II SA/Lu 240/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec,, Sędzia WSA Jacek Czaja, Protokolant Sekretarz sądowy Agata Jakimiuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 4 lipca 2017 r. sprawy ze skargi K. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [..] nr [...] w przedmiocie zwrotu podania o zwrot nieruchomości oddala skargę. Postanowieniem z dnia 27 grudnia 2016 r., znak: [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpoznaniu wniosku K. B. (dalej także: skarżąca) o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem Kolegium z dnia 21 listopada 2016 r., znak: SKO. [...], orzekającym o zwrocie podania skarżącej z dnia 31 października 2016 r., utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu postanowienia z dnia 27 grudnia 2016 r. organ wyjaśnił, że skarżąca kolejnym wnioskiem z dnia 31 października 2016 r. zwróciła się do Kolegium o zwrot nieruchomości, składającej się z działek o numerach ewidencyjnych: [...], położonych w miejscowości [...]. Nieruchomości te, jak wskazała skarżąca, zostały "zagrabione bezprawnie przez Urząd Gminy w [...]", mimo że należą do syna skarżącej F. B.. Postanowieniem z dnia 21 listopada 2016 r. Kolegium zwróciło to podanie skarżącej, zgodnie z art. 66 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.; dalej: k.p.a.). Kolegium poinformowało stronę, iż poruszona przez nią kwestia zwrotu nieruchomości przez Urząd Gminy w [...] jej synowi jest sprawą ze stosunków z zakresu prawa cywilnego. Roszczenie to ma charakter cywilny, nie podlega załatwieniu w postępowaniu administracyjnym. Organem właściwym do rozpatrzenia tego podania jest zatem sąd powszechny. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżąca zakwestionowała prawidłowość postanowienia Kolegium z dnia 21 listopada 2016 r. Podniosła ponownie, że Urząd Gminy w [...] dopuścił się grabieży wspomnianych nieruchomości. Skarżąca stwierdziła, że ten stan rzeczy potwierdza wydane przez Wójta Gminy zaświadczenie z ewidencji gruntów i budynków, albowiem nie wynika z niego, że właścicielem budynku znajdującego się na działce nr [...] jest syn skarżącej. Utrzymując w mocy to postanowienie Kolegium podzieliło w całości stanowisko wyrażone w tym rozstrzygnięciu. Skład orzekający Kolegium wskazał, że organ ten może orzekać w kwestii zwrotu nieruchomości, ale jedynie przejętej od osoby fizycznej, w drodze decyzji administracyjnej, podczas gdy w rozstrzyganej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca. Stwierdzenia skarżącej zawarte w opisanym wniosku są gołosłowne, nie wynikają bowiem z żadnych dokumentów potwierdzających "przejęcie" nieruchomości syna na rzecz Gminy [...]. Zdaniem Kolegium, zwrotu "zagrabionej" nieruchomości skarżąca może dochodzić tylko na drodze postępowania cywilnego przed sądem powszechnym. Skargę do Sądu na to postanowienie wniosła K. B., domagając się jego uchylenia i zwrotu zagrabionej przez Gminę nieruchomości. Skarżąca powtórzyła zarzuty podnoszone w pismach kierowanych do Kolegium, podkreślając, że zaskarżone postanowienie jest dla niej bardzo krzywdzące. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego aktu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżone postanowienie prawa nie narusza. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Postanowienie organu administracji jest zgodne z prawem, jeżeli jest zgodne z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie takiego postanowienia, względnie stwierdzenie jego nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369; dalej: p.p.s.a.). Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 27 grudnia 2016 r., znak: [...], utrzymujące w mocy postanowienie z dnia 21 listopada 2016 r., znak: [...], orzekające o zwrocie podania skarżącej z dnia 31 października 2016 r. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ powołał art. 66 § 3 k.p.a., który stanowi, że jeżeli podanie wniesiono do organu niewłaściwego, a organu właściwego nie można ustalić na podstawie podania albo, gdy z podania wynika, że właściwym w sprawie jest sąd powszechny, organ do którego podanie wniesiono, zwraca je wnoszącemu. Wskazać należy, że powyższy przepis reguluje sytuację, w której organ administracji publicznej jest nie tylko niewłaściwy w sprawie, ale dodatkowo, po przeprowadzeniu wykładni przepisów prawa i dokładnym zbadaniu treści podania, ustali w sposób jednoznaczny, że sprawa objęta tym podaniem należy do właściwości sądu powszechnego. W konsekwencji, aby zastosować art. 66 § 3 k.p.a. i zwrócić podanie wnoszącemu organ administracji publicznej zobowiązany jest ustalić i stwierdzić, że sprawa objęta podaniem jest sprawą w rozumieniu art. 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 1822 ze zm., dalej: k.p.c.), a zatem sprawą ze stosunków z zakresu prawa cywilnego, rodzinnego i opiekuńczego oraz prawa pracy, bądź z zakresu ubezpieczeń społecznych albo też sprawą do której przepisy k.p.c. stosuje się z mocy ustaw szczególnych. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że skarżąca w dniu 31 października 2016 r. zwróciła się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego z wnioskiem o wszczęcie postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości "zagrabionych bezprawnie przez Urząd Gminy w [...]". Skarżąca dołączyła do wniosku kopię wypisu z aktu notarialnego rep. A Nr [...], potwierdzającego, że w dniu 19 czerwca 2007 r. skarżąca zawarła ze swym synem F. B. umowę darowizny, na mocy której stał się on właścicielem nieruchomości położonej w obrębie [...], składającej się z działek nr nr ewid.: [...], o powierzchni 2 hektarów 51 arów oraz samoistnym posiadaczem (w ˝ części) działki gruntu ornego położonej w obrębie [...], oznaczonej nr [...], o powierzchni 24 arów. Z aktu tego wynika również, że syn skarżącej ustanowił na jej rzecz oraz na rzecz córki skarżącej M. B. nieodpłatną, dożywotnią służebność osobistą, polegającą na prawie współkorzystania ze wszystkich budynków oraz podwórza między budynkami, znajdujących się na działce nr [...] (k. 23 akt adm.). Ponadto, poza sporem jest, że w piśmie z dnia 8 września 2016 r., również skierowanym do Kolegium, skarżąca wyjaśniła, że w dniu 9 listopada 2015 r. Zastępca Wójta Gminy [...] wydała zaświadczenie, z którego wynika, że na działce nr [...], położonej w [...], w obrębie [...], znajduje się budynek mieszkalny, oznaczony numerem 3, lecz nie potwierdził, że właścicielem tego budynku jest syn skarżącej. Zdaniem skarżącej powyższa okoliczność dowodzi tego, że "Urząd Gminy w [...] po kryjomu, w wyniku nadużyć i matactw dokonał grabieży" wskazanych nieruchomości. Niekwestionowane jest też, że skarżąca nie wskazała żadnego aktu administracyjnego, mocą którego dokonano "grabieży" opisanych nieruchomości. Ubocznie jedynie należy zauważyć, że jak wynika ze znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy wypisu z rejestru gruntów, sporządzonego dnia 29 września 2016 r., właścicielem nieruchomości położonej w obrębie [...], składającej się z działek nr nr ewid.: [...], o powierzchni 2 hektarów 51 arów, jest F. B., syn Z. i K. (k. 34, 35 akt adm.). W ocenie Sądu, prawidłowe było stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego, iż kwestia podniesiona w powołanym podaniu skarżącej ma wyłącznie charakter cywilnoprawny. Zrealizowania swego roszczenia skarżąca może domagać się jedynie w postępowaniu przed sądem powszechnym. Należy stwierdzić, że ani organy administracji publicznej, ani sąd administracyjny nie mają kompetencji do samodzielnego rozstrzygania tego żądania, jako dotyczącego sprawy charakterze cywilnym, zastrzeżonej do właściwości sądów powszechnych. Skoro więc rozstrzygnięcie sprawy w przedmiocie objętym wspomnianym wnioskiem skarżącej należy do wyłącznej kognicji sądów powszechnych, to zasadnie orzekło Kolegium o zwrocie skarżącej omawianego podania, na podstawie art. 66 § 3 k.p.a. Nie budzi wątpliwości, że w sprawach, w których właściwy jest sąd powszechny, nie może się toczyć postępowanie administracyjne. Orzekanie przez organ administracji publicznej w sprawie zastrzeżonej dla właściwości sądów powszechnych stanowiłoby bowiem naruszenie art. 2 § 1 k.p.c. Z tych wszystkich względów, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369), skargę oddalił.