II SA/Lu 246/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Marcin Małek po rozpoznaniu w dniu 10 sierpnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi M. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie nakazania wyposażenia nieruchomości w zbiornik bezodpływowy na nieczystości ciekłe p o s t a n a w i a 1. przyznać M. G. prawo pomocy poprzez ustanowienie adwokata; 2. odmówić przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W treści wniosku oświadczył, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz żoną oraz synem (ur. 1982 r.). Cała rodzina utrzymuje się z renty skarżącego (643 zł) oraz emerytury jego małżonki (903 zł). Syn jest natomiast osoba bezrobotną, pozostającą na ich utrzymaniu. Jedyny majątek skarżącego stanowi dom o pow. 100 m2, obora o pow. 21 m2 oraz nieruchomość rolna o pow. 0,63 ha. Ponadto dodał, że jest osobą chorą, co zmusza go do zakupu lekarstw, które są drogie oraz wizyt lekarskich, co też stanowi znaczny wydatek. Referendarz sądowy zważył, co następuje. Rozpoznanie wniosku strony o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i jednocześnie ustanowienie adwokata sprowadza się do ustalenia czy w niniejszej sprawie spełniona jest przesłanka określona w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. Zgodnie bowiem z treścią powołanego przepisu przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym - obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata - może być przyznane gdy ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Pomoc prawna jakiej żąda wnioskodawca jest najszerszą formą pomocy przewidzianej przepisami ww. ustawy i skierowana jest tylko dla tej grupy osób, która nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Będą to osoby, które nie mają jakichkolwiek środków finansowych na pokrycie należności sądowych, a nie takie, dla których pokrycie tych kosztów wiązało by się z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Za osobę taką nie może uchodzić osoba, która posiada stałe źródło dochodu oraz ma zabezpieczone potrzeby mieszkaniowe. Dlatego też w ocenie referendarza sądowego analiza sytuacji finansowej strony skarżącej nie daje podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku w całości. Strona skarżąca spełnia bowiem wyłącznie wymóg warunkujący przyznanie prawa pomocy w części dotyczącej ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Rozpocząć należy od wskazania, iż na obecnym etapie postępowania opłaty sądowe sprowadzają się wyłącznie do uiszczenia wpisu od ewentualnej skargi kasacyjnej lub zażalenia w kwocie nieprzekraczającej 100 zł. Wysokość mogących wystąpić kosztów nie jest zatem wysoka. Zestawiając tę wartość z sytuacją finansową skarżącego brak jest podstaw do uznania, iż jest ona na tyle trudna, aby uniemożliwiała poniesienie wskazanej opłaty. Rodzina skarżącego posiada bowiem stałe źródła dochodów w postaci renty skarżącego oraz emerytury jego małżonki w łącznej kwocie [...]zł. Z dochodów tych skarżący zaspokaja wszystkie niezbędne wydatki związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego. Z akt sprawy nie wynika by zalegał z jakimikolwiek płatnościami. Co prawda uzyskiwane kwoty dochodu nie są wysokie, jednakże ich wielkość nie pozwala uznać, że uiszczenie przez skarżącego mogących wystąpić kosztów postępowania przekracza jego możliwości płatnicze. Tym bardziej jeśli uwzględnić fakt, że skarżący bez ubieganie się o zwolnienia dokonał uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 200 zł (który następnie został zwrócony) oraz opłaty sądowej (bez wskazania tytułu) w kwocie 100 zł. Powyższe skutkuje uznaniem, że skarżący jest w stanie ponieść koszty sądowe. Co przy tym istotne obowiązkiem ubiegającego się o prawo pomocy jest poczynienie oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Koszty sądowe należy bowiem traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Z tych względów referendarz sądowy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Za zasadne natomiast oceniający uznał żądanie ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika do reprezentowania strony w przedmiotowym postępowaniu. Analiza sytuacji dochodowej i majątkowej strony wykazała bowiem, iż jakkolwiek jest w stanie ponieść koszty postępowania, to poniesienie kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika z wyboru byłoby dla niej niemożliwym do uniesienia ciężarem. Na taki stan rzecz wskazują w szczególności wysokość dochodów, brak oszczędności i wartościowych składników majątku, a nadto koszty utrzymania skarżącego wynikające z konieczności jego leczenia. Konkludując, w ocenie referendarza sądowego zasadne jest przyznanie stronie skarżącej jedynie prawa pomocy w zakresie częściowym przez ustanowienie adwokata, które to koszty, w większym zakresie niż wymagane w niniejszej sprawie koszty sądowe, obciążyłyby budżet domowy strony. Mając na względzie powyższą argumentację, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. postanowiono jak na wstępie.