II SA/Lu 228/08
WyrokWSA w Lublinie2008-10-17
Skład orzekający: Krystyna Sidor, Jerzy Stelmasiak, Bogusław Wiśniewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postępowanie administracyjne w sprawie nakazania wykonania robót budowlanych w związku z samowolną przebudową może toczyć się bez udziału właściciela nieruchomości, jeśli strony postępowania (skarżący i inwestor) nie są właścicielami nieruchomości?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji, uznając, że postępowanie administracyjne toczyło się z istotną wadą, polegającą na braku udziału właściciela nieruchomości, który nie był stroną postępowania. Właściciel nieruchomości nie został prawidłowo ustalony ani dopuszczony do udziału w postępowaniu, co stanowi naruszenie art. 28 k.p.a. i może być podstawą do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji nakazującej wykonanie robót budowlanych w związku z samowolną zabudową bramy wjazdowej. Skarżący I.K. kwestionował decyzję, podnosząc m.in. naruszenie prawa własności i brak zgody wszystkich współwłaścicieli. Sąd ustalił, że ani skarżący, ani inwestor T.D. nie byli właścicielami nieruchomości, a właściciel wskazany w księdze wieczystej nie brał udziału w postępowaniu. Postępowanie toczyło się również bez udziału ewentualnych spadkobierców.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Zasądzono od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz I.K. kwotę 500 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Sidor, Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak (sprawozdawca), Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Asystent sędziego Łucja Krasińska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 października 2008 r. sprawy ze skargi I. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania określonych robót budowlanych I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r., Nr [...]które nie podlegają wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku; II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz I.K. kwotę 500 /pięćset/ złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] r. (Nr ...) wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2, ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity w Dz. U. Nr 98, poz. 1071 z 2000 r. ze zm.), w związku z art. 80 ust. 2 pkt 2 oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity w Dz. U. Nr 156, poz. 1118 z 2006 r. ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania I. K. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. (znak: ...), nakazującej współwłaścicielom posesji przy ul. H. 12 w L. T. D., H. K. i I. K. wykonanie w terminie do dnia [...] r. (zgodnie z przedstawioną opinią techniczną) następujących robót budowlanych: wykonać tynk na ścianie przy drzwiach wejściowych od strony wewnętrznej (w miejscu zamurowania bramy wjazdowej), wykonać podokiennik z blachy przy oknie od strony ulicy,
- uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej terminu wykonania obowiązku i wyznaczył nowy termin do dnia [...] r. oraz uchylił w części nakazania wykonania obowiązku przez wszystkich współwłaścicieli i zobowiązał do jego wykonania T. D., zaś w pozostałej części utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu stwierdził, że organ I instancji na podstawie art. 51 ust.1 pkt 2 w związku z art. 51 ust. 7 cyt. ustawy Prawo budowlane, zaskarżoną decyzją zobowiązał współwłaścicieli posesji przy ul. H. [...] w L. do wykonania w terminie do dnia [...] r. określonych decyzją czynności.
Następnie, odwołanie od powyższej decyzji wniósł I. K. wnosząc o jej uchylenie i nakazanie przywrócenia stanu pierwotnego bramy wjazdowej, a nie korytarza. Skarżący podkreślił, że budynek wzniesiono w 1926 r. i nie mogą być stosowane przepisy obecnie obowiązujące. Ponadto, decyzja organu I instancji zmusza do ponoszenia dodatkowych kosztów , na które nie wyraża zgody.
Rozpatrując odwołanie organ II instancji orzekł, że z ustaleń przeprowadzonego w tej sprawie postępowania administracyjnego wynika, że T. D. w latach 2004-2005, w miejsce dwuskrzydłowej bramy wstawił drzwi wejściowe jednoskrzydłowe, zaś resztę otworu zamurował i wstawił okienko. Roboty budowlane zostały przeprowadzone bez pozwolenia na budowę bądź zgłoszenia. Natomiast, zgodnie z art. 3 pkt 7a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane, przebudowa polega na wykonywaniu robót budowlanych, w wyniku których zachodzi zmiana parametrów użytkowych lub technicznych istniejącego obiektu budowlanego, oprócz charakterystycznych parametrów, jak kubatura, powierzchnia zabudowy, wysokość, długość, szerokość, bądź liczba kondygnacji Jednocześnie dodał, że taki stan faktyczny występuje w niniejszej sprawie. Zakres wykonanych przez T. D. robót budowlanych zawiera się w definicji przebudowy, ponieważ nie dokonano zmiany charakterystycznych parametrów budynku, a ponadto powierzchnia zabudowy oraz powierzchnia użytkowa nie uległy zmianie. Nie zmieniono także szerokości, długości i wysokości budynku. Natomiast w odniesieniu do samowolnej przebudowy obiektu budowlanego ma zastosowanie tryb postępowania określony w art. 50 i art. 51 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane. Dlatego też, zgodnie z art. 51 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 51 ust. 7 ustawy Prawo budowlane, w przypadku wykonania robót budowlanych (m.in. bez wymaganego pozwolenia na budowę bądź zgłoszenia - art. 50 ust. 1 pkt 1) właściwy organ nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania. Z tych względów, podkreślił organ odwoławczy, prawidłowo organ I instancji nakazał - skoro w tej sprawie zachodzą okoliczności określone w art. 50 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane - wykonanie czynności wynikających z przedłożonej w dniu 26 września 2007 r. opinii technicznej wykonanych robót budowlanych. Natomiast z powodu, iż wniesienie odwołania w terminie wstrzymuje wykonanie decyzji, to wyznaczył nowy termin wykonania obowiązku. Jednocześnie dodał, że zgodnie z art. 52 Prawa budowlanego, w pierwszej kolejności inwestor jest obowiązany na swój koszt dokonać czynności nakazanych w decyzji o której mowa w art. 51, stąd w tej sprawie zobowiązanym powinien być tylko inwestor i współwłaściciel nieruchomości przy ul. H. [...] w L. T. D. Ponadto, podkreślił organ II instancji, zarzuty odwołania dotyczące zastosowanych przepisów, przez rzeczoznawcę budowlanego i rzeczoznawcę do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych, nie są zasadne. Natomiast, wobec wykonania przebudowy w latach 2004- 2005 w postępowaniu administracyjnym mają zastosowanie przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 ze zm.) zgodnie z § 2 cyt. rozporządzenia, a nie przepisy obowiązujące w okresie budowy.
Od powyższej decyzji skargę do Sądu wniósł I. K. W treści skargi podniósł podstawowy zarzut, że zaskarżona decyzja narusza jego prawo własności. Ponadto dodał, że posiada "niepodzielną własność z Panem D., gdzie na każde roboty budowlane potrzeba zgody wszystkich współwłaścicieli. Jednocześnie dodał, że przedmiotowa zabudowa spowodowała dla niego i jego rodziny szereg uciążliwości, gdyż mieszka w głębi posesji i musi przechodzić przez dwie bramy wjazdowe". Ponadto stwierdził, że przedmiotowa zabudowa bramy wjazdowej spowodowała, jego zdaniem, zagrożenie w przypadku powstania pożaru, gdyż może utrudnić akcję ratowniczą, a więc narusza odpowiednie przepisy przeciwpożarowe.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Jednocześnie dodał, że będąca w aktach sprawy opinia techniczna rzeczoznawcy ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych wyklucza zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi.
Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje:
Kontrola dokonywana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny stosownie do unormowania art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwana dalej p.p.s.a.) oraz art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), obejmuje wszystkie kwestie związane z procesem stosowania prawa w postępowaniu administracyjnym, a więc to, czy organy administracji dokonały prawidłowych ustaleń co do obowiązywania zastosowanych norm prawnych, czy normy te właściwie zinterpretowały i nie naruszyły zasad uznawania określonych faktów za udowodnione.
Przedmiotem postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie była dopuszczalność nakazania inwestorowi T. D. przedmiotowych robót budowlanych – zgodnie z opracowaną opinią techniczną – w związku z samowolnym – tj. bez wymaganego pozwolenia lub zgłoszenia – wykonaniem robót budowlanych związanych z zabudową danej bramy wjazdowej w posesji przy ul. H. [...] w L. Nastąpiło to zgodnie z art. 51 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 51 ust. 7 cyt. ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku – Prawo budowlane. Powyższy nakaz został jednak skierowany – zgodnie z osnową decyzji organu II instancji do T. D., który - zdaniem organu I jak i II instancji - jest nie tylko inwestorem lecz także współwłaścicielem przedmiotowej nieruchomości przy ul. H. [...] w L. Jednak z akt sprawy jednoznacznie wynika – wbrew błędnym ustaleniom zarówno organu I jak i II instancji – że właścicielem tejże nieruchomości o pow. 0,0166 ha w świetle księgi wieczystej Nr [...] jest S.N. Wynika to z informacji Kierownika Sesji Archiwalnej Sekretariatu X Wydziału Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w L. z dnia [...] r. (...), będącego w aktach sądowych tej sprawy – (karta Nr 48). Ponadto, na rozprawie przed sądem, skarżący I.K. oświadczył, "że zajmuje przedmiotową nieruchomość na podstawie nieformalnej umowy kupna-sprzedaży zawartej w 1977 roku", której zbywcą był B. O. nie mający również uregulowanego tytułu własności. Natomiast właściciela o nazwisku N., który figuruje w księdze wieczystej nie zna jak i nie wie czy żyje (dowód: protokół z rozprawy przed Sądem). Także uczestnik postępowania sądowoadministracyjnego T. D. oświadczył, że według jego wiedzy S.N. nie żyje od 6 lat i nie wie czy pozostawił spadkobierców (dowód: protokół z rozprawy przed sądem).
Z powyższego wynika, że skarżący jak i inwestor będący uczestnikiem postępowania sądowoadministracyjnego nie są właścicielami przedmiotowej nieruchomości. Oznacza to, że postępowanie administracyjne przed organem I jak i II instancji toczyło się bez udziału właściciela lub jego spadkobierców (art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego). Jest to istotna wada postępowania administracyjnego, która stanowić może nawet przesłankę do wznowienia postępowania administracyjnego w świetle dyspozycji art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Wynika z niej, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu.
Dlatego też ponownie rozpatrując sprawę, organ I instancji zobowiązany jest do ustalenia właściciela przedmiotowej nieruchomości i dopuszczenia do udziału w postępowaniu jako strony w świetle dyspozycji art. 28 k.p.a., gdyż dane postępowanie dotyczy także jego interesu prawnego.
Z tych względów i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ w związku z art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U nr 153, poz. 1270) Sąd orzekł jak w sentencji.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło