II SA/Lu 229/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Starszy asystent sędziego Agnieszka Wąsikowska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi G. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku dla opiekuna uchyla zaskarżoną decyzję. Sygn. akt II SA/Lu [...] U z a s a d n i e n i e Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r., znak: [...] utrzymało w mocy decyzję Burmistrza O. L. z dnia [...] listopada 2015 r., nr [...] o uchyleniu od dnia [...] lutego 2015 r. prawa do zasiłku dla opiekuna przyznanego G. O. decyzją Burmistrza O. z dnia [...] lipca 2014 r. w związku z opieką nad babką L. Ś. na okres od [...] lipca 2013 r. bezterminowo. W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyjaśniło, że pracownicy socjalni podczas wizyt w miejscu zamieszkania L. Ś. w [...] w dniach 8 i [...] stycznia 2015 r., a następnie podczas wywiadu środowiskowego w dniu [...] stycznia 2015 r., stwierdzili, że od stycznia 2015 r. L. Ś. tam już nie przebywa, a więc M. O. faktycznie nie sprawuje opieki nad babką. Wywiad przeprowadzono natomiast z córką L. Ś. - U. [...], która oświadczyła, że jej matka od Nowego Roku do [...] lutego 2016 r. przebywała u swojej drugiej córki - K. R. w L.. Z kolei z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu [...] lutego 2015 r. z K. R., z jej oświadczenia z dnia [...] maja 2015 r. oraz z przesłuchania w charakterze świadka wynika, że to ona w okresie od stycznia do końca lutego 2015 r. sprawowała opiekę nad matką przebywającą w tym okresie u niej w domu w L.. Wyjaśniła przy tym, że pobyt matki w L. był związany wyłącznie z koniecznością leczenia, gdyż ze względu na problemy rodzinne matka nie może u niej mieszkać na stałe. Faktycznie matką opiekuje się jej siostra i wnuk. G. O. oświadczył natomiast w dniu [...] maja 2015 r., że babka wyjechała do L. już [...] grudnia 2014 r. i przebywała tam do [...] stycznia 2015 r., a następnie wróciła do [...] Ok. 25 stycznia ponownie pojechała do L.; w dniu [...] lutego 2015 r. G. O. był z nią u okulisty po receptę na krople do oczu, do [...] wróciła [...] lutego 2015 r. gdzie nadal przebywa. Z kolei L. Ś. w dniu [...] października 2015 r. zeznała, że u córki w L. przebywała ok. 2 tygodnie w styczniu 2015 r. oraz ok. 10 dni w lutym 2015 r., ponieważ przechodziła tam specjalistyczne badania lekarskie; wyjaśniła, że w razie konieczności, opiekę nad nią, poza wnukiem, sprawuje także córka U. O.. Mając powyższe na uwadze, organ I instancji uznał więc, że G. O. zaprzestał sprawowania opieki nad babką, dlatego decyzją z dnia [...] lutego 2015 r. uchylił od "miesiąca lutego 2015 r." prawo do zasiłku dla opiekuna. Wyjaśnić należy, że decyzje organu I instancji były w niniejszej sprawie wielokrotnie uchylane przez organ odwoławczy. Powyższa decyzja została uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w dniu [...] kwietnia 2015 r., a następnie organ I instancji decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r. ponownie uchylił prawo do zasiłku dla opiekuna "od lutego 2015 r ". Decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r. organ odwoławczy uchylił również to rozstrzygnięcie wskazując, że decyzja wydawana na podstawie art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych ma charakter konstytutywny, a więc nie może uchylać innej decyzji z powodu zmiany sytuacji rodzinnej lub dochodowej w okresie zasiłkowym z mocą wsteczną; uchylenie z mocą wsteczną jest możliwe tylko w sytuacji, o której mowa w końcowym zdaniu tego przepisu, tj. w przypadku świadczenia nienależnie pobranego. Ponadto wydanie takiej decyzji jest możliwe tylko wtedy, gdy w obrocie prawnym pozostaje decyzja uchylana przyznającą świadczenie i gdy nie została wykonana w całości, dotyczy więc to sytuacji, gdy w chwili wydawania decyzji na podstawie art. 32 ustawy, nie upłynął jeszcze termin, na jaki świadczenie zostało przyznane. Kolegium stwierdziło więc, że o ile zostanie potwierdzone, że skarżący nie sprawował opieki nad babką, mając na uwadze, że pierwotna decyzja została wydana w dniu [...] lutego 2015 r. organ powinien uchylić decyzję przyznającą świadczenie z tą datą. Rozpoznając sprawę po raz kolejny organ I instancji ponownie stwierdził, że G. O. nie sprawuje opieki nad babką i mając na uwadze stanowisko SKO wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] listopada 2015 r. ponownie uchylił prawo do zasiłku dla opiekuna G. O. od dnia [...] lutego 2015 r., tj. od daty wydania pierwszej w sprawie decyzji uchylającej przyznane świadczenie - organ ustalił jednocześnie, że od lutego 2015 r. świadczenie nie było G. O. wypłacane. Stanowisko to podzieliło Samorządowe Kolegium Odwoławcze, które utrzymało tę decyzję w mocy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie G. O. domagał się uchylenia decyzji organu odwoławczego, ogólnie kwestionując jego rozstrzygnięcie. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn, niż w niej podniesione, a które sąd administracyjny uwzględnia z urzędu zgodnie z art. 134 ustawy z dnia [...] sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012r., poz.270 ze zm.), zwanej dalej ppsa Przepis ten stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Materialnoprawną podstawą wydania zaskarżonej decyzji był art. 32 ust. 1 ustawy z dnia [...] listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz.U. z 2014r., poz. 567 ze zm.), dalej "u.ś.r.", zgodnie z którym - organ właściwy oraz marszałek województwa mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń. Prawidłowo organy ustaliły, że skarżący G. O. od stycznia 2015 r. zaprzestał sprawowania opieki nad babką L. Ś.. Ustalenia w tym zakresie są miarodajne i nie budzą wątpliwości, a skarżący w skardze nie wskazuje żadnych odmiennych okoliczności. Organ uprawniony był zatem do wydania decyzji uchylającej prawo do zasiłku dla opiekuna przyznany w związku z koniecznością sprawowania opieki nad babką. Wadliwie natomiast organ uchylił to uprawnienie decyzją wydaną w dniu [...] listopada 2015 r. z datą wsteczną tj. od dnia [...] lutego 2015r. W orzecznictwie przyjmuje się, że decyzja wydawana na podstawie przepisu art. 32 ust. 1 u.ś.r. ma charakter konstytutywny i wywołuje wyłącznie skutki na przyszłość (zob. wyrok NSA z dnia [...] grudnia 2012r., I OSK [...]; wyrok WSA w Łodzi z dnia [...] czerwca 2014r., II SA/Łd [...]; wyrok WSA w Poznaniu z dnia [...] maja 2014r., IV SA/Po [...]; wyrok WSA w Łodzi z dnia [...] lutego 2014r., II SA/Łd [...]). Niedopuszczalne jest więc wydanie takiej decyzji z datą wsteczną, jak to uczynił organ w niniejszej sprawie. Na podstawie art. 32 ust. 1 u.ś.r. uchylenie lub zmiana decyzji przyznającej świadczenie rodzinne może nastąpić z mocą wsteczną tylko w sytuacji wskazanej w tym przepisie in fine (zob. wyrok NSA z dnia [...] lutego 2010r., I OSK [...], wyrok WSA w Gliwicach z dnia [...] lipca 2014r., IV SA/Gl [...]), a więc tylko w razie świadczenia nienależnie pobranego, a taka sytuacja nie miała miejsca w niniejszej sprawie, gdyż uchylenie decyzji nastąpiło na skutek zmiany sytuacji rodzinnej mającej wpływ na prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Uchylenie zatem opisanego powyżej uprawnienia od dnia [...] lutego 2015r., tj. od dnia wydania przez organ I instancji pierwszej decyzji uchylającej przyznany zasiłek, nie znajduje uzasadnienia w obowiązujących przepisach. Bez znaczenia jest również w niniejszym postępowaniu to, czy i od kiedy świadczenie nie było wypłacane skarżącemu. Okoliczność ta powinna być natomiast uwzględniona przy ustalaniu w odrębnym postępowaniu wysokości kwoty podlegającej zwrotowi w związku z uchyleniem decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy. Z powyższych względów Sąd uwzględnił skargę i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. " c" p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję, jako wydaną z naruszeniem art. 32 ust. 1 u.ś.r.