II SA/Lu 237/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Krystyna Sidor po rozpoznaniu w dniu 31 maja 2011r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego dlaskiej z dnia [...]r., Nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego - w zakresie sprzeciwu skarżącego od postanowienia referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 11 maja 2011r., sygn. akt II SA/Lu 237/11 w przedmiocie prawa pomocy p o s t a n a w i a przyznać skarżącemu J. S. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka umorzyć postępowanie o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie. Skarżący J. S. wniósł o przyznanie mu prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia 11 maja 2011r. referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata oraz ze względu na to, że przedmiotem postępowania jest sprawa z zakresu pomocy społecznej i skarżący nie ma obowiązku ponoszenia tych kosztów - odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Od postanowienia tego skarżący złożył obszerny sprzeciw, domagając się przyznania "pełnego" prawa pomocy – wyjaśnił, że nie rozumie, co oznacza użyte przez referendarza sformułowanie "w pozostałym zakresie" i obawia się, że będzie musiał uiszczać jakieś koszty sądowe; podnosi, że faktycznie nie osiąga dochodu z gospodarstwa rolnego, a więc gospodarstwo to nie powinno być uwzględniane przy ustalaniu jego sytuacji materialnej. Skarżący jest jednak zadowolony z ustanowienia dla niego adwokata z urzędu. Sąd zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), zwanej dalej ppsa. w razie wniesienia sprzeciwu (...) postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd. Wniosek skarżącego J. S. o przyznanie prawa pomocy zasługuje na uwzględnienie w części dotyczącej ustanowienia adwokata. Przepis art. 246 ppsa przewiduje przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na jej wniosek, w zakresie całkowitym w sytuacji, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Przedstawione przez skarżącego oświadczenie na okoliczność jego sytuacji majątkowej daje podstawę do przyjęcia, że nie jest on w stanie ponieść - bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie - kosztów ustanowienia adwokata. Z formularza wniosku PPF oraz ze znajdujących się w aktach sprawy dokumentów wynika, że skarżący samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, zamieszkuje w ½ części domu o pow. 100 m2 i jest właścicielem gospodarstwa rolnego o pow. 1,1235 ha przeliczeniowych oraz udziału w działce siedliskowej. Na jego miesięczny dochód składają się: renta inwalidzka w kwocie 1073, 57 zł brutto tj. 912, 57 zł netto, zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 153 zł oraz - wbrew stanowisku skarżącego - dochód z gospodarstwa rolnego w kwocie 2143, 63 złotych rocznie tj. 178,63 zł miesięcznie. W tym miejscu należy wyjaśnić, że dochód z gospodarstwa rolnego podlega sztywnemu wyliczeniu w oparciu o obwieszczenie Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego – w niniejszej sprawie jest to obwieszczenie z dnia 22 września 2010r. w sprawie wysokości przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego w 2009r. (M.P. Nr 68, poz.858), z którego wynika, że dochód ten w 2009r. wyniósł 1908 zł rocznie. Dochód z gospodarstwa rolnego uwzględnia się przy ustalaniu sytuacji majątkowej strony potencjalnie, niezależnie od tego czy rzeczywiście został on osiągnięty ani w jakiej faktycznie wysokości. Zasada ta obowiązuje powszechnie, zatem w każdym przypadku posiadania gospodarstwa rolnego, zachodzi konieczność jego uwzględnienia przy ustalaniu dochodu strony. Po doliczeniu zatem kwoty 178, 63 zł (1,1235 ha x 1908 zł : 12 miesięcy) do pozostałych dochodów skarżącego, kwota miesięcznych dochodów wynosi 1244, 20 zł. Z kwoty tej jednak komornik potrąca skarżącemu kwotę 268, 39 zł, a zatem faktycznie pozostaje skarżącemu miesięcznie 975, 81 zł. W ocenie Sądu, jest to niewielka kwota - skarżący za tę kwotę musi dokonać niezbędnych opłat (woda, energia, gaz, telefon), zakupić konieczne leki i wyżywienie. Biorąc powyższe pod uwagę, zdaniem Sądu, uzasadnione jest więc przyznanie skarżącemu prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata – koszt takiej pomocy wynosi bowiem co najmniej 240 zł, co stanowi ponad ¼ miesięcznego dochodu skarżącego, dlatego wyłożenie tej kwoty przez skarżącego stanowiłoby istotny uszczerbek jego utrzymania. Podkreślić przy tym należy, że wprawdzie instytucja prawa pomocy jest wydatkowana ze środków Skarbu Państwa i powinna być stosowana rozważnie, to jednak z uwagi na to, że stanowi ona procesową gwarancję ochrony praw strony, nie może być iluzoryczna. Stanowisko takie zaakcentował Sąd Apelacyjny w Białymstoku w postanowieniu z dnia 23 maja 1996r., sygn. I ACZ 186/96, OSAB 1996, nr 2, poz.22, powołując się na ratyfikowaną przez Polskę Konwencję o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z dnia 4 listopada 1950r. (Dz.U. z 1993r., Nr 61, poz.284 ze zm.). Odnosząc się do wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych wyjaśnić należy skarżącemu, że zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. "a" ppsa nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Niniejsza sprawa dotyczy zasiłku celowego, a więc w świetle powołanego przepisu skarżący jest ustawowo zwolniony z obowiązku ponoszenia wszystkich kosztów sądowych na każdym etapie postępowania sądowego. Jego żądanie o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie jest zatem bezprzedmiotowe, dlatego postępowanie w tej części podlega umorzeniu na podstawie art. 161 §1 pkt 3 ppsa. Z tych względów należało orzec, jak w sentencji postanowienia.