II SA/Lu 24/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Asesor sądowy Anna Ostrowska (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi T. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 12 grudnia 2023 r., znak: SKO.41/6629/PO/2023 w przedmiocie wydania uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Wójta Gminy Niemce z 24 listopada 2023 r., znak: OPS.4503.46.2023; II. przyznaje radcy prawnemu M. K. R. od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w wysokości 590,40 zł (pięćset dziewięćdziesiąt złotych czterdzieści groszy), w tym 110,40 zł (sto dziesięć złotych czterdzieści groszy) z tytułu podatku od towarów i usług. Postanowieniem z 12 grudnia 2023 r., znak: SKO.41/6629/PO/2023, wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 i art. 73 § 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm., dalej: k.p.a.), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy Niemce z 24 listopada 2023 r., znak: OPS.4503.46.2023 odmawiające T. W. wydania uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy z uwagi na niewykazanie przez wnioskodawczynię ważnego interesu w uzyskaniu tych odpisów. W skardze na to postanowienie T. W. podniosła, że jej ważny interes to posiadanie tych dokumentów, co organowi jest od lat wiadome, w związku z czym wzywanie jej do wykazania tego interesu jest zupełnie bezpodstawne. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. W piśmie z 10 kwietnia 2024 r. ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącej poparł skargę i wniósł o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, oświadczając, że koszty te nie zostały zapłacone w całości ani w części. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest zasadna. Zaskarżone postanowienie narusza prawo, aczkolwiek z innych względów niż podniesione w skardze oraz w piśmie pełnomocnika skarżącej. Tryb dostępu stron postępowania do akt postępowania administracyjnego, także zakończonego, regulują art. 73-74 k.p.a. Zgodnie z art. 73 § 1 k.p.a., strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania. W myśl § 1a tego przepisu, czynności określone w § 1 są dokonywane w lokalu organu administracji publicznej w obecności pracownika tego organu. Wgląd w akta sprawy w przypadku, o którym mowa w art. 236 § 2, następuje z pominięciem danych osobowych osoby składającej skargę (§ 1b). Stosownie zaś do treści art. 73 § 2 k.p.a., strona może żądać uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony. Organ administracji publicznej może zapewnić stronie dokonanie czynności, o których mowa w § 1, w swoim systemie teleinformatycznym, po uwierzytelnieniu strony w sposób określony w art. 20a ust. 1 albo 2 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (§ 3). W sprawie kluczowe znaczenie ma treść wniosku skarżącej, która domagała się; "sporządzenia i doręczenia przed wizytą planowaną xerokopii wniosków socjalnych i wezwania złożonego w K.P. [...] o pomoc w molestowaniu" (k. 1 akt organu pierwszej instancji). W związku z powyższym organ pierwszej instancji wezwał wnioskodawczynię w trybie art. 73 § 2 k.p.a. do wykazania ważnego interesu w otrzymaniu uwierzytelnionych kopii z akt sprawy. W ocenie Sądu to wezwanie było bezpodstawne z uwagi na treść wniosku skarżącej, z którego wprost wynika, że skarżąca nie żądała wydania jej uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy, ale wnioskowała o sporządzenie i doręczenie jej kopii dokumentów z akt spraw. Nie dostrzegł tego ani organ pierwszej, ani drugiej instancji. Kolegium utrzymało w mocy postanowienie pierwszoinstancyjne, mimo że wynikającą z wniosku istotę żądania skarżącej potwierdza treść zażalenia na postanowienie Wójta, w którym skarżąca wskazała: "nie wniosłam o xero uwierzytelnione dokumentów" (k. 1 akt organu drugiej instancji). Zatem prawną podstawę żądania skarżącej stanowi art. 73 § 1 k.p.a., zgodnie z którym strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów (...). Przy czym strona może także żądać wykonania i udostępnienia jej przez organ kserokopii z akt sprawy. Wbrew stanowisku organów, skarżąca nie wnosiła o wydanie jej uwierzytelnionych kopii dokumentów z akt spraw na podstawie art. 73 § 2 k.p.a., co musiałoby być poparte jej ważnym interesem. Organy nie miały zatem podstaw, by wydać rozstrzygniecie w oparciu o tę normę prawną. Organy bezzasadnie, wbrew wyraźnemu sformułowaniu wniosku, potraktowały żądanie skarżącej jako żądanie wydania uwierzytelnionych odpisów wskazanych dokumentów, a w konsekwencji postanowienie o odmowie uwzględnienia wniosku z powodu niewykazania przez skarżącego ważnego interesu jest wadliwe i podlega uchyleniu jako naruszające art. 73 § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie oraz art. 73 § 2 k.p.a. poprzez jego zastosowanie. Co więcej, z analizy akt administracyjnych sprawy o sygnaturze II SAB/Lu 166/23, w której tutejszy Sąd wydał wyrok w dniu 11 stycznia 2024 r., wynika niekonsekwencja organu pierwszej instancji. W stanie faktycznym sprawy II SAB/Lu 166/23 skarżąca zwróciła się do Wójta Gminy Niemce o wydanie kserokopii wskazanych przez nią dokumentów z akt sprawy, w odpowiedzi na który organ wykonał kserokopie wnioskowanej dokumentacji, a następnie przesłał je skarżącej. Z powyższych względów Sąd uchylił postanowienia organów obu instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ w związku z art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej: p.p.s.a.). W punkcie II sentencji wyroku Sąd, stosownie do art. 250 § 1 p.p.s.a. oraz § § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c/ rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2019 r. poz. 68 ze zm.) oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c/ rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265 ze zm.), przyznał ustanowionemu z urzędu pełnomocnikowi skarżącej wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w kwocie 590,40 zł brutto (stawka wynagrodzenia - 480 zł powiększona o 110,40 zł podatku od towarów i usług), wobec złożonego oświadczenia, że koszty te nie zostały pokryte w całości ani w części i mając na uwadze wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 20 kwietnia 2023 r., sygn. akt SK 53/22 (Dz. U. z 4 maja 2023 r. poz. 842). Rozpoznając sprawę ponownie, organ pierwszej instancji uwzględni powyższą ocenę prawną i załatwi wniosek w oparciu o przesłanki zawarte w art. 73 § 1 k.p.a., dokonując – w zależności od oceny – właściwej czynności materialno-technicznej bądź wydając postanowienie o odmowie uwzględnienia żądania.