II SA/Lu 230/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Dudek, Sędziowie Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak (sprawozdawca), Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Referent Bartłomiej Maciak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 listopada 2015 r. sprawy ze skargi S. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uznania za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania S. W. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy decyzję Wójta [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r., Nr [...] w przedmiocie uznania S. W. za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy przedstawił następujący stan sprawy. Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w W. wskazał, że w dniu [...] lutego 2014 r. wpłynął wniosek z Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w L. o podjęcie działań wobec dłużnika alimentacyjnego - S. W.. W dniu [...] stycznia 2014 r. S. W. stawił się w siedzibie organu, gdzie został przeprowadzony wywiad alimentacyjny oraz odebrane oświadczenie majątkowe. Podczas wywiadu alimentacyjnego ustalono, że S. W. nie jest zarejestrowany jako bezrobotny lub poszukujący pracy w Powiatowym Urzędzie Pracy Filia w B.. Zobowiązano S. W. do zarejestrowania się w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna lub poszukująca pracy w terminie 14 dni od daty otrzymania pisma, to jest do dnia 25 czerwca 2014 r. oraz do przedłożenia stosownego oświadczenia. Do dnia wydania decyzji, to jest do dnia [...] sierpnia 2014 r., S. W. nie dokonał rejestracji i nie dostarczył zaświadczenia. Organ I instancji wskazał, że zgodnie art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów w przypadku, gdy dłużnik alimentacyjny uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego, lub odmówił: 1) złożenia oświadczenia majątkowego, 2) zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotny lub poszukujący pracy, 3) bez uzasadnionej przyczyny, w rozumieniu przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wykonywania prac społecznie użytecznych, prac interwencyjnych, robót publicznych, prac na zasadach robót publicznych albo udziału w szkoleniu, stażu lub przygotowaniu zawodowym dorosłych - organ właściwy dłużnika wszczyna postępowanie dotyczące uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. W związku z odmową podjęcia przez S. W. czynności wymienionych w art. 5 ust. 3 pkt 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, w dniu 16 lipca 2014 r. zostało wszczęte postępowanie administracyjne w sprawie wydania decyzji uznającej S. W. za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Organ I instancji wskazał, że na podstawie art. 5 ust. 3a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych nie wydaje się wobec dłużnika alimentacyjnego, który przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów. Na podstawie zaświadczenia z dnia 4 sierpnia 2014 r. wystawionego przez [...] Sądowego w O. L. oraz zaświadczenia z Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w L. stwierdzono, że w ciągu ostatnich 6 miesięcy S. W. nie dokonywał żadnych wpłat z tytułu wypłaconych osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł S. W.. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 5 ust. 3 pkt 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów oraz art. 7-10 kpa oraz podkreślił, że nie odmówił on zarejestrowania się w urzędzie pracy, wprost przeciwnie, złożył stosowne pismo do Powiatowego Urzędu Pracy w B. i w tej sprawie trwa procedura rejestracyjna. Rozpatrując odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że w pełni podziela stanowisko organu pierwszej instancji. W związku z odmową dokonania przez odwołującego czynności wymienionych w art. 5 ust. 3 pkt 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, w dniu 16 lipca 2014 r. zostało wszczęte postępowanie administracyjne w sprawie wydania decyzji uznającej odwołującego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Ponadto z treści zaświadczenia z dnia 4 sierpnia 2014 r. wystawionego przez [...] Sądowego w O. L. oraz zaświadczenia z Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w L. stwierdzono, że w ciągu ostatnich 6 miesięcy odwołujący nie dokonywał żadnych wpłat z tytułu wypłaconych osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Odnosząc się natomiast do wniosku odwołującego o przeprowadzenie w niniejszej sprawie rozprawy, organ odwoławczy wskazał, że przeprowadzenie rozprawy nie jest w niniejszej sprawie konieczne, ponieważ zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jest wystarczający do przeprowadzenia postępowania w sposób prawidłowy i wydania prawidłowego rozstrzygnięcia. Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie S. W., zarzucając zaskarżonej decyzji: - naruszenie przepisów prawa materialnego, a w szczególności art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentacji (Dz.U. z 2012 r., poz. 1228 ze zm.), - istotne naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności art. 7, 8, 9, 10, 11 oraz 77 § 1 kpa. Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że nie odmówił zarejestrowania się w urzędzie pracy, a procedura rejestracyjna toczy się. Podniósł ponadto, że osoby uprawnione do alimentów są dorosłe i pracują dlatego wniósł do Sądu Rejonowego w L. pozew o uchylenie obowiązku alimentacyjnego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm., dalej jako "p.p.s.a.") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga jest uzasadniona. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowią przepisy art. 5 ust. 3 i ust. 3a ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2012r. poz. 1228 z późn. zm.). Zgodnie z treścią art. 5 ust. 3 w/w ustawy, w przypadku gdy dłużnik alimentacyjny uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego lub odmówił: 1) złożenia oświadczenia majątkowego, 2) zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotny albo poszukujący pracy, 3) bez uzasadnionej przyczyny, w rozumieniu przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wykonywania prac społecznie użytecznych, prac interwencyjnych, robót publicznych, prac na zasadach robót publicznych albo udziału w szkoleniu, stażu lub przygotowaniu zawodowym dorosłych - organ właściwy dłużnika wszczyna postępowanie dotyczące uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Z kolei w myśl art. 5 ust. 3a tej ustawy, decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych nie wydaje się wobec dłużnika alimentacyjnego, który przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów. Z przytoczonych wyżej przepisów wynika, że postępowanie w sprawie uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych może zostać wszczęte po wystąpieniu chociażby jednej z przesłanek wymienionych w art. 5 ust. 3 ustawy oraz ustaleniu stosownie do treści przepisu art. 5 ust. 3a ustawy, czy przez okres ostatnich 6 miesięcy dłużnik alimentacyjny wywiązywał się z obowiązku alimentacyjnego w każdym miesiącu, w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów. Decyzje w tym przedmiocie mogą być zatem wydawane kilkakrotnie w odniesieniu do jednego dłużnika alimentacyjnego, każdorazowo dotycząc jednak innych okresów niewywiązywania się z obowiązku alimentacyjnego. Rozstrzygająca w tym zakresie jest właśnie treść powołanego wyżej art. 5 ust. 3a, z którego jednoznacznie wynika, że w ramach postępowania w przedmiocie uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych organ bada postawę dłużnika alimentacyjnego jedynie za okres ostatnich sześciu miesięcy. Tym samym jako błędny uznać należy pogląd wyrażony w wyroku WSA w Krakowie z dnia z dnia 9 września 2014 r., sygn. akt III SA/Kr 420/14 (dostępny w CBOSA), w myśl którego decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych tworzy stan res iudicata i tym samym może zostać wydana jedynie raz, a każda ewentualna kolejna decyzja w tym przedmiocie, nawet jeśli odnosi się do innego czasookresu niewywiązywania sią z obowiązków alimentacyjnych, obarczona jest wadą skutkującą stwierdzeniem nieważności decyzji ostatecznej, opisaną w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Skład orzekający w niniejszej sprawie stoi na stanowisku, że nie można mówić o naruszeniu stanu res iudicata w sytuacji wydania nawet kilku decyzji uznających tego samego dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, o ile każda z tych decyzji odnosi się do innego okresu. Inny jest bowiem wówczas ich zakres przedmiotowy. Powyższe rozważania prowadzą jednakowoż do wniosku, że w każdej decyzji uznającej dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych – by jej zakres przedmiotowy nie budził wątpliwości – powinno być precyzyjnie określone, do jakiego okresu niewywiązywania się z przedmiotowych obowiązków decyzja ta się odnosi. Kwestia ta – zdaniem sądu – winna być określona w rozstrzygnięciu (sentencji) decyzji, albowiem to rozstrzygnięcie jest wiążącym ustaleniem konsekwencji stosowanego przepisu prawa materialnego (por. M. Jaśkowska, A Wróbel: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, 4. wydanie, Warszawa 2011, str. 650) Jednoznaczne wskazanie ram okresu będącego przedmiotem oceny organu w takiej decyzji jest zaś tym bardziej konieczne, jeśli w stosunku do tego samego dłużnika alimentacyjnego w przeszłości były już wydawane takie decyzje. Pozwala ono bowiem na odróżnienie zakresu przedmiotowego tych decyzji. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, że decyzja organu I instancji nie zawiera w swym rozstrzygnięciu (ani nawet w uzasadnieniu) precyzyjnej informacji co do okresu, w którym skarżący został na jej mocy uznany za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się zobowiązań alimentacyjnych. Powyższe uchybienie nie zastało również usunięte przez organ II instancji w ramach dyspozycji art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Tymczasem ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika jednocześnie, że wobec skarżącego S. W. w dniu [...] października 2013 r. została wydana decyzja nr [...], również uznająca go za dłużnika uchylającego się zobowiązań alimentacyjnych. Brak informacji co do okresu będącego przedmiotem niniejszego postępowania w sentencji zaskarżonej decyzji świadczy o naruszeniu art. 107 § 1 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dodatkowo należy wskazać, że zaskarżona decyzja narusza również § 3 tego przepisu, albowiem jej uzasadnienie w istocie ogranicza się do powielenia treści uzasadnienia decyzji pierwszoinstancyjnej i lakonicznego stwierdzenia, że decyzja ta jest prawidłowa. Takie uzasadnienie decyzji zapadłej w postępowaniu odwoławczym jest niedopuszczalne, albowiem istotą tego postępowania jest nie tylko kontrola legalności rozstrzygnięcia zapadłego w pierwszej instancji, lecz ponowne, merytoryczne rozpatrzenie sprawy w myśl zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego wyrażonej w art. 15 w zw. z art. 136 k.p.a. Z tych względów Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. Ponownie rozpatrując sprawę organ odwoławczy uwzględni wnioski zaprezentowane w niniejszym wyroku i wydając stosowną decyzją prawidłowo sformułuje jej rozstrzygnięcie oraz uzasadni ją zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a.