II SA/Lu 247/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, Sędziowie Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Sędzia NSA Marek Zalewski (sprawozdawca), Protokolant Starszy referent Marzena Okoń, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 6 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi R. D. i R. D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] stycznia 2017 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. po rozpatrzeniu zażalenia R. D. i R. D. utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy [...] z dnia [...] października 2016 r., znak [...] w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego. Podstawę faktyczną powyższego rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia: Decyzją z dnia [...] września 2016 r., znak [...], Wójt Gminy [...] orzekł o rozgraniczeniu położonej w K. działki o nr [...], będącej współwłasnością R. D. i R. D., z działką [...], stanowiącą własność Z. O. Postanowieniem z dnia [...] października 2016 r. Wójt Gminy [...] ustalił koszty postępowania rozgraniczeniowego na kwotę 3900 zł i kosztami tymi obciążył strony po połowie, tj. R. D. i R. D. kwotą 1950 zł oraz Z. O. kwotą 1950 zł. W wyniku rozpatrzenia wniesionego przez R. D. i R. D. zażalenia, postanowieniem z dnia [...] stycznia 2017 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy [...] z dnia [...] października 2016 r. W uzasadnieniu organ podniósł, że zgodnie z art. 262 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 z późn. zm.), dalej jako "k.p.a.", stronę obciążają koszty postępowania, które zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organu. Zdaniem organu, rozgraniczenie nieruchomości leży w interesie wszystkich właścicieli nieruchomości rozgraniczanych, zatem koszty rozgraniczenia powinny obciążać wszystkie strony postępowania rozgraniczeniowego. Zgodnie z normą wynikającą z art. 152 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. z 2017 r., poz. 459 z późn. zm.), dalej jako "Kodeks cywilny" lub "k.c.", koszty rozgraniczenia właściciele nieruchomości ponoszą po połowie. Powołując się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2006 r., sygn. akt I OPS 5/06, organ wskazał, że udział w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony jest równoznaczny ze stwierdzeniem, że toczy się ono w interesie każdej ze stron postępowania. W niniejszej sprawie powstał spór co do przebiegu granicy pomiędzy rozgraniczanymi nieruchomościami, zatem w interesie prawnym wszystkich właścicieli tych nieruchomości. Odnosząc się do podniesionych w zażaleniu zarzutu naruszenia art. 264 § 1 k.p.a. organ wskazał, że postępowanie rozgraniczeniowe zostało zakończone decyzją Wójta Gminy [...] z dnia [...] września 2016 r., zatem organ był uprawniony i zobowiązany do wydania postanowienia o kosztach postępowania powstałych w toku tego postepowania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na powyższe postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. R. D. i R. D. wnieśli o jego uchylenie oraz uchylenie postanowienia organu I instancji, zarzucając naruszenie art. 264 § 1 k.p.a., poprzez niesłuszne obciążenie skarżących kosztami postepowania rozgraniczeniowego, które zostało wszczęte na wniosek sąsiada i było prowadzone w jego interesie. Zdaniem skarżących, wyłącznie wnioskodawca postępowania rozgraniczeniowego powinien być obciążony kosztami powstałymi w jego toku. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] stycznia 2017 r., którym utrzymano w mocy postanowienie Wójta Gminy [...] z dnia [...] października 2016 r. w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego. W toku dokonanej kontroli zaskarżonego postanowienia, Sąd nie stwierdził naruszenia prawa materialnego i procesowego, które dawałoby podstawę do uwzględnienia skargi. Na wstępie należy zauważyć, że przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2016 r. poz. 1629 z późn. zm.), zwanej dalej "ustawą", nie określają zasad ponoszenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego, w związku z czym przy ustalaniu ich wysokości zastosowanie mają przepisy działu IX Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 262-267 k.p.a.). Zgodnie z art. 262 § 1 k.p.a. stronę obciążają te koszty postępowania, które wynikły z jej winy (pkt 1), a także zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie (pkt 2). Do kosztów postępowania zalicza się koszty podróży i inne należności świadków i biegłych oraz stron w przypadkach przewidzianych w art. 56, a także koszty spowodowane oględzinami na miejscu, jak również koszty doręczenia stronom pism urzędowych (art. 263 § 1 k.p.a.). Organ może zaliczyć do kosztów postępowania także inne koszty bezpośrednio związane z rozstrzygnięciem sprawy (art. 263 § 2 k.p.a.). Ustalenie wysokości kosztów postępowania następuje w drodze postanowienia, wydanego przez organ administracji publicznej jednocześnie z wydaniem decyzji. W postanowieniu tym organ określa także osoby zobowiązane do poniesienia kosztów oraz termin i sposób ich uiszczenia (art. 264 § 1 k.p.a.) W uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 11 grudnia 2006 r., sygn. akt I OPS 5/06, Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, że organ administracji publicznej, orzekając na podstawie przepisu art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. o kosztach postępowania rozgraniczeniowego, może – uwzględniając normę art. 152 k.c. - obciążyć kosztami rozgraniczenia nieruchomości strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości, a nie tylko stronę, która żądała wszczęcia postępowania. Uzasadniając takie stanowisko, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że instytucja rozgraniczenia nieruchomości uregulowana została w dwóch aktach prawnych: ustawie - Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz Kodeksie cywilnym. Zarówno w postępowaniu cywilnym, jaki i administracyjnym, tak organ administracji, jak i sąd powszechny są obowiązane stosować te same zasady, a wniosek ten znajduje potwierdzenie przy porównaniu art. 152 i 153 Kodeksu cywilnego z art. 31 ust. 2 - 4 i art. 34 ust. 1 i 2 Prawa geodezyjnego i kartograficznego, które określają zasady przeprowadzania postępowania rozgraniczeniowego w jego kolejnych stadiach. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że konsekwentnie należy przyjąć, że w postępowaniu administracyjnym ma też zastosowanie norma materialnoprawna wynikająca z przepisu art. 152 k.c., stanowiąca, że właściciele gruntów sąsiadujących koszty rozgraniczenia ponoszą po połowie. Sąd wskazał też, że udział w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony jest równoznaczny ze stwierdzeniem, że toczy się ono w interesie każdej ze stron postępowania. Twierdzenie, że interes prawny posiada jedynie strona, która żąda wszczęcia postępowania, bo postępowanie toczy się w jej interesie, gdyż to ona domaga się konkretyzacji swojego interesu prawnego w sprawie, pozostałoby w sprzeczności z pojęciem legitymacji strony w postępowaniu administracyjnym. W postępowaniu rozgraniczeniowym wszczętym na wniosek właściciela jednej nieruchomości właściciel sąsiedniej nieruchomości może uznawać, że przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego nie leży w jego interesie, gdyż nie kwestionuje on przebiegu granic. Jednakże ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości leży w interesie prawnym wszystkich właścicieli, gdyż granice gruntów sąsiadujących stały się sporne. Nie można więc twierdzić, iż rozgraniczenie nie jest przeprowadzane także w interesie właściciela nieruchomości sąsiadującej. Naczelny Sąd Administracyjny uznał ostatecznie, że koszty postępowania, których poniesienie nie jest ustawowym obowiązkiem organu, obciążają strony (art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a.), a w wypadku kosztów rozgraniczenia obciążają one strony będące właścicielami rozgraniczanych nieruchomości, według zasady wyrażonej w przepisie art. 152 k.c. Pogląd wyrażony w wyżej wymienionej uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego jest jednolicie podzielany w orzecznictwie sądów administracyjnych. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że organ dokonał prawidłowej wykładni przepisów art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 152 k.c. i właściwie je zastosował. W sprawie bezsporne jest, że postępowanie rozgraniczeniowe zostało wszczęte na wniosek Z. O., który kwestionował dotychczasowy przebieg granicy pomiędzy położoną w K. J. działką o nr [...], będącej współwłasnością R. D. i R. D., z działką nr [...], stanowiącą jego własność. O wszczęciu postępowania skarżący zostali zawiadomieni. Postępowanie rozgraniczeniowe zostało zakończone decyzją Wójta Gminy [...] z dnia [...] września 2016 r. W uzasadnieniu tej decyzji organ wskazał, że na podstawie zebranych dowodów wyznaczonemu w sprawie geodecie nie udało się ustalić jednoznacznego przebiegu granicy miedzy działkami. Z dostępnych dokumentów wynikało bowiem, że powierzchnie i kształt działek uległy zmianie podczas odnowienia ewidencji gruntów, zaś geodeta nie był w stanie ustalić, czy rozbieżności te powstały podczas pomiaru dokonanego w 1966 r., czy też w 1986 r. W trakcie rozprawy granicznej strony zgodnie wskazały jednak nowy przebieg granicy na gruncie oraz podpisały protokół graniczny. Tym samym należało uznać, że skoro zakwestionowano przebieg granicy, to pomiędzy właścicielami ww. nieruchomości powstał spór graniczny, uzasadniający wszczęcie postępowania rozgraniczeniowego, mającego na celu ustalenie przebiegu granicy i zakończenie tego sporu. W wyniku rozgraniczenia doszło do ustalenia nowego przebiegu granicy między działkami stron, wobec czego należało stwierdzić, że postępowanie rozgraniczeniowe toczyło się także w interesie skarżących. W ocenie Sądu, nie można zaakceptować stanowiska, że interes prawny w postępowaniu rozgraniczeniowym posiada jedynie strona, która żąda wszczęcia postępowania oraz, że postępowanie toczy się tylko w jej interesie, gdyż to ona domaga się konkretyzacji swojego interesu prawnego w sprawie. Twierdzenie takie, jak zauważył NSA w ww. uchwale z dnia 11 grudnia 2006 r., pozostałoby w sprzeczności z pojęciem legitymacji strony w postępowaniu administracyjnym. Decyzja w sprawie rozgraniczenia dotyczy interesu prawnego wszystkich właścicieli rozgraniczanych nieruchomości, nie można więc twierdzić, że rozgraniczenie nie jest przeprowadzane także w interesie właściciela nieruchomości sąsiadującej, który nie składał wniosku o rozgraniczenie i nie kwestionował przebiegu granicy. Skoro zatem przedmiotowe postępowanie, zgodnie z treścią powołanego wcześniej art. 152 k.c., który ma zastosowanie w postępowaniu administracyjnym o rozgraniczenie, toczyło się w istocie w interesie wszystkich właścicieli rozgraniczanych działek to też wszyscy oni są zobowiązani do udziału w tych kosztach, bez względu na to, którzy z nich żądali wszczęcia tego postępowania. W ocenie Sądu, organy we właściwy sposób ustaliły wysokość kosztów postępowania rozgraniczeniowego oraz wskazały w jakim stopniu poszczególne strony są zobowiązane do ich uiszczenia. W toku dokonanej kontroli zaskarżonego postanowienia, Sąd nie stwierdził naruszenia prawa materialnego i procesowego, które stanowiłoby podstawę do wyeliminowania postanowienia z obrotu prawnego. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm.).