II SA/Lu 241/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Witold Falczyński, Sędziowie Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz (sprawozdawca), Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Beata Basak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 20 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia 14 stycznia 2013 r., nr [...], po rozpoznaniu odwołania A. S. od decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta [...] z dnia 20 listopada 2012 r., nr [...], przyznającej zasiłek stały na okres od 1 stycznia 2013 r. do 31 października 2014 r. w wysokości 529 zł miesięcznie – utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyjaśniło, że A. S. w dniu 31 października 2012 r. złożył wniosek o przyznanie mu zasiłku stałego od października 2013 r., załączając orzeczenie Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w [...] z dnia 13 października 2012 r. o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Wobec ustalenia, że dochód strony w miesiącu poprzedzającym miesiąc złożenia wniosku wynosił 238,50 zł, organ pierwszej instancji decyzją z dnia 20 listopada 2012 r., nr [...], przyznał zasiłek stały w wysokości różnicy między kryterium osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, to jest w kwocie 303,50 zł. Jednocześnie organ przyznał stronie pomoc w formie opłacenia w okresie pobierania świadczenia składki na ubezpieczenie zdrowotne. W tym samym dniu organ pierwszej instancji decyzją nr [...], przyznał wnioskodawcy zasiłek stały na okres od 1 stycznia 2013 r. do 31 października 2014 r. w wysokości 529 zł miesięcznie. Organ orzekł także o opłaceniu stronie składki na ubezpieczenie zdrowotne w okresie pobierania zasiłku. Wnioskodawca w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji wniósł o przyznanie mu zasiłku stałego w kwocie 526 zł w okresie od 10 września 2012 r. do dnia 31 grudnia 2012 r. Kolegium wskazało, że jakkolwiek zarzuty strony nie dotyczyły zasadniczo decyzji organu pierwszej instancji nr [...], to wobec wskazania tej decyzji w odwołaniu strony, organ drugiej instancji zobowiązany był przeprowadzić postępowanie odwoławcze. Organ pierwszej instancji, jak wyjaśniło Kolegium, zastosował korzystną dla wnioskodawcy interpretację przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej i wydał odrębną decyzję dotyczącą okresu od 1 stycznia 2013 r. do 31 października 2014 r., przyznając stronie zasiłek w maksymalnej wysokości 529 zł miesięcznie. Organ ten uznał, że w przypadku, gdy kolejna decyzja przyznaje świadczenie na okres od 1 stycznia 2013 r., to poprzez analogię do art. 8 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, miesiącem miarodajnym dla ustalenia dochodów powinien być miesiąc poprzedzający bezpośrednio okres przyznania świadczenia. Skargę na powyższą decyzję Kolegium złożył do Sądu A. S., nie podnosząc jednak żadnych zarzutów względem zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W rozpoznawanej sprawie brak było podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji. Skarżący domagał się przyznania zasiłku stałego, a zatem w rozpoznawanej sprawie mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. nr 175, poz. 1362 ze zm.; w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji), zwanej dalej: "ustawą". Pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust. 1 ustawy). Rodzaj, forma i rozmiar świadczeń z pomocy społecznej powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 3 i 4 ustawy). Jedną z form pomocy społecznej jest świadczenie pieniężne w postaci zasiłku stałego. W myśl art. 37 ust. 1 ustawy zasiłek stały przysługuje: 1) pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej; 2) pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Zasiłek stały ustala się – w przypadku osoby samotnie gospodarującej – w wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 529 zł miesięcznie (art. 37 ust. 2 pkt 1 ustawy). Z powołanych przepisów wynika, że zasiłek stały nie jest świadczeniem uznaniowym. Zarówno bowiem przesłanki przyznania tego świadczenia, jak i jego wysokość zostały precyzyjnie określone przez ustawodawcę. Organy administracji posiadają pewien margines swobody jedynie co do orzekania o końcowej dacie okresu przyznania wskazanego zasiłku. Zgodnie bowiem z zasadami ogólnymi prawo do zasiłku stałego należy ustalić począwszy od pierwszego dnia miesiąca, w którym złożono wniosek o przyznanie tego zasiłku, o ile wniosek ten zawierał "wymaganą dokumentację", to jest dokumenty pozwalające na przyznanie świadczenia (art. 106 ust. 3 ustawy). Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję z dnia 20 listopada 2012 r., nr [...], wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta [...], przyznającą skarżącemu zasiłek stały na okres od 1 stycznia 2013 r. do 31 października 2014 r. w kwocie 529 zł miesięcznie. Przede wszystkim należy podkreślić, iż decyzje organów obu instancji są niezwykle korzystne dla skarżącego. W świetle powołanych wyżej przepisów, obowiązujących w dacie wydania zaskarżonej decyzji, wysokość zasiłku stałego oblicza się jako różnicę pomiędzy kryterium dochodowym a dochodem wnioskodawcy. W rozpoznawanej sprawie jest poza sporem, że kryterium dochodowe w przypadku skarżącego wynosi 542 zł (art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy), zaś jego dochód, ustalony na podstawie art. 8 ust. 3 ustawy z miesiąca poprzedzającego miesiąc złożenia wniosku, to jest z września 2012 r., wynosi 238,50 zł. Różnica pomiędzy kryterium dochodowym skarżącego a jego dochodem wynosi więc 303,50 zł. Dokonując wykładni powyższych przepisów organy administracji obu instancji stwierdziły, że ustalając prawo do przedmiotowego świadczenia na okres rozpoczynający się od 1 stycznia 2013 r. jako dochód, od którego zależy wysokość zasiłku stałego, należało przyjąć dochód z miesiąca grudnia 2012 r., w którym skarżący nie osiągał dochodu. W wyniku takiej, bardzo korzystnej dla skarżącego, wykładni przepisów ustawy, rozpoznając jego wniosek z dnia 31 października 2012 r., organy administracji odrębną decyzją przyznały stronie zasiłek stały w maksymalnej wysokości 529 zł miesięcznie na okres od 1 stycznia 2013 r. do 31 października 2014 r. Decyzje te budzą wątpliwości Sądu co do prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Z uwagi jednak na to, że uchylenie tychże decyzji prowadzić mogłoby wyłącznie do pogorszenia sytuacji skarżącego, to jest do ustalenia na jego rzecz prawa do zasiłku stałego w znacznie niższej wysokości, Sąd nie mógł skargi uwzględnić. Zgodnie bowiem z art. 134 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonej decyzji. Takich zaś uchybień nie dopatrzył się Sąd w rozpoznawanej sprawie. Z tych wszystkich względów, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.