II SA/Lu 248/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Kierek /sprawozdawca/, Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak, Asesor WSA Wiesława Achrymowicz, Protokolant Referent stażysta Agata Jakimiuk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 kwietnia 2005 r. sprawy ze skargi D.K. i T.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia, że prawo współużytkowania wieczystego stało się z mocy prawa współwłasnością oddala skargę Decyzją z dnia [...] stycznia 2005 r., Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 1 ust.1, 2 i 3 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz.U. z 2001 r., Nr 113, poz. 1209 ze zm.), Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpoznaniu odwołania D.P. – K. i T.P. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] września 2004 r., Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia, że prawo współużytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej, oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. 517 m2 położonej w L. przy ul. [...] stało się z mocy prawa współwłasnością D.K. oraz T.P. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że T.P. jest współużytkownikiem wieczystym przedmiotowej nieruchomości w 1/2 części na podstawie umowy darowizny z dnia 1 września 1980 r. oraz w 1/8 części na podstawie dziedziczenia. D.K. nabyła natomiast udział w użytkowaniu wieczystym tej nieruchomości w 3/8 części na podstawie umowy darowizny i sprzedaży z dnia 21 listopada 2000 r. Kolegium Odwoławcze podzielając stanowisko organu I instancji stwierdziło, że nie ma podstaw do przekształcenia użytkowania wieczystego w prawo własności, gdyż D.K. nie była użytkownikiem wieczystym zarówno w dniu 26 maja 1990 r., jak i w dniu 24 października 2001 r. W ocenie organu, tożsamość podmiotów uprawnionych do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności jest zachowana jedynie w przypadku sukcesji uniwersalnej, która zachodzi w przypadku dziedziczenia. Brak jest natomiast wymaganej tożsamości podmiotów w przypadku sukcesji singularnej, wynikłej z zawartej umowy. Przesłankę tę spełniłaby D.K. tylko wówczas, gdyby była spadkobiercą osoby fizycznej, która w dacie 26 maja 1990r. była użytkownikiem wieczystym nieruchomości określonej w ustawie (zmarłej przed dniem wejścia w życie ustawy). Brak po stronie jednego ze współużytkowników wieczystych przesłanki wymienionej w art.1 ust.2 ustawy uniemożliwia przekształcenie tego prawa w prawo własności w stosunku do pozostałych współużytkowników wieczystych, spełniających ustawowe warunki. Przekształcenie takie jest bowiem możliwe tylko przy jednoczesnym przekształceniu wszystkich istniejących udziałów w użytkowaniu wieczystym, a zatem pomimo iż T.P. spełnia przesłanki do nabycia prawa własności w 5/8 części, to wniosek jego nie może być uwzględniony. Na powyższą decyzję D.K. i T.P. wnieśli skargę do sądu administracyjnego, domagając się jej uchylenia, jak również poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W skardze zarzucili naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię. Zdaniem skarżących przepisy ustawy mają zastosowanie nie tylko w stosunku do następców prawnych wstępujących w prawa użytkownika wieczystego w drodze sukcesji uniwersalnej, ale również do nabywców na podstawie umowy, dlatego organy powinny uwzględnić ich wniosek i przekształcić prawo użytkowania wieczystego w prawo własności. W odpowiedzi na skargę organ administracyjny wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Dokonując oceny zaskarżonej decyzji stosownie do przepisu art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) należy stwierdzić, że decyzja jest zgodna z prawem, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze dokonało w sposób właściwy interpretacji przepisów ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości. Wprawdzie należy zgodzić się z twierdzeniami skargi i odwołania, że zakresem podmiotowym cyt. ustawy objęci zostali nie tylko użytkownicy wieczyści w dacie 26 maja 1990 r. oraz wejścia w życie ustawy, ale również następcy prawni wieczystych użytkowników, to jednak należy podzielić pogląd orzecznictwa sądowego i Samorządowego Kolegium, że tożsamość podmiotów uprawnionych do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności jest zachowana jedynie w przypadku sukcesji uniwersalnej, która zachodzi w razie dziedziczenia. W przypadku skarżącej istnieje natomiast sukcesja singularna wynikła z zawartej umowy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie podziela poglądy wyrażone w orzecznictwie NSA (wyrok z dnia 17 listopada 2004 r. sygn. akt OSK 745/04) i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie (wyrok z dnia 5 marca 2004 r. sygn. akt 2 I SA 2279/02). W uzasadnieniu tego ostatniego wyroku Sąd stwierdził, że w art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. zawarte są przesłanki normatywne, które łącznie muszą zostać spełnione przez osobę fizyczną będącą użytkownikiem wieczystym, by mogła ona uzyskać przysługujące z tej ustawy roszczenie o nieodpłatne nabycie prawa własności nieruchomości. Jedną z tych przesłanek jest wymóg posiadania przez osoby zainteresowane prawa użytkowania – współużytkowania wieczystego nieruchomości w dniu 26 maja 1990 r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. Chodzi tu więc o ciągłość podmiotową w osobie użytkownika wieczystego w obu tych datach. Czyli ta sama osoba w świetle powołanego art. 1 ust. 1 ustawy powinna być użytkownikiem zarówno w dniu 26 maja 1990 r. jak i w dniu wejścia w życie omawianej ustawy. Nie ulega zatem wątpliwości, że roszczenie o nabycie własności nieruchomości na podstawie tej ustawy przysługuje użytkownikowi – współużytkownikowi wieczystemu, który spełniał wszystkie przesłanki określone w art. 1 ust. 1 ustawy bądź zgodnie z ust. 2 tego przepisu jego następcy prawnemu, tj. osobie, która w uprawnienia tego użytkownika (współużytkownika) wieczystego weszła w drodze sukcesji uniwersalnej (np. poprzez dziedziczenie) lub sukcesji pod tytułem szczególnym, tzw. sukcesji singularnej (w drodze umowy). Powstaje natomiast pytanie czy w tej sytuacji – jak w tej sprawie – kiedy nastąpiła zmiana w osobie użytkownika – współużytkownika wieczystego w czasie między określonymi w ustawie datami granicznymi dla uzyskania roszczenia o nabycie prawa własności, tj. dniem 26 maja 1990 r., a dniem wejścia w życie w/w ustawy, następca prawny, który tylko w dniu wejścia w życie ustawy był użytkownikiem wieczystym uzyskał prawo do przedmiotowego roszczenia o nieodpłatne nabycie prawa własności tej nieruchomości. W przypadku nabycia prawa użytkowania wieczystego w drodze sukcesji szczególnej – umowy – należy dojść do wniosku, że taki następca prawny nie uzyskał roszczenia, o jakim mowa. Przedmiotem sukcesji pod tytułem szczególnym jest bowiem pojedyncze określone prawo lub określone prawa, ale nie ogół praw majątkowych zbywcy. Na nabywcę prawo przechodzi w takich granicach, w jakich przysługiwało poprzednikowi. Osoba, która była użytkownikiem wieczystym w dniu 26 maja 1990 r. nie nabyła jeszcze roszczenia o jakim mowa w art. 1 ust. 1 powołanej ustawy, ponieważ do tego niezbędnym było posiadanie tego prawa także w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. Następca prawny tej osoby – nabywający od niej prawo użytkowania wieczystego w drodze umowy – nie mógł więc nabyć tą drogą roszczenia o uzyskanie prawa własności. Powyższe poglądy mają pełne zastosowanie w obecnie rozpatrywanej sprawie. W związku z tym należy powiedzieć, że skarżąca D.K. nie spełnia wymaganej przesłanki tożsamości użytkownika wieczystego w obu datach, tj. 26 maja 1990 r. i 24 października 2001 r., a brak tej przesłanki z jej strony jako współużytkownika wieczystego czyni niemożliwym uwzględnienie roszczenia drugiego skarżącego T.P. z uwagi na treść art. 232 Kodeksu cywilnego. W tej sytuacji Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.