II SA/Lu 230/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Jerzy Dudek (sprawozdawca), Sędziowie sędzia NSA Witold Falczyński, sędzia SO del. Iwona Tchórzewska, Protokolant starszy sekretarz sądowy Beata Basak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 29 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi W. U. i H. U. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego I. uchyla zaskarżoną decyzję, która nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku oraz uchyla decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nr [...] z dnia [...] r.; II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz W. U. i H. U. 757 (siedemset pięćdziesiąt siedem) złotych kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r., znak [...]Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w L. utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] listopada 2011 r., znak [...], wydaną przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. na podstawie art. 49b ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (tekst jedn. Dz U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 ze zm.), nakazującą H. i W. U. dokonanie rozbiórki rozbudowanej części płyty do składowania obornika o szerokości zmiennej wynoszącej od 3,60 m do 3,85 m i długości 8,40 m, usytuowanej na działce nr [...], przy granicy z działką nr [...] w miejscowości K. O., tak, aby odległość płyty do granicy z działką nr [...] wynosiła minimum 4,00 m. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że z protokołu oględzin z dnia 14 października 2011 r. oraz ze szkicu sytuacyjnego i dokumentacji fotograficznej wynika, że odległość spornej płyty od granicy działki nr [...] jest zmienna i wynosi od 0,15 m do 0,40 m, przy czym od strony wymienionej działki wykonana jest ścianka betonowa o wysokości 0,65 m. Z ustaleń organu pierwszej instancji wynika ponadto, iż płyta do składowania obornika znajduje się częściowo na stropie istniejącego zbiornika na gnojówkę, usytuowanego w odległości 4,00 m od granicy z działką nr [...]. Organ odwoławczy podniósł, że z oświadczenia W. U. złożonego do protokołu oględzin w dniu 14 października 2011 r. wynika, że murek został "wylany" dla celów porządkowych wraz z płytą w okresie realizacji budynku inwentarskiego oraz, że żaden z sąsiadów nie wnosił zastrzeżeń do jego wykonania. Następnie organ odwoławczy wskazał, że z inwentaryzacji geodezyjnej powykonawczej (k. 17), stanowiącej załącznik do zawiadomienia o zakończeniu budowy budynku inwentarskiego na działce nr [...] w miejscowości K. O., sporządzonej w skali 1:1000 wynika, że płyta gnojowa posiada wymiary 5,00 m x 8,40 m i usytuowana jest w odległości około 4,00 m od granicy działki nr [...] na stropie zbiornika na gnojowicę. Biorąc powyższe pod uwagę, organ odwoławczy uznał za prawidłowe stanowisko organu pierwszej instancji, że rozbudowa płyty gnojowej w kierunku działki nr [...] poprzez jej poszerzenie o wymiar 3,60 m do 3,85 m oraz wykonanie ścianki betonowej nastąpiło po zakończeniu budowy budynku inwentarskiego i po przystąpieniu do jego użytkowania, a nie, jak oświadczył W. U., w trakcie jego budowy. Organ powołał się na treść art. 28 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, zgodnie z którym roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31. Stosownie do treści art. 29 ust. 1 pkt 1 lit. b/ oraz art. 30 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, wykonanie obiektów gospodarczych związanych z produkcją rolną i uzupełniających zabudowę zagrodową w ramach istniejącej działki siedliskowej, tj. płyt do składowania obornika (art. 29 ust. 1 pkt. 1 b), wymaga dokonania zgłoszenia właściwemu organowi. Organ wskazał, że inwestor wykonał rozbudowę spornej płyty samowolnie bez dokonania wymaganego prawem zgłoszenia właściwemu organowi, co obligowało do nakazania jej rozbiórki na podstawie art. 49b ust 1 ustawy - Prawo budowlane. Organ podniósł, że nie było podstaw do przeprowadzenia procedury legalizacyjnej w oparciu o dyspozycję art. 49b ust. 2 Prawa budowlanego, gdyż wykonana rozbudowa płyty gnojowej wraz ze ścianką betonową znajdująca się w odległości od 0,15 m do 0,40 m od granicy z działką nr [...] narusza przepisy § 6 ust. 4 pkt 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 7 października 1997 r., w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich usytuowanie, który stanowi, że odległość otwartych zbiorników na płynne odchody zwierzęce o pojemności do 200 m³ oraz płyt gnojowych powinna wynosić co najmniej 4,00 m od granicy działki sąsiedniej (w niniejszej sprawie odległość ta wynosi od 0,15 m do 0,40 m). Skargę na powyższą decyzję wnieśli H. i W. U., żądając jej uchylenia oraz ponownego przeprowadzenia w sposób wyczerpujący przez organ postępowania, pozwalającego na jednoznaczne wyjaśnienie sprawy. Skarżący zarzucili naruszenie art. 7, art. 9, art. 10 i art. 77 k.p.a. poprzez brak należytego wyjaśnienia stanu faktycznego i oparcie wydanego rozstrzygnięcia na pomówieniu J. P. Zdaniem skarżących, murek pomiędzy ich działką a działką państwa K. został wykonany do celów porządkowych (jako dodatkowe wygrodzenie wewnętrzne, w okresie budowy budynku inwentarskiego wraz z płytą obornikową), natomiast o tym, że teren wokół płyty obornikowej stanowi utwardzenie świadczy jej grubość wynosząca 25 cm, zaś grubość "utwardzenia terenu" wynosi 10 cm. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wskazując, że rozbudowa płyty gnojowej w kierunku działki nr [...] oraz wykonanie ścianki betonowej nastąpiły po zakończeniu budowy budynku inwentarskiego i po przystąpieniu do jego użytkowania. W piśmie procesowym z dnia 27 czerwca 2012 r. skarżący wskazali, że organ drugiej instancji nie odniósł się w ogóle do twierdzeń strony, iż wykonana wylewka betonowa nie jest częścią płyty obornikowej, a jedynie pozostałością wykonanego wcześniej utwardzenia terenu. Organy nadzoru budowlanego nie podjęły żadnych działań w celu ustalenia, czy wykonana wylewka stanowi wybudowane uprzednio utwardzenie terenu, czy też rozbudowę płyty obornikowej dokonaną jednocześnie z jej budową bądź też po jej wykonaniu, gołosłownie przyjmując drugą z wymienionych sytuacji. O tym, iż przeprowadzona inwestycja polega jedynie na utwardzeniu terenu wokół płyty obornikowej świadczą następujące, powoływane uprzednio przez skarżących, fakty. Grubość wylewki betonowej pod płytą wynosi 25 cm, zaś poza nią, jedynie 10 cm. Płyta usytuowana jest na zbiorniku na gnojowicę, natomiast utwardzenie terenu poza nim, a nadto nie posiada ono stosownej izolacji. Powierzchnia płyty jest ponadto obniżona w stosunku do powierzchni utwardzenia terenu o około 15-20 cm. Natomiast obmurowanie płyty zostało częściowo wyłamane podczas przenoszenia obornika ściągaczem hydraulicznym, niemniej jednak widoczne są jego pozostałości. Nadto już na pierwszy rzut oka, po przyjrzeniu się obu inwestycjom, widać, iż wylewka betonowa stanowiąca utwardzenie terenu jest znacznie starsza od płyty, o czym świadczą chociażby ślady zużycia i eksploatacji wylewki. Ponadto na obszarze utwardzenia terenu, w przeciwieństwie do powierzchni płyty, nie widać oznak po składowaniu obornika, co jest widoczne chociażby na zgromadzonej przez PINB dokumentacji fotograficznej. Te wszystkie fakty, do których organ odwoławczy w ogóle nie odniósł się w odpowiedzi na skargę, jednoznacznie przesądzają o tym, iż teren wokół płyty obornikowej nie jest jej przedłużeniem, a jedynie pozostałością utwardzenia terenu, na którego powierzchni w późniejszym czasie została wykonana owa płyta oraz zbiornik na ścieki. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie są decyzje organów nadzoru budowlanego nakazujące H. i W. U. dokonanie rozbiórki rozbudowanej części płyty do składowania obornika o szerokości zmiennej wynoszącej od 3,60 m do 3,85 m i długości 8,40 m, usytuowanej na działce nr [...] przy granicy z działką nr [...] w miejscowości K. O., tak, aby odległość płyty do granicy z działką nr [...] wynosiła minimum 4,00 m. Materialnoprawną podstawę tych rozstrzygnięć stanowi art. 49b ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane, zgodnie z którym właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia bądź pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ. Organy obu instancji nakazały rozbiórkę części obiektu budowlanego uznanego przez nie za płytę do składowania obornika, jako rozbudowaną bez dokonania wymaganego prawem zgłoszenia, uznając, że z uwagi na zbyt bliską odległość rozbudowanej płyty od granicy z działką sąsiednią, nie ma możliwości jej zalegalizowania na podstawie art. 49b ust. 2 – 7 Prawa budowlanego. Stanowisko to jest co najmniej przedwczesne. Powzięte zostało bowiem z naruszeniem art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., a w przypadku organu drugiej instancji, również z naruszeniem art. 136 k.p.a. Dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy (art. 7 k.p.a.) wymaga wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.), który podlega ocenie w myśl zasad określonych w art. 80 k.p.a. Zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji nie czynią zadość powyższym wymogom. Organy przyjęły, że inwestorzy dokonali rozbudowy płyty na składowanie obornika, mimo że nie wynika to jednoznacznie z materiału dowodowego przedstawionego w aktach sprawy. W szczególności organy nie rozważyły podnoszonych przez inwestorów w toku postępowania okoliczności, że objęta nakazem rozbiórki w niniejszym postępowaniu część obiektu budowlanego nie powstała w wyniku rozbudowy płyty na składowanie obornika, ale stanowi w istocie utwardzenie terenu przy płycie, nie przeznaczone na składowanie obornika, ale na składowanie bel słomy (protokół oględzin k. 16 akt organu pierwszej instancji, odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji). Przyjmując, że utwardzenie terenu przy granicy z działką nr 688 stanowi rozbudowaną płytę do składowania obornika, organy nie wzięły pod uwagę w szczególności różnicy pomiędzy grubością wylewki betonowej pod płytą usytuowaną na stropie zbiornika na gnojowicę oraz na części terenu znajdującej się poza ta płytą, objętej nakazem rozbiórki. Nie ustaliły ponadto, w jaki sposób skarżący wykorzystują tę część utwardzonej powierzchni ich działki. Ustalenie, czy obiekt budowlany będący przedmiotem niniejszego postępowania jest płytą gnojową, czy stanowi jedynie utwardzoną powierzchnię gruntu na działce budowlanej, ma kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Oba te rodzaje robót budowlanych podlegają co prawda obowiązkowi zgłoszenia (art. 30 ust. 1 pkt 1 i 2 Prawa budowlanego), ale nie oznacza to, że konsekwencje wykonania tych robót bez zgłoszenia regulują te same normy prawne. Samowolna budowa płyty gnojowej podlega reżimowi art. 49b ustawy – Prawo budowlane oraz § 6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i gospodarki Żywnościowej z dnia 7 października 1997 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 132, poz. 877), zaś konsekwencje utwardzenia terenu bez zgłoszenia właściwemu organowi, jako robót budowlanych innych niż budowa, reguluje art. 51 Prawa budowlanego. Wobec wskazanych wyżej uchybień, przedwczesne było wydanie decyzji nakazującej H. i W. U. rozbiórkę części obiektu budowlanego objętego niniejszym postępowaniem. Naruszenie wskazanych wyżej przepisów postępowania administracyjnego mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. W przypadku bowiem ustalenia na podstawie wyczerpująco zebranych i rozważonych materiałów dowodowych, że przedmiotowy obiekt budowlany nie stanowi płyty do składowania obornika, ale utwardzony teren, nie byłoby podstaw do zastosowania w sprawie art. 49b ustawy – Prawo budowlane. W związku z powyższym sąd uchylił zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., Poz. 270, zwanej dalej p.p.s.a.). Ponownie rozpatrując sprawę, organy administracji przeprowadzą postępowanie dowodowe, uwzględniając powyższe wskazania, co pozwoli na określenie rodzaju obiektu budowlanego objętego niniejszym postępowaniem. Poczynione ustalenia umożliwią rozstrzygnięcie sprawy przy zastosowaniu właściwych przepisów prawa materialnego. Rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów postępowania wydano na podstawie art. 200 p.p.s.a. Z tych względów należało orzec jak w sentencji wyroku.