. W skardze ogólnie zakwestionowali rozstrzygnięcia organów I i II instancji podnosząc, że czują się pokrzywdzeni ich decyzjami, tym bardziej, że wykonali prace nakazane decyzją Wójta i przywrócili stosunki wodne na gruncie. Zarzucili, że organ odwoławczy nie zapoznał się szczegółowo z aktami sprawy i pominął stanowisko Sądu Okręgowego , który rozpoznając sprawę wskazał na możliwość stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej w oparciu o art.156§3kpa. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1§1i2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę zaskarżonej decyzji w zakresie jej zgodności z prawem. Z mocy art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270) sąd ten rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zaskarżona decyzja podlega uchyleniu, ponieważ została wydana z rażącym naruszeniem przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Skarżący domagali się uchylenia decyzji Wójta Gminy nakazującej im przywrócenie stosunków wodnych na gruncie. Decyzja została wydana w dniu [...]., pod rządem ustawy z dnia 24 października 1974r. - Prawo wodne (Dz.U. Nr 83, poz.230 ze zm.) Przepis art. 38 tej ustawy stanowił, że decyzja organu administracji publicznej o odszkodowaniu oraz o rozgraniczeniu gruntów pokrytych wodami powierzchniowymi z gruntami przyległymi do tych wód, a także decyzja w sprawie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie do stanu poprzedniego jest ostateczna. Strona, w terminie 30 dni od otrzymania decyzji może dochodzić swoich roszczeń przed sądem. W świetle tego przepisu decyzja Wójta Gminy stała się więc decyzją ostateczną i niezaskarżalną w administracyjnym toku instancji, zaś skarżący pouczeni o przysługującym im prawie dochodzenia swoich roszczeń przed sądem wystąpili na drogę postępowania cywilnego. Następnie, skarżący niezadowoleni załatwieniem sprawy przez sąd powszechny w piśmie z dnia 30 września 2003r. skierowanym do SKO zakwestionowali decyzję Wójta. W świetle obowiązujących przepisów Kolegium zobowiązane było wniosek ten rozpoznać, a nie umarzać postępowania. W dacie bowiem złożenia wniosku i wydania decyzji z dnia [...] . obowiązywała już nowa ustawa - Prawo wodne z dnia 18 lipca 2001r. (Dz.U. Nr 115, poz.1229 ze zm.), która uchyliła w całości poprzednio obowiązującą ustawę z 1974r., a więc utracił również moc przepis art.38, wyłączający administracyjną kontrolę decyzji wójta w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie i obecnie od decyzji takiej służy odwołanie do organu administracji publicznej wyższego stopnia, zgodnie z ogólnymi zasadami określonymi w art. 127§2kpa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze badając zatem wniosek skarżących w czasie obowiązywania przepisów dopuszczających administracyjną kontrolę instancyjną, zobowiązane było rozpoznać wniosek. W sytuacji występującej w sprawie nie było natomiast podstaw do umorzenia postępowania, gdyż może ono nastąpić tylko wówczas, gdy postępowanie stanie się bezprzedmiotowe (art.105kpa) Ponadto należy zauważyć, że w piśmie z dnia 30 września 2003r., a także w piśmie z dnia 20 października 2003r. skarżący podnieśli, że decyzja Wójta Gminy jest z mocy prawa nieważna. Organ powinien był w razie wątpliwości co do istoty żądania podjąć czynności zmierzające do jego sprecyzowania i ewentualnie rozważyć stwierdzenie nieważności decyzji. W orzecznictwie sądowym przyjęto bowiem, że dopuszczalne stwierdzenie nieważności w trybie art. 156§1kpa decyzji wydanej na podstawie art.38ust.1 ustawy z dnia 24 października 1974r.- Prawo wodne (Dz.U. Nr 38, poz.230 ze zm.) w sprawie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie do stanu poprzedniego.(uchwała NSA z dnia 20 marca 2000r., [...]). W uzasadnieniu uchwały Sąd stwierdził, że przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej zostały enumeratywnie określone w art. 156§1kpa. Żaden z przepisów nie ogranicza możliwości stwierdzenia przez właściwy organ nieważności decyzji w sprawie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie do stanu poprzedniego, wydanej na podstawie art.38ust.1 Prawa wodnego, jeżeli zaskarżona decyzja jest dotknięta jedną z wad określonych w art.156§1kpa, a nie występują przesłanki negatywne wymienione w §2 tego artykułu (wyrok NSA z dnia 26 września 1996r., sygn. [...]) To, że po wydaniu decyzji w sprawie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie do stanu poprzedniego strona może dochodzić swoich roszczeń przed sądem powszechnym również nie wyłącza stosowania przepisów o stwierdzeniu nieważności w odniesieniu do decyzji w takiej sprawie. Czym innym jest bowiem dochodzenie roszczeń przed sądem powszechnym, a czym innym możliwość wzruszenia decyzji ostatecznej w nadzwyczajnych trybach postępowania administracyjnego. Stanowisko takie było już wyrażane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawach, w których ustawodawca zastosował podobne rozwiązania prawne, na co zwrócono uwagę składu siedmiu sędziów NSA z dnia 8 listopada 1999r., sygn. [...] Z powyższych względów, Sąd stwierdzając, że zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania w sposób mający wpływ na rozstrzygnięcie, uchylił ją na podstawie art. 145§1pkt.1lit."c" ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270). Orzeczenie o kosztach zostało wydane na podstawie art. 200 i 242 powołanej ustawy.