II SA/Lu 235/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Sidor (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Witold Falczyński, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Starszy asystent sędziego Łucja Krasińska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 maja 2012 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego oddala skargę. Decyzją z dnia ... Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania J. K. utrzymało w mocy decyzję Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia ... stwierdzającą, że wypłacony J. K. w okresie od 1 listopada 2010r. do 31 sierpnia 2011r. zasiłek rodzinny (68 zł miesięcznie) oraz dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka (170 zł miesięcznie) na wnuczkę – J. K. w łącznej kwocie 1904 zł jest świadczeniem nienależnie pobranym. W uzasadnieniu wyjaśniono, że powyższe świadczenia przyznano J. K. decyzją z dnia ..., w stosunku do której następnie decyzją z dnia ...Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło nieważność ze względu na rażące naruszenie prawa – Kolegium ustaliło, że J. K. pobierał świadczenia nie będąc opiekunem prawnym ani faktycznym J. K., nad którą opiekę sprawowała jej matka – K. K. W tej sytuacji zgodnie z art. 30 ust. 2 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych należało stwierdzić, że pobrane na podstawie nieważnej decyzji świadczenia są nienależne. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wniósł J. K. domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji. Skarżący wyjaśnił, że jest ojcem K. K., która w wieku 16 lat urodziła córkę – J., skarżący jest wdowcem (żona zmarła przy porodzie) i sam utrzymuje córkę oraz wnuczkę. Ze względu na to, że "córka jako nieletnia nie mogła zapisać dziecka, on zapisał wnuczkę na swoje nazwisko". Skarżący utrzymuje się z zasiłku dla bezrobotnych i nie stać go na zwrot kwoty 1904 zł, dlatego wnosi o umorzenie tej kwoty albo o rozłożenie jej na raty. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: W świetle art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę zaskarżonego orzeczenia (postanowienia, decyzji) wyłącznie w zakresie jego zgodności z prawem, oceniając czy w toku postępowania organ nie naruszył przepisów postępowania i czy zastosował właściwe przepisy prawa materialnego. Badając w tym zakresie niniejszą skargę stwierdzić należy, że nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja prawa nie narusza. Podstawą jej wydania był przepis art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2006r., Nr 139, poz.992 ze zm.), zwanej dalej ustawą, która stanowi, że osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu. Za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się natomiast – zgodnie z ustępem 2 pkt 4 tego przepisu świadczenia rodzinne przyznane na podstawie decyzji, której następnie stwierdzono nieważność z powodu jej wydania bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa albo świadczenie rodzinne przyznane na podstawie decyzji, która została następnie uchylona w wyniku wznowienia postępowania i osobie odmówiono prawa do świadczenia rodzinnego. Bezspornie w niniejszej sprawie zachodzi sytuacja przewidziana w powołanym przepisie. Jak wynika z akt sprawy, decyzja Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia ..., przyznająca skarżącemu J. K. zasiłek rodzinny i dodatek rodzinny na wnuczkę J. K. w wysokości po 238 zł miesięcznie – został wyeliminowana z obrotu prawnego ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia ... stwierdzającą jej nieważność z powodu rażącego naruszenia prawa. Przyznane świadczenia zostały wypłacone skarżącemu w okresie grudzień 2010r. - lipiec 2011r., a więc za 8 miesięcy, co dało łączną kwotę 1904 zł. W tej sytuacji organ zobowiązany był wydać – na podstawie powołanego przepisu - decyzję uznającą te świadczenia za nienależne. Należy przy tym wyjaśnić, że decyzja taka ma charakter związany, co oznacza, że organ rozstrzygając sprawę ocenia wyłącznie to czy zachodzą ustawowe przesłanki, nie może natomiast uwzględniać innych okoliczności, w tym względów społecznych. Skoro więc ustawa o świadczeniach rodzinnych wprost nakazuje uznać za nienależnie pobrane świadczenia wypłacone w związku z decyzją, której następnie stwierdzono nieważność, to organ administracji – pomimo trudnej sytuacji skarżącego - nie mógł odstąpić od wydania zaskarżonej decyzji. Zgodnie z art. 30 ust. 8 ustawy – kwoty wypłaconych świadczeń podlegają zwrotowi łącznie z ustawowymi odsetkami na rachunek bankowy wskazany przez właściwy organ, przy czym odsetki są naliczane od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczeń rodzinnych do dnia spłaty. Cytowany przepis przewiduje jednak możliwość ubiegania się – ze względu na szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny - o umorzenie należności bądź rozłożenie jej na raty przez organ, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranych świadczeń (art. 30 ust. 9). Z powyższych względów stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja nie narusza obowiązujących przepisów, a skarga na nią podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r., poz.270).