II SA/Lu 238/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Dudek, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec (sprawozdawca), Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Protokolant Sekretarz sądowy Beata Skubis-Kawczyńska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 14 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi K. L. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego I. oddala skargę; II. przyznaje [...] A. W.-K. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) należnego podatku od towarów i usług. Działający z upoważnienia Burmistrza K. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r. przyznał K. L. G. zasiłek celowy w wysokości 60 zł miesięcznie na okres od 1 stycznia 2011 r. do 30 kwietnia 2011 r. z przeznaczeniem na zakup żywności. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji wskazał, iż na podstawie wywiadu środowiskowego ustalono, że strona znajduje się w trudnej sytuacji życiowej spowodowanej bezrobociem. W ocenie organu uzasadnia to przyznanie stronie pomocy na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". Odwołanie od tej decyzji wniósł K. L. G., który wyraził swoje niezadowolenie z otrzymanego świadczenia. W odwołaniu tym podniósł, że świadczenie jest niższe od otrzymywanego w latach ubiegłych. Nadto podkreślił, iż znajduje się w trudnej sytuacji życiowej spowodowanej chorobami oraz bezdomnością. Samorządowe Kolegium Odwoławcze - po rozpatrzeniu tego odwołania - decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W motywach tego rozstrzygnięcia Kolegium przywołało przepisy prawa określające zasady przyznawania świadczeń z pomocy społecznej, w tym zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup żywności, zaznaczając przy tym, że wyznacznikiem przyznania i ustalenia rodzaju pomocy jest nie tylko sytuacja materialna wnioskodawcy i cel, któremu ta pomoc ma służyć, lecz także możliwości finansowe organów pomocy społecznej. Oznacza to, iż organ nie jest w stanie realizować wszystkich potrzeb swych beneficjentów i zmuszony jest - tak jak w niniejszej sprawie - do zabezpieczenia potrzeb jedynie w ograniczonej wysokości. Jak wskazało Kolegium środki finansowe na realizację programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" jakimi dysponuje ośrodek pomocy społecznej pozwalają jedynie na przyznanie świadczenia w wysokości 60 zł. Ponadto Kolegium podniosło, iż strona systematycznie otrzymuje pomoc społeczną na zgłaszane potrzeby już od 2004 r. Również aktualnie pobiera zasiłek okresowy w wysokości 238,50 zł przyznany na okres od 1 stycznia 2011 r. do 30 kwietnia 2011 r. Na powyższą decyzję K. L. G. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę, którą zakwestionował rozstrzygnięcie organów administracji publicznej. Skarżący nie uzasadniając skargi wniósł o jej uwzględnienie. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi i przywołało analogiczną argumentację do tej, którą zamieściło w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga jest nieuzasadniona. Zaskarżona decyzja prawa nie narusza. W niniejszej sprawie przedmiotem zaskarżenia była decyzja przyznająca skarżącemu pomoc finansową w postaci zasiłku celowego na zakup żywności w wysokości 60 zł miesięcznie w okresie od 1 stycznia 2011 r. do 30 kwietnia 2011 r. w ramach programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania", przewidzianego w ustawie z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. Nr 267, poz. 2259 ze zm.). Analiza akt administracyjnych sprawy wskazuje, iż K. L. G. spełnia przesłanki do przyznania świadczeń pomocowych określone w art. 7 pkt 4 oraz 8 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362). Strona skarżąca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, jest osobą bezrobotną zarejestrowaną w urzędzie pracy bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Ponadto ze względu na stan zdrowia skarżący zaliczony został do lekkiego stopnia niepełnosprawności na stałe. Jedyne źródło dochodu strony stanowią świadczenia z pomocy społecznej. W okresie od 1 stycznia 2011 r. do 30 kwietnia 2011 r. skarżący miał przyznany zasiłek okresowy w wysokości 238,50 zł miesięcznie. Stosownie do regulacji art. 3 pkt 1 lit. c ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania", w ramach programu są realizowane działania dotyczące w szczególności zapewniania pomocy w zakresie dożywiania osobom i rodzinom znajdującym się w sytuacjach wymienionych w art. 7 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, w formie posiłku, świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności albo świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych. Zgodnie z art. 3 i art. 5 tej ustawy pomoc w zakresie dożywiania może być przyznana nieodpłatnie osobom i rodzinom, jeżeli dochód nie przekracza 150 % kryterium dochodu określonego w ustawie o pomocy społecznej. Zawarte w tym przepisie wyrażenie "może" jednoznacznie wskazuje, że pomoc w zakresie dożywiania jest świadczeniem przyznawanym w ramach uznania administracyjnego. Okoliczność ta, zgodnie z ugruntowanymi poglądami orzecznictwa, powoduje iż sam fakt spełniania kryteriów ustawowych nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej tego świadczenia i w wysokości zgodnej z jej oczekiwaniami. Kontrola decyzji uznaniowej polega na ustaleniu, czy dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ przy wydaniu decyzji nie przekroczył granic uznania i czy właściwie uzasadnił rozstrzygnięcie. Podejmując decyzję uznaniową organ administracji ma obowiązek kierowania się słusznym interesem obywatela, stosownie do art. 7 k.p.a., jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny, ani nie przekracza to możliwości organu administracji publicznej. Omawiane uznanie administracyjne organu odnosi się zarówno do zakresu przyznania świadczenia, jak też ma zastosowanie w części odnoszącej się do jego wysokości. Należy przy tym pamiętać, co również istotne, iż wyznacznikami ustalenia tej wysokości są - z jednej strony - rozmiar potrzeb wnioskodawcy i cel, na który zasiłek jest przyznawany, a z drugiej strony - możliwości finansowe organów pomocy społecznej. Uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy wziąć pod uwagę w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań. Ośrodki pomocy dysponują ograniczonymi środkami finansowymi, a posiadane fundusze muszą być rozdzielane pomiędzy liczne grono osób wymagających wsparcia. Nie ulega zatem wątpliwości, że organ nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc jak również udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości. W orzecznictwie dotyczącym świadczeń z zakresu pomocy społecznej podkreśla się, że uzasadnienie decyzji uznaniowej powinno zawierać ustalenia organu dotyczące możliwości płatniczych ośrodka pomocy społecznej. Obowiązek poczynienia powyższych ustaleń wynika z art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej (por. wyrok NSA z dnia 16 kwietnia 2003r., sygn. I SA 3205/02). W niniejszej sprawie Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Krasnymstawie, uwzględniając powyższe zasady, mając w szczególności na uwadze interes wszystkich osób ubiegających się o pomoc, nie tylko skarżącego, oraz ograniczone (w stosunku do potrzeb) możliwości finansowe, przyznał skarżącemu zasiłek celowy w wysokości 60 złotych na żywność, co jakkolwiek nie odpowiada oczekiwaniom skarżącego, ale co - zdaniem Sądu - mieści się w granicach uznania administracyjnego. Zważyć należy, iż zaskarżona decyzja organu drugiej instancji szczegółowo podaje przesłanki, jakimi kierował się organ przyznając zasiłek celowy w wysokości 60 zł. Znajdujące się w aktach sprawy dane dotyczące wysokości środków pieniężnych jakimi dysponuje MOPS w K. w 2011 r. i wskazujące liczbę osób objętych pomocą jednoznacznie świadczą o tym, że organ przyznając skarżącemu pomoc w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup żywności w tej wysokości nie naruszył prawa i nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Organ bowiem wykazał, że po podzieleniu kwoty zaplanowanych środków na realizacją świadczeń pieniężnych z przeznaczeniem na zakup żywności przez 12 miesięcy oraz liczbę osób wymagających wsparcia, na jedną osobę przypadnie świadczenie właśnie w wysokości ok. 60 zł. Tym samym wysokość udzielonego skarżącemu zasiłku nie jest niższa od świadczeń tego rodzaju udzielonych w tym samym okresie innym osobom ubiegającym się o pomoc. W tych okolicznościach nie kwestionując, iż skarżący znajduje się w trudnej sytuacji materialnej uzasadniającej konieczność udzielenia mu pomocy społecznej w zakresie dożywiania, nie można przyjąć, że zaskarżona decyzja przyznająca pomoc w określonym zakresie i wysokości narusza prawo. Oceniając działanie organów należy mieć na uwadze również to, że skarżący nie jest pozostawiony bez jakiegokolwiek wsparcia finansowego Ośrodka Pomocy Społecznej. Wręcz przeciwnie jak wynika z akt sprawy skarżący jest pod stałą opieką Ośrodka i korzysta z jego świadczeń, otrzymując już od 2004 r. systematycznie potrzebne mu wsparcie materialne i pomoc (karta świadczeń MOPS w K., k. 22-29 akt admin.). Uznając zatem, iż w sprawie niniejszej organy administracji nie dopuściły się naruszenia prawa, skargę należało oddalić na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). O wynagrodzeniu adwokata, ustanowionego dla skarżącego z urzędu, Sąd orzekł stosownie do art. 250 ww. ustawy w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).