II SA/Lu 234/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Sędziowie Sędzia WSA Jacek Czaja (sprawozdawca) Asesor sądowy Maciej Gapski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi K. L. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z 14 marca 2025 r., znak: SKO.41/3393/LI/2024 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie na rzecz K. L. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonym postanowieniem z 14 marca 2025 r., znak: SKO.41/3393/LI/2024, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie (dalej: organ, Kolegium), stwierdziło, że odwołanie Klasztoru K. w L. (dalej: strona skarżąca) od decyzji Prezydenta Miasta L. z 22 lipca 2024 r., nr [...], ustalającej warunki zabudowy – zostało wniesione z uchybieniem terminu. W uzasadnieniu postanowienia, Kolegium wskazało, że decyzja organu I instancji została doręczona stronie skarżącej 5 sierpnia 2024 r., co zostało poświadczone podpisem złożonym na druku potwierdzenia odbioru przesyłki. W związku z powyższym, ustawowy termin do wniesienia odwołania upływał 19 sierpnia 2024 r. Strona złożyła odwołanie 22 sierpnia 2024 r., w siedzibie organu I instancji, więc po upływie ustawowego terminu. Jednocześnie strona nie wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W skardze na to postanowienie, Klasztor K. w L. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz przeprowadzenie dowodu z dokumentu, w postaci potwierdzenia nadania przesyłki zawierającej odwołanie. W ocenie strony skarżącej, Kolegium wadliwie ustaliło, że odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta L. zostało wniesione z naruszeniem ustawowego terminu tj. 22 sierpnia 2024 r. Według strony skarżącej, organ prawdopodobnie wziął pod uwagę datę otrzymania odwołania, nie uwzględniając faktu, że odwołanie nie zostało złożone wprost do organu wydającego decyzję, a zostało nadane do organu listem poleconym, w trybie art 57 § 5 ust 2 k.p.a., w ostatnim ustawowym dniu do jego złożenia, tj. 19 sierpnia 2024 r. W odpowiedzi na skargę Kolegium zgodziło się ze stroną skarżącą, że ustawowy termin do wniesienia odwołania został rzeczywiście zachowany. Organ wskazał, że dane przesyłki zostały sprawdzone bezpośrednio na portalu Poczty Polskiej S.A., co potwierdziło, że została ona nadana 19 sierpnia 2024 r., a następnie doręczona adresatowi 22 sierpnia 2024 r. Kolegium wskazało również, że decyzją z 14 marca 2025 r., rozpoznało odwołania A. S. oraz J. i R. G. i ze względu na tożsamość podniesionych w odwołaniu Klasztoru K. B. zarzutów, należy przyjąć, że stanowisko tej strony także zostało w postępowaniu odwoławczym uwzględnione. Skarga została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, stosownie do art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a. W sprawach, w których przedmiotem skargi jest postanowienie, decyzja o rozpoznaniu sprawy w tym trybie pozostawiona jest sądowi i nie jest zależna ani od złożenia przez którąkolwiek ze stron wniosku w tym przedmiocie, ani też od ewentualnego żądania przez którejkolwiek ze stron przeprowadzenia rozprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem rozpoznawanej sprawy jest postanowienie organu odwoławczego stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji. Zgodnie z art. 129 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej k.p.a.), odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Jak wynika z art. 57 § 5 ust. 2 k.p.a., termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe albo placówce pocztowej operatora świadczącego pocztowe usługi powszechne w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej albo państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym. Stosownie do art. 134 k.p.a., organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Uchybienie terminu do wniesienia odwołania ma miejsce wówczas, gdy przy uwzględnieniu zasad określonych w k.p.a. zostanie ono złożone po upływie terminu czternastodniowego, przewidzianego w art. 129 § 2 k.p.a. Każde, nawet nieznaczne przekroczenie tego terminu, stanowi jego uchybienie. Zasadnicze znaczenie dla stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania mają dwie kwestie. Po pierwsze, ustalenie daty, w której organ skutecznie doręczył stronie decyzję wydaną w toku postępowania pierwszoinstancyjnego, a od której rozpoczął swój bieg czternastodniowy terminu do wniesienia odwołania. Po drugie, ustalenie daty, w której strona wniosła odwołanie. Poza sporem w niniejszej sprawie pozostaje, że decyzja organu I instancji została doręczona stronie skarżącej 5 sierpnia 2024 r., prawidłowo więc organ odwoławczy ustalił, że czternastodniowy termin do wniesienia odwołania od tej decyzji upływał 19 sierpnia 2024 r. Ustalając datę wniesienia odwołania, organ odwoławczy błędnie wskazał, że odwołanie zostało złożone bezpośrednio w siedzibie organu I instancji 22 sierpnia 2024 r., a więc z uchybieniem ustawowego terminu. Jak jednak wynika z akt administracyjnych organu I instancji, odwołanie zostało wniesione drogą pocztową, za pośrednictwem operatora pocztowego a nie jak wskazuje organ w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, bezpośrednio - w siedzibie organu. Okoliczność ta znajduje potwierdzenie w aktach sprawy, gdzie złożona została koperta, w której przesłano odwołanie strony skarżącej (k. 536 akt adm. I instancji). Ponadto z załączonego do skargi dowodu nadania przesyłki przez stronę skarżącą również wynika, że przesyłkę nadano u operatora pocztowego w ostatnim dniu terminu do wniesienia odwołania. Widniejący na kopercie numer przesyłki jest tożsamy z numerem na potwierdzeniu nadania. Z pieczęci pocztowej na kopercie wynika, że przesyłkę nadano 19 sierpnia 2024 r. Należy przypomnieć, że termin na wniesienie pisma uważa się za zachowany, jeśli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej - art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. Poczta Polska S.A. pełni funkcję operatora wyznaczonego, czyli zobowiązanego do świadczenia na terenie całego kraju powszechnych usług pocztowych, do których zalicza się m.in. przyjmowanie i doręczanie pism (przesyłek listowych poleconych). Z powyższego wynika, że strona wniosła odwołanie w ustawowym terminie, bowiem nadała pismo w placówce pocztowej 19 sierpnia 2024 r., a więc w ostatnim dniu czternastodniowego terminu do jego wniesienia. Organ naruszył tym samym art. 134 k.p.a, stwierdzając w drodze postanowienia uchybienie terminu do wniesienia odwołania strony. Okoliczność zachowania terminu przez skarżącą, dostrzegło również Kolegium, na co wskazywało w odpowiedzi na skargę. Organ, jednakże nie uwzględnił skargi w trybie art. 54 § 3 p.p.s.a. i nie uchylił zaskarżonego postanowienia. Organ wskazał natomiast, że w jego ocenie, z uwagi na rozpoznanie odwołania A. S. oraz J. i R. G. o tożsamych zarzutach do skarżącej i wydanie w tym przedmiocie decyzji, zarzuty Klasztoru zostały uwzględnione w postępowaniu odwoławczym. Należy jednak przypomnieć, że zaskarżone postanowienie zostało wydanie w trybie art. 134 k.p.a. i dotyczyło uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tym przedmiocie wydawane jest we wstępnym etapie postępowania odwoławczego i ma charakter wyłącznie procesowy, co oznacza, że nie rozstrzyga sprawy merytorycznie. Jest ono więc podejmowane w sytuacjach, gdy merytoryczne rozpoznanie odwołania – z powodu uchybienia ustawowego terminu do jego wniesienia – jest niemożliwe. Sąd zauważa, że Kolegium, nie czekając na uprawomocnienie postanowienia w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania przez Klasztor K. wydało 14 marca 2025 r. decyzję, która rozpoznała pozostałe złożone w sprawie odwołania. Ta okoliczność nie pozbawia jednak strony prawa do rozpoznania jej odwołania. Zgodnie z art. 78 Konstytucji, stronom postępowań toczących się przed organami państwowymi przysługuje prawo do zaskarżania orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji. Wyjątki od tej zasady oraz tryb zaskarżania określa ustawa. W przypadku postępowania administracyjnego zasadę dwuinstancyjności wyraża art. 15 K.p.a., zaś sposób urzeczywistnienia tego prawa określają przepisy rozdziału 10 Działu II K.p.a. o tytule "Odwołania". Z przytoczonych unormowań w sposób bezsprzeczny wynika, że strona postępowania administracyjnego dysponuje prawem podmiotowym do zaskarżania wydanych przez organ pierwszej instancji decyzji administracyjnych, prawo to może podlegać ograniczeniu wyłącznie w drodze ustawowej, nie zaś decyzją organu administracji publicznej. Strona skarżąca wnosząc odwołanie od decyzji z 22 lipca 2024 r. nie naruszyła przepisów o sposobie wnoszenia środka odwoławczego, złożyła go w terminie, co oznacza, że niedopuszczalne jest w świetle art. 78 Konstytucji oraz art. 15 K.p.a., uniemożliwienie stronie realizacji konstytucyjnego prawa do zaskarżania decyzji organu pierwszej instancji. Nie ma przy tym znaczenia podniesiona w odpowiedzi na skargę okoliczność, jakoby z uwagi na tożsamość zarzutów zawartych w odwołaniu strony skarżącej z zarzutami podniesionymi w innych odwołaniach, należało przyjąć, że stanowisko strony skarżącej zostało w postępowaniu odwoławczym uwzględnione, jak też, że decyzja organu drugiej instancji została doręczona również stronie skarżącej. Podnieść w tym zakresie należy, że przysługujące stronie prawo do środka odwoławczego musi być realne, a więc nie tylko gwarantowane formalnie, ale i efektywne (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 12 czerwca 2002 r., sygn. akt P 13/01). Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a., uwzględniając wpis od skargi w kwocie 100 zł. Rozpatrując ponownie sprawę, Kolegium - stosownie do art. 153 p.p.s.a. - zobowiązane będzie uwzględnić przedstawioną wyżej ocenę prawną, uznając odwołanie Klasztoru K. w L. za złożone w terminie.