II SA/Lu 241/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, Sędzia WSA Ewa Ibrom, Protokolant Referent Agata Jakimiuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 maja 2008 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] nr [...]; II. przyznaje [...] M. P. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) kwotę 292,80 zł (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym 52,80 zł (pięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) należnego podatku od towarów i usług. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 8 lutego 2008 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 kpa, po rozpoznaniu odwołania A. S. od decyzji Prezydenta Miasta z dnia 17 grudnia 2007 r. odmawiającej zmiany decyzji z dnia 24 lipca 2007 r. dotyczącej zmiany wysokości zasiłku stałego – utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, iż A. S. domagał się wznowienia wypłaty zasiłku stałego w wysokości 477 zł miesięcznie, który zgodnie z decyzją MOPR z dnia 24 lipca 2007 r. wynosi obecnie 273,79 zł miesięcznie. Wnioskodawca ma orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności na stałe. Organ pierwszej instancji decyzją z dnia 12 maja 2004 r. przyznał mu zasiłek stały w wysokości 418 zł miesięcznie od dnia 1 maja 2004 r. bezterminowo. Decyzja ta była kilkakrotnie zmieniana stosownie do art. 105 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej w związku ze zmianą przepisów prawa oraz zmianą sytuacji dochodowej. Rozpoznając wniosek z dnia 16 listopada 2007 r. o przyznanie zasiłku stałego w pełnej wysokości, tj. 477 zł, organ administracji przeprowadził aktualizację wywiadu środowiskowego, z którego wynika, że A. S. zamieszkuje wspólnie z matką, siostra i dwojgiem jej dzieci w dwupokojowym mieszkaniu z kuchnią. Prowadzi on odrębne, jednoosobowe gospodarstwo domowe. W świetle art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Zasiłek stały w przypadku osoby samotnie gospodarującej, ustala się w wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, a dochodem tej osoby, z tym, że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 444 zł i mniejsza niż 30 zł miesięcznie. Do obliczenia wysokości zasiłku stałego przyjęto dochód strony z miesiąca października 2007 r., tj. z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku. Dochodem A. S. jest zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 153 zł miesięcznie, przyznany decyzją MOPR z dnia 1 sierpnia 2006 r. Do dochodu tego doliczono kwotę 54,35 zł tj. 1/5 część dodatku mieszkaniowego w kwocie 271,76 zł, jaki został przyznany matce skarżącego C. S. na okres od 1 września 2007 r. do 29 lutego 2008 r. , bowiem z uzasadnienia decyzji Urzędu Miasta z dnia 5 września 2007 r. wynika, że dodatek mieszkaniowy został przyznany na 5 osób. Zasiłek stały obliczono pomniejszając kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej, tj. 477 zł, o zasiłek pielęgnacyjny i 1/5 dodatku mieszkaniowego (477-207,37). Zgodnie z brzmieniem art. 106 ust. 3a ustawy o pomocy społecznej, zmiana dochodu (zmiana wysokości dodatku mieszkaniowego od dnia 1 września 2007 r.) w okresie pobierania świadczenia pieniężnego, nie wpływa na wysokość świadczenia pieniężnego, jeżeli kwota zmiany nie przekracza 10% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej (47,70 zł). Stąd też nie było podstaw do kolejnej zmiany wysokości zasiłku stałego po otrzymaniu nowej decyzji o dodatku mieszkaniowym w wysokości 54,35 zł na osobę. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł A. S., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Podniósł w skardze, że jest osobą niepełnosprawną i ze względu na stan zdrowia nie może podjąć żadnej pracy. Jest często hospitalizowany, a nie posiadając własnego lokalu mieszkalnego zmuszony jest mieszkać u matki, z którą nie prowadzi wspólnego gospodarstwa. Swój niewielki dochód w postaci zasiłków przeznacza na leczenie i jest on niewystarczający nawet na bardzo skromne życie. Doliczenie w zaskarżonej decyzji do jego dochodu części dodatku mieszkaniowego otrzymywanego przez matkę, jest – w jego ocenie – niezgodne z prawem. Dodatek ten został przyznany jego matce. Tylko matka jest uprawniona w świetle art. 2 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, do otrzymania dodatku mieszkaniowego jako osoba posiadająca tytuł prawny do lokalu. Zamieszkuje z przyczyn losowych w mieszkaniu matki, ale nie jest osobą uprawnioną do części dodatku mieszkaniowego, który stanowi wyłącznie dochód matki, a nie dochód wszystkich osób w lokalu tym zamieszkujących. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Dokonując oceny zaskarżonej decyzji, w zakresie jej zgodności z obowiązującym prawem należy stwierdzić, że decyzja ta wydana została z naruszeniem prawa, a zatem skarga jest zasadna. Przede wszystkim należy mieć na względzie, że organy administracyjne obu instancji, orzekające w rozpatrywanej sprawie przyjęły za bezsporne oświadczenie skarżącego złożone w trakcie prowadzenia aktualizacji wywiadu środowiskowego, iż prowadzi on samodzielne, jednoosobowe gospodarstwo domowe. Przy uznaniu tej okoliczności za bezsporną, wadliwe jest stanowisko zaskarżonej decyzji, iż do dochodu uzyskiwanego przez skarżącego, należało doliczyć 1/5 kwoty dodatku mieszkaniowego, przyznanego matce skarżącego decyzją Prezydenta Miasta z dnia 5 września 2007 r., znak. [...]. Przepis art. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. Nr 71, poz. 734 ze zm.) stanowi, że dodatek mieszkaniowy przysługuje: 1) najemcom oraz podnajemcom lokali mieszkalnych, 2) osobom mieszkającym w lokalach mieszkalnych, do których przysługuje im spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego, 3) osobom mieszkającym w lokalach mieszkalnych znajdujących się w budynkach stanowiących ich własność i właścicielom samodzielnych lokali mieszkalnych, 4) innym osobom mającym tytuł prawny do zajmowanego lokalu mieszkalnego i ponoszącym wydatki związane z jego zajmowaniem, 5) osobom zajmującym lokal mieszkalny bez tytułu prawnego, oczekującym na przysługujący im lokal zamienny albo socjalny. Dodatek mieszkaniowy może być przyznany zatem tylko osobie legitymującej się jednym z tytułów do lokalu wymienionych w powołanym przepisie. Dodatek taki w świetle przepisów art. 2 i art. 3 ust. 1 powołanej ustawy przysługuje osobie mającej tytuł prawny do lokalu, a nie rodzinie, aczkolwiek jego przyznanie i wysokość uzależnione są od wysokości dochodu przypadającego na jednego członka gospodarstwa domowego. Przez gospodarstwo domowe przepis art. 4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych każe rozumieć gospodarstwo domowe prowadzone przez osobę ubiegającą się o dodatek mieszkaniowy, samodzielnie zajmującą lokal albo gospodarstwo prowadzone przez tę osobę wspólnie z małżonkiem i innymi osobami stale z nią zamieszkującymi i gospodarującymi, które prawa do zamieszkiwania w lokalu wywodzą z prawa tej osoby. Przyznany matce skarżącego C. S. dodatek mieszkaniowy, nie może być uznany za łączny dochód wszystkich osób zamieszkujących w lokalu mieszkalnym, do którego tytuł prawny ma C. S. Został on przyznany bowiem wyłącznie matce skarżącego, a nie jej rodzinie. Stanowisko organów orzekających w niniejszej sprawie pozostaje ponadto w sprzeczności z poczynionymi przez nie ustaleniami okoliczności faktycznych przyjętych przy rozstrzyganiu sprawy. Skoro bowiem organy administracyjne przyjęły, że skarżący A. S. zamieszkując u swojej matki prowadzi odrębne, jednoosobowe gospodarstwo domowe, to paradoksalne byłoby jednoczesne założenie, że pozostaje on we wspólnym gospodarstwie domowym z matką, siostrą i dziećmi siostry w rozumieniu art. 4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Nie może on jednocześnie być uznaną za osobę samotnie gospodarującą w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) i osobę prowadzącą wspólne gospodarstwo domowe z matką, siostrą i dziećmi siostry w rozumieniu przepisów ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Takie stanowisko zaskarżonej decyzji świadczy o niewyjaśnieniu w postępowaniu administracyjnym wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, przez co decyzja ta narusza przepisy art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa. Organy administracji winny wyjaśnić, czy skarżący zamieszkując z rodziną prowadzi z nią wspólne gospodarstwo domowe, czy też korzystając jedynie z użyczenia lokalu mieszkalnego przez matkę prowadzi odrębne, jednoosobowe gospodarstwo domowe. Od wyniku tych ustaleń uzależnione jest bowiem zarówno prawo do zasiłku stałego, jak i wysokość tego świadczenia. Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 litera "a" i "c" oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną przez tę decyzję w mocy decyzję organu pierwszej instancji. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 250 powołanej ustawy oraz § 19 pkt 1 w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 litera "c" i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).