II SA/Lu 236/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Witold Falczyński, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec (sprawozdawca), Sędzia NSA Krystyna Sidor, Protokolant Specjalista Jolanta Sikora, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 8 maja 2012 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie skierowania do Środowiskowego Domu Samopomocy oddala skargę Decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. Prezydent Miasta P., po rozpatrzeniu wniosku J. S. skierował go na okres od dnia 1 stycznia 2012 r. do 31 grudnia 2012 r. do Środowiskowego Domu Samopomocy w P. przy ul. M. 2a oraz ustalił odpłatność za pobyt w wysokości 67,74 zł miesięcznie. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji podniósł, iż sytuacja materialna i rodzinna oraz stan zdrowia J. S. uzasadniają przyznanie powyższej pomocy. Natomiast odnośnie odpłatności za przyznane usługi organ wskazał, że miesięczny dochód na osobę w rodzinie wnioskodawcy wynosi 1.354,85 zł, tym samym przekracza 250% obowiązującego kryterium dochodowego, co kwalifikuje wnioskodawcę do ponoszenia odpłatności za pobyt w wysokości 5 % kwoty dochodu na osobę w rodzinie, zgodnie z art. 51b ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Odwołanie od tej decyzji wniósł J. S., podnosząc szereg zarzutów nie związanych z zaskarżoną decyzją. Zaznaczył, iż zgadza się z ustaloną w decyzji odpłatnością za pobyt w Ośrodku, a także opisując swoją sytuację oraz problemy związane z korzystaniem z usług Środowiskowego Domu Samopomocy wniósł o: uznanie, że decyzja została wydana po terminie, zawieszenie go od 2 do 9 stycznia 2012 r. jako beneficjenta pomocy Ośrodka wyłącznie z winy Prezydenta Miasta P. oraz dyrektora Ośrodka do czasu wyjaśnienia jego problemów, opłacenie składki ubezpieczenia od nagłych wypadków oraz uznanie m.in., że organ nie rozwiązał jego problemów i działa na szkodę świadczeniobiorców Ośrodka. Decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję pierwszoinstancyjną, podzielając przedstawione w niej ustalenia i wnioski. W szczególności Kolegium ustaliło, że ustawowe kryterium dochodowe dla strony wynosi 351 zł, tymczasem jej dochód na osobę w rodzinie wynosił 1354,84 zł. Przy takim dochodzie (przekraczającym 250% odpowiedniego kryterium dochodowego) odpłatność za usługi świadczone w przedmiotowym Domu wynosi 5% kwoty dochodu na osobę w rodzinie, co daje kwotę 67,74 zł miesięcznie Za bezzasadne Kolegium uznało zarzut, iż decyzja została wydana po terminie. Odwołujący złożył wniosek w dniu 23 listopada 2011 r., zaś decyzja została wydana w dniu 22 grudnia 2011 r., a zatem z zachowaniem miesięcznego terminu. Ponadto organ wskazał, że inne zarzuty przedstawione w odwołaniu nie mają wpływu na przedmiotowe postępowanie oraz legalność wydanej decyzji. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wniósł J. S. powtarzając zarzuty i wnioski zawarte w odwołaniu. W dalszym ciągu uważa, iż wysokość odpłatności za przyznaną pomoc została naliczona zgodnie z prawem. Przy czym podniósł, że wnosi o zwolnienie go z tej odpłatności od marca 2012 r., ponieważ córka E. nie będzie już mieszkać razem z nim. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze, przywołując argumentacje zawartą w zaskarżonej decyzji wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Na wstępie wyjaśnienia wymaga, iż sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się wyłącznie do oceny legalności zaskarżonego aktu, to znaczy jego zgodności z obowiązującym na dzień jego wydania prawem. Dlatego Sąd nie mógł, jak oczekuje tego skarżący, zajmować się całokształtem działalności prowadzonej przez ośrodek wsparcia, do którego został skierowany. Ewentualne skargi dotyczące funkcjonowania tej placówki i zachowań, czy też zaniedbań jej pracowników podlegają trybowi postępowania skargowego, który jest uregulowany przepisami Działu VIII Kodeksu postępowania administracyjnego. Rozpatrywanie takich skarg nie należy jednak do kompetencji sądów administracyjnych i dlatego Wojewódzki Sąd Administracyjny, rozpoznając niniejszą sprawę, nie mógł zadośćuczynić wnioskowi skarżącego, aby rozszerzyć przedmiot postępowania o ocenę funkcjonowania Środowiskowego Domu Samopomocy w P. przy ul. M. 2a, do którego skarżący został skierowany. Poza granice niniejszego postępowania wychodzi również sprawa zawieszenia od stycznia 2012 r. usług świadczonych na rzecz skarżącego przez Środowiskowy Dom Samopomocy oraz zwolnienia skarżącego od marca 2012 r. z odpłatności za te usługi. Adresatem tego typu żądań jest bowiem organ pierwszej instancji, który przyznał przedmiotową pomoc i z racji tego może decyzję tą zmienić, a także uchylić w całości lub w określonej części. Dlatego też jeszcze raz należy wskazać, iż w rozpoznawanej sprawie kontroli została poddana jedynie legalność decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta o skierowaniu skarżącego do Środowiskowego Domu Samopomocy w P. i ustaleniu odpłatności za pobyt w wysokości 67,74 zł miesięcznie, stanowiących 5% kwoty dochodu na osobę w rodzinie skarżącego. Kontrola ta wykazała zaś, że zaskarżona decyzja, jak też utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji, nie naruszają prawa. Mając na uwadze tak sprecyzowany zakres sądowej kontroli wskazać należy, iż dla oceny prawidłowości postępowania organów administracji podstawowe znaczenie mają przepisy art. 51, art. 51a oraz art. 51b ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 362 ze zm.). W świetle bowiem art. 51 ust. 1 tej ustawy osobom, które ze względu na wiek, chorobę lub niepełnosprawność wymagają częściowej opieki i pomocy w zaspokajaniu niezbędnych potrzeb życiowych, mogą być przyznane usługi opiekuńcze, specjalistyczne usługi opiekuńcze lub posiłek, świadczone w ośrodku wsparcia. Ośrodek wsparcia jest jednostką organizacyjną pomocy społecznej dziennego pobytu (ust. 2). Zgodnie zaś z art. 51a ustawy ośrodkami wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi są m.in. środowiskowe domy samopomocy, które mają za cel zwiększenie zaradności i samodzielności życiowej, oraz integrację społeczną osób tam przebywających. Bezspornym zatem jest, iż ośrodki wsparcia to placówki służące zapewnieniu dziennego pobytu, podstawowych świadczeń opiekuńczych, rekreacyjno-kulturalnych, edukacyjnych, a także wyżywienia. Ośrodki te świadczą usługi opiekuńcze, w tym specjalistyczne dla osób, które ze względu na wiek, chorobę, niepełnosprawność wymagają częściowej opieki i pomocy w zaspokajaniu niezbędnych potrzeb życiowych. Osobom tym nie jest potrzebna pomoc całodobowa i nie wymagają one umieszczenia w domu pomocy społecznej. Zarówno z treści skargi, jak i odwołania wynika, iż skarżący zarówno na etapie postępowania administracyjnego, jak i obecnie nie kwestionuje przyznania pomocy w formie skierowania go do ośrodka wsparcia. Skarżący nie podważa również wysokości ustalonej przez organ odpłatności za pobyt w ośrodku wsparcia. Wymaga jednak wskazania, iż regulacja ustawy o pomocy społecznej, w przedmiocie odpłatności za pobyt w ośrodku wsparcia nie jest rozbudowana i nie nasuwa jakichkolwiek trudności interpretacyjnych. Mianowicie ustawodawca postanawia jedynie, że osoby, których dochód (osoby samotnie gospodarującej lub dochód na osobę w rodzinie) nie przekracza kwoty 250% odpowiedniego kryterium dochodowego, nie ponoszą w ogóle opłat (art. 51b ust. 1 a contrario). Natomiast w sytuacji gdy dochód wnioskodawcy przekracza wskazaną wartość, wówczas odpłatność miesięczna za usługi świadczone w ośrodku wsparcia wynosi 5%, kwoty dochodu osoby samotnie gospodarującej lub dochodu na osobę w rodzinie, z tym zastrzeżeniem, iż odpłatność ta nie może być wyższa niż średnia miesięczna kwota dotacji na jednego uczestnika, wyliczona dla ośrodka wsparcia, w którym osoba przebywa. Z akt sprawy niewątpliwie wynika, iż miesięczny dochód skarżącego wynosi 1354,85 zł. Bezsporne jest w sprawie również to, iż w skład rodziny skarżącego wchodzą cztery osoby tj. skarżący oraz dwoje jego dzieci A. S. (l. 19) i M. S. (l. 14) oraz jego pasierbica E. L. (l. 22). Zgodnie natomiast z art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Uwzględniając powyższe w pełni zasadnie wskazały organy, iż na dochód rodziny skarżącego składa się: renta inwalidzka J. S. w wysokości 634,64 zł, renta socjalna i rodzinna E. L. w wysokości 1573,23 zł, zasiłki pielęgnacyjne, do których uprawnieni są J. S., M. S. oraz E. L. po 153 zł (łącznie 459 zł), zasiłek rodzinny przyznany na M. i A. S. po 91 zł (łącznie 182 zł), dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dzieci w kwocie 420 zł oraz dodatek z tytułu kształcenia i rehabilitacji 80,00 zł, ponadto renta rodzinna M. S. w kwocie 597,18 zł. Dodatkowo do dochodu rodziny należy doliczyć dochód z posiadanego w 1/3 części przez E. L. gospodarstwa rolnego o powierzchni 10,9000 ha fizycznych, co stanowi 9,4815 ha przeliczeniowych oraz 1/9 części działki o powierzchni 2,4300 ha fizycznych - 0,1060 ha przeliczeniowych, co daje miesięczny dochód z tego tytułu w wysokości 656,67 zł. Zasadnie organ również do dochodu rodziny doliczył darowiznę uzyskaną w styczniu 2011 r. przez E. L., która to kwota (9800 zł) podlegała podziałowi na 12 równych części zgodnie z art. 8 ust. 11 ustawy o pomocy społecznej. Łączny dochód rodziny strony wyniósł więc (634,64 zł + 1573,23 zł + 459 zł + 182 zł + 420 zł + 80 zł + 597,18 zł + 656,67 zł + 816,67) 5419,39 zł, co w przeliczeniu na osobę w rodzinie wynosi 1354,84 zł. Bezspornym zatem jest, iż uzyskiwany przez rodzinę skarżącego dochód przekracza kryterium dochodowe ustalone w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej o 386 %. W takiej sytuacji nie ma żadnych podstaw do przyjęcia, że ustalenia organów są niezgodne z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, co oznacza, iż określona przez organ wysokość odpłatności za przyznane usługi w ośrodku wsparcia na poziomie 5% kwoty dochodu na osobę w rodzinie, czyli 67,74 zł miesięcznie (1354,84 x 5%) odpowiada obowiązującemu prawu. W tym kontekście, uwzględniając okoliczność, iż decyzja organu pierwszej instancji została wydana na skutek wniosku skarżącego, który został uwzględniony w całości oraz, że skarżący nie kwestionuje rozstrzygnięcia dotyczącego samego skierowania do ośrodka, jak też ustalenia odpłatności za pobyt w tym ośrodku dodać jednakże należy, iż zwolnienie z tej opłaty może nastąpić jedynie na warunkach określonych w art. 51b ust. 6 ustawy, tj. w razie zaistnienia okoliczności wymienionych w art. 64 omawianej ustawy. Oznacza to, iż jeśli skarżący w okresie korzystania z przyznanej formy pomocy uzna, że nie jest w stanie ponosić ustalonej odpłatności za pobyt w ośrodku powinien zwrócić się z odpowiednim wnioskiem do organu pierwszej instancji. Ponadto skarżący zobowiązany jest do niezwłocznego poinformowania organu, który przyznał świadczenie, o każdej zmianie w jego sytuacji osobistej, dochodowej i majątkowej, która wiąże się z podstawą do przyznania świadczeń. Dlatego też jeśli zmianie ulega stan rodzinny, mający wpływ na wysokość ustalonej odpłatności za pobyt w ośrodku wsparcia, skarżący obowiązany jest okoliczność taką zgłosić organowi pomocy społecznej. Jak już wskazano, zawarte w tym zakresie w skardze żądanie nie mieści się bowiem w przedmiocie niniejszej sprawy. Reasumując, w ocenie Sądu zaskarżona decyzja jest prawidłowa, a argumentacja prezentowana przez skarżącego w świetle powyższych wywodów nie zasługuje na uwzględnienie. Z tych względów na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., Poz. 270) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, orzekł jak w sentencji wyroku.