II SA/Lu 248/25
WyrokWSA w Lublinie2025-10-09
Skład orzekający: Jerzy Parchomiuk, Jacek Czaja, Bartłomiej Pastucha
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo oceniło zgodność planowanej inwestycji z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, w szczególności w kontekście ograniczeń dotyczących wysokości zabudowy oraz wpływu na środowisko, pomijając przy tym istotną opinię naukową złożoną przez stronę?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organ odwoławczy dopuścił się istotnych naruszeń przepisów postępowania. Kluczowe uchybienia polegały na pominięciu jednej z opinii naukowych złożonych przez stronę skarżącą oraz na nieprawidłowej ocenie zgodności inwestycji z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego w zakresie ograniczeń wysokości zabudowy. Organ odwoławczy nie przeprowadził należytej weryfikacji materiału dowodowego, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skarg Stowarzyszenia E. L. i Towarzystwa na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta Lublin o środowiskowych uwarunkowaniach dla budowy instalacji termicznego przekształcania frakcji kalorycznej z odpadów komunalnych. Skarżący podnosili zarzuty dotyczące m.in. niepełnego opisu wpływu inwestycji na środowisko w raporcie, niezgodności z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego oraz wadliwej oceny dowodów przez organ odwoławczy, w tym pominięcia opinii naukowych.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie i zasądził od Kolegium na rzecz Stowarzyszenia E. L. kwotę 697 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Sędziowie Sędzia WSA Jacek Czaja Asesor sądowy Bartłomiej Pastucha (sprawozdawca) Protokolant Sekretarz sądowy Kinga Kościejewska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 30 września 2025 r. spraw ze skarg Stowarzyszenia E." z siedzibą w L. oraz T. z siedzibą w O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 4 marca 2025 r. znak: SKO.41/4420/SD/2024 w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie na rzecz Stowarzyszenia "E. " z siedzibą w L. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie decyzją z dnia 4 marca 2025 r. znak: SKO.41/4420/SD/2024, po rozpatrzeniu odwołań G. A. Fundacji [...] z siedzibą w N. , Towarzystwa [...] z siedzibą w O. oraz Stowarzyszenia "E. L." z siedzibą w L., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Lublin z dnia 15 listopada 2024 r. znak: OŚ-0D-I.6220.20.2022 w przedmiocie określenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia polegającego na budowie instalacji termicznego przekształcania frakcji kalorycznej z odpadów komunalnych w L., na działce nr ewid. [...] (obr. Z. ) przy ul. M. w L..
Rozstrzygnięcie powyższe zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
W dniu 15 lutego 2022 r. K.-E. S.A. z siedzibą w L. (dalej także jako "K. " lub "wnioskodawca") wystąpiła do Prezydenta Miasta Lublin (dalej także jako "Prezydent" lub "organ I instancji") z wnioskiem o wydanie decyzji w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia polegającego na budowie instalacji termicznego przekształcania frakcji kalorycznej z odpadów komunalnych na działce nr ewid. [...] przy ul. M. w L.. Do wniosku dołączono kartę informacyjną przedsięwzięcia.
Do udziału w postępowaniu administracyjnym wszczętym powyższym wnioskiem dopuszczone zostały następujące organizacje ekologiczne i społeczne:
- Towarzystwo [...] z siedzibą w O. (dalej także jako "Towarzystwo" lub "skarżący");
- G. A. Fundacja [...] z siedzibą w N. (dalej jako "Fundacja G. A.");
- Stowarzyszenie "E. L." z siedzibą w L. (dalej także jako "Stowarzyszenie" lub "skarżący");
- Fundacja W. z siedzibą w L.;
- Fundacja Z. R. "E." z siedzibą w L..
Postanowieniem z dnia 24 czerwca 2022 r. znak: OŚ-OD-I-6220.20.2022 Prezydent, po uzyskaniu opinii organów uzgadniających, tj.: Dyrektora Zarządu Gospodarki Wodnej w Lublinie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (pismo z dnia 6 maja 2022 r.), Marszałka Województwa Lubelskiego (pismo z dnia 6 maja 2022 r.), Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Kraśniku (pismo z dnia 9 maja 2022 r.) oraz Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Lublinie (pismo z dnia 2 czerwca 2022 r.), określił zakres raportu o oddziaływaniu na środowisko przedsięwzięcia objętego wnioskiem K.-E..
W dniu 21 grudnia 2022 r. wnioskodawca przedstawił raport o oddziaływaniu na środowisko planowanego przedsięwzięcia, opracowany w grudniu 2022 r. przez zespół autorski S. P. Sp. z o.o. z siedzibą w T. pod kierownictwem M. K.. W dalszym toku postępowania raport był uzupełniany przez wnioskodawcę w odpowiedzi na pisma organu I instancji i organów współdziałających, a także w związku z uwagami zgłoszonymi przez dopuszczone do udziału w postępowaniu organizacje ekologiczne i społeczne oraz przedstawionymi podczas konsultacji społecznych.
Prowadząc postępowanie organ I instancji uzyskał następujące uzgodnienia i opinie:
Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Lublinie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie trzykrotnie, tj. postanowieniem z dnia 14 lutego 2023 r., postanowieniem z dnia 16 maja 2023 r. (po przeanalizowaniu uzupełnienia raportu w zakresie aktualizacji Planu gospodarowania wodami na obszarze dorzecza Wisły) oraz postanowieniem z dnia 28 lutego 2024 r. (po przeanalizowaniu jednolitej wersji raportu) uzgodnił realizację przedmiotowego przedsięwzięcia oraz określił warunki i działania, jakie należy podjąć na etapie realizacji i eksploatacji inwestycji. Jednocześnie stwierdził brak potrzeby przeprowadzenia ponownej oceny oddziaływania na środowisko oraz brak konieczności przeprowadzenia postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko.
Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Lublinie dwukrotnie, tj. opinią z dnia 26 września 2023 r., a następnie opinią z dnia 21 marca 2024 r. (po zapoznaniu się z ujednoliconą wersją raportu o oddziaływaniu na środowisko), zaopiniował pod względem wymagań higienicznych i zdrowotnych warunki realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia.
Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Lublinie postanowieniem z dnia 9 sierpnia 2024 r. uzgodnił realizację przedsięwzięcia oraz:
- określił warunki jakie należy podjąć podczas realizacji i eksploatacji przedsięwzięcia,
- określił warunki jakie należy uwzględnić w dokumentacji wymaganej do wydania decyzji,
- stwierdził, że nie zachodzi konieczność przeprowadzenia ponownej oceny oddziaływania na środowisko oraz postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko,
- stwierdził, że dla przedsięwzięcia należy zrealizować działania dotyczące zapobiegania, ograniczania oraz monitorowania oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko,
- nałożył obowiązek sporządzenia analizy porealizacyjnej.
Marszałek Województwa Lubelskiego w Lublinie pismem z dnia 21 sierpnia 2024 r. zaopiniował pozytywnie realizację planowanej inwestycji.
Decyzją z dnia 15 listopada 2024 r. Prezydent, po rozpatrzeniu wniosku K.-E., określił środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia polegającego na budowie instalacji termicznego przekształcania frakcji kalorycznej z odpadów komunalnych w L., na działce nr ewid. [...] (obr. Z. przy ul. M. w L.. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności.
Decyzją z dnia 28 listopada 2024 r. Prezydent orzekł o przeniesieniu w całości ww. decyzji środowiskowej z dnia 15 listopada 2024 r., za zgodą K.-E., na rzecz E.E Sp. z o.o. z siedzibą w L. (dalej także jako "inwestor" lub "E. E.").
Po rozpatrzeniu odwołań od decyzji z dnia 15 listopada 2024 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie (dalej także jako "SKO", "Kolegium", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") wskazaną na wstępie decyzją ostateczną z dnia 4 marca 2025 r. (zaskarżoną do Sądu), utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.
Organ odwoławczy na wstępie przytoczył zasadnicze zarzuty złożonych odwołań wskazując, że:
- w odwołaniu Fundacji G. A. wskazano na potrzebę przeprowadzenia dowodu w postaci opinii biegłego w zakresie weryfikacji prawidłowości danych, informacji i wniosków zawartych w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko oraz zarzucono brak udziału społeczeństwa w postępowaniu, w szczególności poprzez rozpatrzenie sprawy na rozprawie;
- w odwołaniu Towarzystwa wskazano, że w ramach inwestycji nie przewidziano wykonania instalacji do frakcjonowania, waloryzacji i sezonowania żużli. Ponadto podniesiono, że planowane przedsięwzięcie powinno być przewidziane w planie gospodarki odpadami, co nie ma jednak miejsca;
- w odwołaniu Stowarzyszenia sformułowano zarzuty, w myśl których w przeprowadzonym postępowaniu organ I instancji oparł wydane rozstrzygnięcie o raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, który w sposób niepełny opisuje właściwości hydromorfologiczne, fizykochemiczne, biologiczne i chemiczne wód, nie zawiera właściwych danych dotyczących rodzaju i ilości emisji, w tym ich wpływu na klimat, zawiera błędne dane dotyczące wpływu na środowisko, warunki życia ludzi i zdrowie. Ponadto w odwołaniu wskazano na bezzasadne nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Do odwołania dołączono opinie naukowe i wniesiono o przeprowadzenie z nich dowodu oraz uznanie ich za uzupełnienie stanowiska skarżącej organizacji.
Następnie Kolegium powołało przepisy prawa regulujące kwestię ustalania środowiskowych uwarunkować dla inwestycji. W szczególności wskazało, że zgodnie z art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2023 r. poz. 1094 ze zm., aktualny t.j. – Dz. U. z 2024 r. poz. 1112 ze zm., dalej jako "u.i.o.ś.") postępowanie w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wszczyna się na wniosek podmiotu planującego podjęcie realizacji przedsięwzięcia. Przepis art. 71 ust. 1 u.i.o.ś. stanowi, że decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach określa środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia, natomiast zgodnie z art. 71 ust. 2 u.i.o.ś. uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wymagane dla planowanych: 1) przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko; 2) przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Kwalifikacja planowanego przedsięwzięcia następuje w oparciu o przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2019 r., poz. 1839 ze zm., dalej jako "r.p.o.ś."). Inwestycję tę organ odwoławczy zaliczył do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, wskazanych w § 2 ust. 1 pkt 46 r.p.o.ś. Nadto, w kontekście poszczególnych elementów inwestycji, przywołał przepisy § 3 ust. 1 pkt 35 lit. "b", pkt 37 lit. "c" i pkt 80 r.p.o.ś.
W dalszej kolejności organ II instancji wyjaśnił, że decyzje środowiskowe mają charakter związany, a odmowa wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia może nastąpić jedynie w przypadkach określonych w ustawie. Odmowa wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach może nastąpić w przypadku wystąpienia sprzeczności planowanego przedsięwzięcia z postanowieniami obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego, odmowy uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia przez organ współdziałający, czy też sprzeczności z innymi przepisami prawa. Ta sprzeczność może również wynikać z kompleksowej oceny oddziaływania przedsięwzięcia na komponenty środowiska. Przesądza o tym regulacja zawarta w art. 80 ust. 2 u.i.o.ś. Kolegium dodało, że podstawę decyzji negatywnej może również stanowić wynikająca z art. 81 ust. 1 u.i.o.ś. odmowa zgody na realizacje przedsięwzięcia w innym wariancie niż proponowany przez wnioskodawcę.
Organ odwoławczy podkreślił, że nie może stanowić przesłanki odmowy wydania decyzji fakt, iż przeprowadzona dla przedsięwzięcia ocena oddziaływania na środowisko wykazała negatywny wpływ przedsięwzięcia na środowisko. Okoliczność negatywnego oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, sama w sobie, nie stanowi podstawy do odmowy ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia, gdyż tego typu oddziaływanie planowanego przedsięwzięcia na środowisko stanowi typową i nieodłączną cechę przedsięwzięć, co do których wydawana jest decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach.
Nadto organ odwoławczy wyjaśnił, że nie jest podstawą do odmowy wydania decyzji środowiskowej brak ujęcia inwestycji, której przedmiotem jest gospodarowanie odpadami, w planie gospodarki odpadami. Takie wykluczenie przewidywał dawny przepis art. 38a ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1587 ze zm., dalej jako "u.o."). Niemniej jednak unormowanie to zostało uchylone z dniem 6 września 2019 r. przez art. 6 pkt 16 ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 1579). Obecnie obowiązujące przepisy (art. 46 ust. 1 pkt 2 u.o.) przewidują, że właściwy organ odmawia wydania zezwolenia na zbieranie odpadów lub zezwolenia na przetwarzanie odpadów w przypadku, gdy zamierzony sposób gospodarowania odpadami jest niezgodny z planami gospodarki odpadami. W odniesieniu do planowanego przedsięwzięcia taka sytuacja nie występuje.
W ocenie SKO, organ I instancji przeprowadził postępowanie administracyjne, w którym rozważył wszelkie okoliczności stanu faktycznego i wyjaśnił wątpliwości w zakresie dopuszczalności zrealizowania przedmiotowego przedsięwzięcia.
Organ odwoławczy wskazał, że planowane przedsięwzięcie polegać będzie na budowie instalacji termicznego przekształcania frakcji kalorycznej z odpadów komunalnych w L., która ma zostać zlokalizowana na działce o nr ewid. [...], obr. Z. w L. przy ul. M.. Obecnie na tym terenie funkcjonuje Zakład Zagospodarowania Odpadów K.-E., zajmujący działki nr ewid.: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] oraz [...]. Realizacja przedsięwzięcia wynika z potrzeby budowy nowych instalacji mających na celu wzrost mechanizmów infrastruktury dedykowanej do zagospodarowania odpadów. Zgodnie z założeniami Wojewódzkiego Planu Gospodarowania Odpadami (dalej także jako "WPGO"), termiczne przetwarzanie stanowić ma uzupełnienie istniejącego systemu gospodarowania odpadami. Biorąc pod uwagę znaczną ilość odpadów kierowanych na składowiska, jak i brak dedykowanych instalacji termicznego przetwarzania odpadów z odzyskiem energii, istnieje niekwestionowana potrzeba budowy nowoczesnych instalacji do termicznego przetwarzania odpadów. Cel realizacji przedsięwzięcia pokrywa się więc z założeniami stwierdzonymi w WPGO.
W ramach przedsięwzięcia przewidziano wykonanie instalacji składającej się z linii technologicznej o wydajności maksymalnej 7,1 Mg/h, która przy uwzględnieniu maksymalnego rocznego czasu pracy na poziomie 8500 h/rok (maksymalnej dyspozycyjności) ma spalać rocznie 60 350 Mg odpadów. W instalacji będą przerabiane odpady komunalne, których właściwości uniemożliwiają ich ponowne użycie lub recykling, a jednocześnie ze względu na relatywnie wysokie ciepło ich spalania nie nadają się do składowania. Instalacja ma zostać przystosowana do odzysku energii w wyniku procesu termicznego przekształcania paliwa wytworzonego na bazie pozostałości z sortowania odpadów komunalnych. Nominalna wartość opałowa wsadu do instalacji wynosić będzie 10 MJ/kg, przy zakresie tolerancji wartości opałowej wynoszącym 8-13 MJ/kg. Planowana linia termicznego przekształcania odpadów będzie posiadała jednoprzewodowy komin (emitor punktowy) o wysokości ok. 43 m oraz wentylator ciągu. Instalacja ma składać się z: węzła przyjęcia i buforowania wsadu, węzła spalania, węzła odzysku energii, węzła przetworzenia energii, węzła oczyszczania spalin, węzła automatyki i pomiarów, instalacji i urządzeń pomocniczych. Obiekty wchodzące w skład przedsięwzięcia mają zostać usytuowane na wydzielonej działce o powierzchni ok. 1 ha. Przy czym planowana powierzchnia zabudowy budynkami obejmie obszar ok. 0,3 ha, a powierzchnia placów i dróg ok. 0,4 ha. Poza ww. węzłami mają zostać zrealizowane obiekty towarzyszące m.in.: pomieszczenia socjalne, biurowe i warsztatowe; instalacje: elektryczne (w tym układ wyprowadzenia mocy i zasilania potrzeb własnych), wodociągowe i kanalizacyjne, wentylacji i klimatyzacji, przeciwpożarowe, słaboprądowe, cieplne; pozostałe elementy zagospodarowania terenu, np.: drogi, place manewrowe, parkingi, zieleń. Realizacja przedsięwzięcia obejmie również elementy towarzyszące tj.: komin, stację dezodoryzacji (opcjonalnie), zbiornik paliwa pomocniczego, zbiornik wody amoniakalnej (lub mocznika), zbiornik reagenta sodowego/wapiennego, zbiornik węgla/koksu aktywnego, silos pozostałości z oczyszczania spalin, silos pyłów kotłowych, kondensator/chłodnia, agregat prądotwórczy. Dojazd na teren zakładu ma być zrealizowany bezpośrednio z ulicy M. przez działkę [...] (fragment działki będzie pełnił rolę służebną w zakresie dojazdu do instalacji oraz drogi p.poż.). Wjazdem tym mają być realizowane dostawy reagentów oraz paliwa pomocniczego, wywóz pozostałości procesowych oraz dostawy pre-RDF z innych instalacji, w przypadku jeżeli takie będą odbierane.
Dla terenu, w obrębie którego planowana jest realizacja przedmiotowego przedsięwzięcia, obowiązują ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta Lublin, zatwierdzonego uchwałą nr 343/XIX/2008 Rady Miasta Lublin z 24 kwietnia 2008 roku w sprawie uchwalenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta Lublina - część IV - obszar A (Dz. Urz. Woj. Lub. z 2020 r. poz. 5326, dalej także jako "plan miejscowy" lub "m.p.z.p.").
Działka o nr ewid. [...], na której planowana jest realizacja przedmiotowego przedsięwzięcia, położona jest w granicach terenu oznaczonego na rysunku planu symbolem IVA6O - tereny związane z gospodarowaniem odpadami, z podstawowym przeznaczeniem terenu pod urządzenia gospodarki odpadami typu: zakład sortowania i przeróbki odpadów komunalnych z możliwością wymiany, rozbudowy, przebudowy i zmiany sposobu użytkowania istniejących obiektów, pod warunkiem zachowania podstawowego przeznaczenia terenu. Szczegółowe regulacje odnoszące się do terenu oznaczonego symbolem IVA6O zawarte zostały w § 51 ust. 2, ust. 3 i ust. 4 ww. aktu prawa miejscowego.
Z kolei działka o nr ewid. [...] należy do obszaru oznaczonego symbolem IVA5E3 z przeznaczeniem pod tereny urządzeń elektroenergetyki - główne punkty zasilające. Szczegółowe uwarunkowania jej zagospodarowania przewidziano w § 47 ust. 2, ust. 3 i ust. 4 m.p.z.p.
Wskazane wyżej działki znajdują się ponadto w strefach: EZ Strefa ochrony krajobrazu otwartego z daleką ekspozycją zewnętrzną; G2 Strefa aktywizacji gospodarczej L. - Z. G2; SRiK2 Strefa rekultywacji i kontynuacji tradycji; Y2 Strefa miejska.
Organ odwoławczy podkreślił, że dokonując wykładni opisanych uregulowań planu miejscowego należy mieć na uwadze, iż teren planowanej inwestycji położony jest we wschodniej części miasta, obejmuje zdegradowane tereny poprzemysłowe wraz z istniejącymi obiektami oraz terenami niezabudowanymi, w większości w pełni uzbrojonymi, o dobrej dostępności komunikacyjnej z możliwością korzystania z transportu kolejowego. Obszar ten charakteryzuje się tym, że z uwagi na jego sposób zagospodarowania przeznaczony jest - ze swej istoty - właśnie pod realizację tego rodzaju inwestycji jak omawiane przedsięwzięcie. Przy tym przedsięwzięcie w swych założeniach funkcjonalnych ma być połączone z istniejącą infrastrukturą sortowni odpadów, co w wyraźny sposób wyklucza do minimum jakiekolwiek oddziaływania, które wynikałyby z konieczności transportu surowca wymaganego z uwagi na procesy technologiczne.
Organ II instancji podniósł ponadto, że rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, wskazuje między innymi podstawowe oznaczenia literowe i graficzne dotyczące przeznaczenia terenów. Przepisy rozporządzenia przewidują oznaczenie "O" dla określenia terenów pod "gospodarowanie odpadami".
W ocenie Kolegium, lokalizacja przedsięwzięcia przedmiotowego rodzaju jest wprost przewidziana przepisami prawa miejscowego, w którym oznaczenie przeznaczenia działki o nr [...] nawiązuje bezpośrednio do symboliki wynikającej w przywołanych wyżej przepisów prawa. Ponadto z raportu o oddziaływaniu na środowisko planowanego przedsięwzięcia wynika, że ma być w nim prowadzony odzysk odpadów o wskazanych w dokumentacji kodach i rodzajach oraz odzysk energii cieplnej. Energia cieplna będzie wprowadzana do miejskiej sieci ciepłowniczej poprzez dwa potencjalne miejsca wpięcia - komorę ZM-4 zlokalizowaną w rejonie ul. G. i T. lub komorę Z-3 w rejonie ul. M1. Przedsięwzięcie będzie przyłączone do energetycznej sieci dystrybucyjnej TI "Elektrownia-Wschód" poprzez GPZ zlokalizowany na działce o nr ewid. [...]. Przy czym energia elektryczna w pierwszej kolejności będzie wykorzystywana na potrzeby własne zakładu, a jedynie ewentualne jej nadwyżki będą wprowadzane do ogólnej sieci energetycznej.
Kolegium zwróciło uwagę, że pojęcie przeróbki odpadów użyte w planie miejscowym nie jest ani przez ten akt, ani inne regulacje prawne, precyzyjnie zdefiniowane. Słowo "przeróbka" w języku polskim, zwłaszcza potocznym, jest tożsame z pojęciem przekształcenia jednej rzeczy w inną, a także przekształcenia jednego surowca, półproduktu, substancji lub materiału na inny produkt o tożsamych, podobnych, ale i zupełnie innych właściwościach lub parametrach. Zdaniem organu odwoławczego, termiczne przekształcanie odpadów poprzez ich spalanie stanowi, obok ich przetwarzania mechanicznego, biologicznego, chemicznego lub fizycznego, jedną z form przetwarzania odpadów, bez względu na ich rodzaj i pochodzenie. W ramach tej oceny Kolegium powołało się na definicję "przetwarzanie odpadów" zawartą w art. 3 pkt 21 u.o. oraz definicję "spalarni odpadów" sformułowaną w art. 3 pkt 26 u.o., a także na treść art. 42 ust. 5 u.o., Zdaniem SKO, nie ulega wątpliwości, że w spalarni odpadów dochodzi do procesu odzysku, który jest działaniem wchodzącym w zakres przetwarzania odpadów.
W ocenie organu II instancji, ograniczenia wynikające z m.p.z.p. zostały uwzględnione w charakterystyce i parametrach wskazanych w zaskarżonej decyzji. Plan przewiduje ograniczenie wszelkiej uciążliwości do granic własnej posesji, tj. uciążliwość określana na granicy działki zajmowanej przez działalność uciążliwą nie może przekraczać 90% dopuszczalnej wielkości normy. W rozpoznawanej sprawie, jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego, planowane przedsięwzięcie nie będzie źródłem uciążliwości wykraczających poza teren, do którego posiada tytuł prawny. Emisje związane z przedsięwzięciem mieszczą się w obowiązujących normach i standardach. Nie można zarazem uznać, że o występowaniu takich nadmiernych uciążliwości dla nieruchomości sąsiednich świadczy to, że planowane przedsięwzięcie będzie źródłem spalin i gazów odprowadzanych przez komin, a także emisji niezorganizowanej w postaci ruchu pojazdów i hałasu. W niniejszej sprawie pojęcie "uciążliwości" tłumaczone jest poprzez odwołanie się do kryterium "przekroczenia wyznaczonych odrębnymi przepisami standardów jakości środowiska", na co wskazuje § 6 pkt 18 m.p.z.p. Oczywiste jest zatem, że w przypadku omawianego przedsięwzięcia nie występuje stan uciążliwości, bowiem parametry oddziaływań przedsięwzięcia tych standardów nie przekraczają. Organ odwoławczy podkreślił, że zastosowane w ramach przedsięwzięcia technologie pozwolą ograniczyć emisje nie tylko do poziomu określnego w normach mających zastosowanie do inwestycji, ale także względem innych, najbardziej rygorystycznych standardów.
Następnie organ odwoławczy wskazał, że plan miejscowy w § 11 ust. 33 i 34 przewiduje, iż w granicach obszaru objętego planem ustala się Strefę Ochrony Krajobrazu Otwartego z Daleką Ekspozycją Zewnętrzną EZ w granicach wyznaczonych w rysunku planu, obejmującą wszystkie tereny w liniach rozgraniczających wyznaczone w rysunku planu oraz w granicach tej strefy ogranicza się maksymalną wysokość zabudowy tak, aby w widoku z wieży-donżonu Zamku Lubelskiego i Wieży Trynitarskiej nie przekraczała ona linii horyzontu i umożliwiała percepcję ukształtowania terenu otwartego krajobrazu miasta.
W ocenie Kolegium, odkodowanie przywołanego unormowania planu wymaga odniesienia jej do zawartej w § 6 ust. 1 pkt 12 m.p.z.p. definicji zabudowy, przez którą rozumie się podstawowy element zagospodarowania terenu w formie budynku lub zespołu budynków, istniejących lub projektowanych, zlokalizowanych na danym terenie lub działce. Przypomnieć należy, że na gruncie przepisów prawa budowlanego (art. 3 pkt 2 ustawy Prawo budowlane) pojęcie budynku omacza taki obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach. Przedmiotowy komin ze względu na swoją charakterystykę techniczną w żadnym wypadku nie może zostać uznany za budynek, stanowi natomiast budowlę w rozumieniu art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego. W związku z powyższym, ograniczenie zabudowy, o którym mowa w § 11 ust. 34 m.p.z.p., nie ma zastosowania do kominów wolnostojących, bowiem w świetle definicji z § 6 ust. 1 pkt 12 planu miejscowego, dotyczy ono wyłącznie elementów zagospodarowania terenu w formie budynku lub zespołu budynków. Obiekt budowlany w postaci komina nie jest, zgodnie z intencją prawodawcy lokalnego, zaliczany do tych elementów zabudowy, co do których tworzone przez niego akty prawa miejscowego wprowadzają ograniczenia wysokości.
W kontekście powyższego ograniczenia Kolegium wskazało ponadto, że nawet bez profesjonalnej analizy można by stwierdzić, iż z uwagi na odległość od wspomnianych obiektów historycznych dziedzictwa kulturowego i przedmiotową linię horyzontu, jego lokalizacja nie będzie zakłócała harmonii i estetyki krajobrazu. Ocenę taką potwierdza zgromadzona w aktach sprawy analiza widokowa (k. 692-705 akt sprawy). Wynika z niej (wnioski k. 695 akt sprawy), że planowany obiekt wpisuje się w kontekst przestrzenny i nie zakłóca widoku na tym kierunku z punktów widokowych obszaru Starego Miasta. Obiekt w całości będzie nieznacznie widoczny w Strefie Ochrony Krajobrazu Otwartego z daleką ekspozycją zewnętrzną EZ, a jego potencjalne oddziaływanie wizualne będzie nieistotne. Z analizy wynika, że nie można stwierdzić jego negatywnego wpływu na krajobraz i nie będzie on stanowił elementu dysharmonijnego. Z analizy wypływają także zalecenia, które będą zrealizowane na etapie projektowania przedsięwzięcia i spowodują, ze w szczególności przedmiotowy komin będzie niezauważalny tj.: odpowiednia kolorystyka, zakaz umieszczania napisów reklamowych i wprowadzenie zieleni wysokiej o znaczeniu kurtynowym i przesłaniającym (k. 692 akt sprawy).
Podsumowując ocenę zgodności lokalizacji inwestycji z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, organ II instancji stwierdził, że skoro w obowiązującym na tym terenie m.p.z.p. nie wprowadzono żadnych ograniczeń w zakresie rodzajów dopuszczalnej formy prowadzenia działalności gospodarczej, a w szczególności nie wyłączono działalności polegającej na prowadzeniu przetwarzania odpadów, niezasadne jest stanowisko o braku zgodności planowanej inwestycji z planem miejscowym. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że przedsięwzięcie nie spowoduje przekroczenia dopuszczalnych wartości odniesienia w powietrzu oraz dopuszczalnych częstości przekroczeń, określonych w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 26 stycznia 2010 r. w sprawie wartości odniesienia dla niektórych substancji w powietrzu oraz dopuszczalnych poziomów substancji określonych w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 24 sierpnia 2012 r. w sprawie poziomów niektórych substancji w powietrzu poza terenem, do którego inwestor posiada tytuł prawny. Zatem spełnione będą wymagania w zakresie ochrony powietrza określone w przepisach prawa.
Odnosząc się do zarzutów dotyczących danych zawartych w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, organ odwoławczy stwierdził, że stanowisko Fundacji G. A. ma charakter przypuszczeń i domysłów. Organizacja ta z jednej strony czyni zarzut odnoszący się do braku możliwości samodzielnych obliczeń i analizy stanu faktycznego przez organ, z drugiej strony swoich zarzutów nie formułuje w oparciu o konkretne dane, czy też kontrekspertyzę. Organ podkreślił, że kwestionowanie merytorycznej treści raportu przez strony postępowania możliwe jest wyłącznie na podstawie dokumentu posiadającego taką samą moc dowodową, a więc tzw. kontrraportu, czyli opinii sporządzonej również przez osobę posiadającą wiadomości specjalne.
W dalszej części uzasadnienia Kolegium odnotowało, że do odwołania wniesionego przez Stowarzyszenie dołączono opinię naukową dotyczącą kwestii zgodności z ustaleniami m.p.z.p. przedmiotowego przedsięwzięcia, sporządzoną przez prof. dr hab. L. P. z U. w T., specjalność chemia analityczna i spektroskopia stosowana, oraz dokument o bliżej nieokreślonym charakterze, przedstawiający stanowisko dr hab. inż. M. O. z K. we W. i mgr inż. B. O. z Z. we W., pt. "Czy budowa spalarni śmieci w miastach to dobry pomysł?"
W ocenie organu odwoławczego ww. opracowania nie spełniają kryteriów opinii biegłego i kontrekspertyzy, jakie wynikają w szczególności z przepisu art. 84 k.p.a. W pierwszym przypadku opracowanie nie zostało sporządzone przez osobę o wykształceniu zgodnym z przedmiotem opracowania, a więc planistę, architekta czy też prawnika, którzy posiadali wiedzę odnoszącą się do sporządzania, wykładni i interpretacji aktów prawa miejscowego, jakim są miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego. W przypadku drugiego dokumentu o charakterze publicystycznym (określonego mianem artykułu), również stanowi ono opinię osób, których wiedza nie jest zgodna z przedmiotem postępowania. Zdaniem Kolegium, dokument ten wyraża subiektywne stanowisko niepoparte żadnymi fachowymi danymi, nie zawiera odniesienia się do obowiązujących regulacji, norm itp. Z punktu widzenia obowiązujących przepisów, przedstawione opracowania nie mogą stanowić kontrekspertyzy wobec dowodu, jakim jest raport o oddziaływaniu planowanego przedsięwzięcia na środowisko. Stanowią one, wraz ze stanowiskiem skarżących, próbę polemiki z profesjonalną analizą zawartą w raporcie wykonanym przez profesjonalistów o odpowiedniej wiedzy, w oparciu nie tylko o obowiązujące przepisy, ale przy wykorzystaniu instrumentów i fachowych danych.
Ponadto, zdaniem organu odwoławczego, merytoryczność, jak i obiektywność argumentacji w szczególności Stowarzyszenia, w kontekście celów statutowych tej organizacji budzi uzasadnione wątpliwości. Zauważyć należy, że zgodnie z regulaminem Stowarzyszenia celem określonym w punkcie 9 ust. 1 jest "działanie na rzecz zablokowania planów budowy bloków energetycznych na terenie L., gdzie paliwo stanowią odpady komunalne i ich pochodne". Argumentacja taka nie zakłada zatem dopuszczenia żadnych nowoczesnych technologii, także wynikających z rozwoju cywilizacyjnego, naukowego etc., a przy tym nie wynika z niej formułowanie żadnych rozwiązań alternatywnych i zastępczych.
Kolegium podkreśliło, że raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, mimo że jest dokumentem prywatnym, to opracowanym przez osobę posiadającą wiadomości specjalne. Jest on kluczowym dowodem w sprawie. Obowiązkiem ciążącym na organie prowadzącym ocenę oddziaływania na środowisko jest weryfikacja nie tylko kompletności informacji zawartych w raporcie pod kątem wypełnienia wymogów wskazanych w art. 66 u.i.o.ś., ale także zgodności przedstawionych danych ze stanem faktycznym, poprawności przedstawionych danych i analiz oraz trafności wniosków dotyczących oddziaływań generowanych przez przedsięwzięcie. W opinii organu odwoławczego, wobec komplementarności raportu o oddziaływaniu planowanego przedsięwzięcia na środowiska, a w szczególności spełniania przez ten dokument wymagań wynikających z art. 66 u.i.o.ś. nie jest w sprawie niniejszej zasadne skorzystanie przez organy obu instancji z wiadomości specjalnych. Nie sposób przyjąć, że organy te nie są władne do samodzielnej oceny zgodności planowanego przedsięwzięcia obowiązującymi przepisami rangi ustawowej, jak i prawem miejscowym. Nie jest przy tym zasadne stanowisko skarżących zmierzające de facto do przerzucenia sporządzenia ekspertyzy na organy administracji publicznej.
Kolegium zwróciło uwagę, że Stowarzyszenie w odwołaniu zarzuciło, iż organ I instancji wydał decyzję bez uwzględnienia jego stanowiska, na poparcie którego przedstawi stosowną ekspertyzę w toku postępowania pierwszej instancji, jednak takiego dokumentu także w toku postępowania odwoławczego nie przedstawiło, pomimo zrealizowania przez organ II instancji dyspozycji art. 10 k.p.a. w pełnym zakresie. Organ odwoławczy stwierdził, że argumentacja skarżących w odniesieniu tak do całości sporządzonego raportu, jak i do identyfikacji charakteru i wielkości poszczególnych emisji zachodzących z planowanego przedsięwzięcia, opiera się jedynie na przypuszczeniach i domysłach. Skarżący z jednej strony czynią zarzut odnoszący się do braku wiarygodnych obliczeń i analizy stanu faktycznego, z drugiej strony swoich zarzutów nie formułują w oparciu o konkretne dane, czy tez kontrekspertyzę.
W opinii Kolegium, bezzasadny był również wniosek o przeprowadzenie rozprawy administracyjnej. Rozprawa winna zostać przeprowadzona tylko w sytuacji, gdy jest to potrzebne dla wyjaśnienia sprawy, co w niniejszej sprawie nie wystąpiło. Zatem zarzut braku skorzystania z takiego środka dowodowego przez organ I instancji, w ocenie organu odwoławczego, uznać należy za chybiony.
Organ odwoławczy stwierdził, że argumentacja skarżących w odniesieniu tak do całości sporządzonego raportu, jak i do identyfikacji charakteru i wielkości poszczególnych emisji zachodzących z planowanego przedsięwzięcia opiera się jedynie na przypuszczeniach i domysłach. Tymczasem dla określenia oddziaływań przedsięwzięcia analizowanego rodzaju kluczowym są standardy i poziomy dopuszczalne urządzeń spalania lub współspalania odpadów, określone w obowiązujących przepisach, które, co wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego o profesjonalnym i rzetelnym wymiarze, będą zachowane. W nawiązaniu do norm wynikających z obowiązujących przepisów w raporcie określono prognozowane strumienie spalin, graniczne wartości emisji, dopuszczalne ładunki emisji zanieczyszczeń. Ponadto wyjaśniono oddziaływanie na powietrze atmosferyczne, z których wynika, że w szczególności emisje do powietrza nie będą powodowały przekroczeń dopuszczalnych standardów emisyjnych. W raporcie odniesiono się również do pozostałych emisji, w szczególności oddziaływania na gospodarkę wodną. Zatem zarzuty odnoszące się do tej sfery oddziaływania należy uznać za nieuzasadnione. SKO podniosło, że skarżący z jednej strony czynią zarzut odnoszący się do braku wiarygodnych obliczeń i analizy stanu faktycznego, z drugiej strony swoich zarzutów nie formułują w oparciu o konkretne dane, czy też kontrekspertyzę. Zastrzeżenia co do raportu nie mogą być natomiast gołosłowne, lecz powinny być poparte np. ekspertyzą, która w sposób udokumentowany wskazuje na wady raportu. Podważenie jego ustaleń może nastąpić jedynie poprzez przedstawienie równie kompletnej analizy uwarunkowań przyrodniczych (tzw. kontrraportu), sporządzonej przez specjalistów dysponujący równie fachową wiedzą jak autorzy raportu, której wnioski pozostawałyby w rażącej sprzeczności do tych zawartych w raporcie przedłożonym przez inwestora.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów odwołania złożonego przez Stowarzyszenie, kwestionujących kompletność przedstawionego raportu oraz poprawność zawartych w nim danych, Kolegium wskazało m.in., że na terenie planowanego przedsięwzięcia oraz w obszarze jego oddziaływania nie występują wody powierzchniowe. Zatem skoro zgodnie z przepisem art. 66 ust. 1 pkt 2 lit "b" u.i.o.ś. w raporcie powinny znaleźć się informacje dotyczące elementów środowiska na terenie planowanego przedsięwzięcia oraz w obszarze jego oddziaływania, to z natury rzeczy elementy niewystępujące w obszarze oddziaływania, nie są w raporcie ujmowane. Ponadto Kolegium nie podzieliło stanowiska o sprzeczności zawartych w raporcie informacji. W odniesieniu do ewentualnych emisji substancji złowonnych wyjaśniło natomiast, że ze względu na stosowany proces oraz charakterystykę źródła emisji, w trybie ciągłym pracy instalacji nie będzie ona stanowić źródła uciążliwości zapachowych. Kierując się jednak zasadą ostrożnego prognozowania, w ramach warunków eksploatacji przedsięwzięcia uwzględniono, że w przypadku ewentualnego zatrzymania/awarii planowanej Instalacji, celem uniknięcia ewentualnego przedostawania się na zewnątrz niekontrolowanej emisji odorów i pyłów, które mogłyby się pojawić, powietrze z miejsc magazynowania odpadów kierowanych do procesu termicznego przekształcania oczyszczane będzie w systemie dezodoryzacji. Ponadto w czasie planowanych postojów serwisowych paliwo nie będzie spalane, a także nie będzie przyjmowane. W związku z tym, że w hali magazynowej nie będzie paliwa, nie będzie powstawało powietrze złowonne. W ocenie organu odwoławczego, wbrew stanowisku skarżących, rzeczywista wartość emisji amoniaku w fazie eksploatacji przedsięwzięcia będzie zredukowana do minimum. W planowanym przedsięwzięciu nie będzie natomiast zachodzić proces biologicznego przetwarzania odpadów organicznych, a będzie następował proces czasowego i krótkotrwałego magazynowania odpadów przed procesem termicznego przekształcania, w związku z czym analiza procesu tlenowego rozkładu (stabilizacji lub kompostowania) frakcji organicznych była bezpodstawna.
Organ podkreślił, że przyjęte w raporcie stężenia substancji zostały potwierdzone pomiarami GIOŚ, odzwierciedlają zatem stan faktyczny. W związku z tym obliczenia stanu zanieczyszczenia powietrza atmosferycznego zostały przeprowadzone z uwzględnieniem istniejącego tła zanieczyszczeń dla substancji (metali) w sposób prawidłowy i wiarygodny. Istotne jest ponadto, że w raporcie przyjęto podejście ostrożnego prognozowania, zakładając możliwie najgorsze scenariusze. Zdaniem organu II instancji jest to podejście właściwe z uwagi na konieczność rzetelnej oceny potencjalnego wpływu na środowisko.
Podsumowując Kolegium stwierdziło, że organ prowadzący postępowanie przeanalizował uzgodnienia organów opiniujących, przedłożony materiał dowodowy oraz zgłaszane uwagi i wnioski. W przeprowadzonym postępowaniu organ dokonał analizy i oceny bezpośredniego oraz pośredniego wpływu inwestycji na środowisko, możliwości oraz sposobów zapobiegania i ograniczania negatywnego oddziaływania na środowisko, stwierdzając, że po zrealizowaniu przez inwestora wszystkich warunków zawartych w przedłożonych dokumentach, planowane przedsięwzięcie może być zrealizowane w wariancie określonym w zaskarżonej decyzji. Według organu I instancji, realizacja postanowień wydanej decyzji z całą pewnością ograniczy skutki eksploatacji przedsięwzięcia dla środowiska w przedmiotowym obszarze. Kolegium podzieliło powyższą ocenę i uznało decyzję organu I instancji za prawidłową, zaś podnoszone przez skarżącą organizację zarzuty, zarówno dotyczące naruszenia przepisów prawa procesowego, jak i materialnego, oceniło jako bezzasadne.
Końcowo organ odwoławczy jako zasadne ocenił nadanie decyzji organu I instancji rygoru natychmiastowej wykonalności. W ocenie Kolegium, w sprawie wystąpiły przesłanki określone w art. 108 § 1 k.p.a. Przesłanka interesu społecznego wynika z charakteru i celu planowanego przedsięwzięcia, które jest potrzebne z uwagi na funkcjonowanie i rozwój aglomeracji miejskiej oraz wpisuje się w zasady i wymagania gospodarki odpadami oraz w strategię dekarbonizacji miasta. Przesłanka ważnego interesu wnioskodawcy zachodzi zaś z uwagi na ryzyko utraty dofinansowania z Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.
Skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na decyzję SKO wnieśli: Stowarzyszenie "E. L." z siedzibą w L. (reprezentowane przez radcę prawnego) oraz Towarzystwo [...] z siedzibą w O.. Skarga Stowarzyszenia została zarejestrowana pod sygnaturą II SA/Lu 248/25, natomiast skarga Towarzystwa - pod sygnaturą II SA/Lu 249/25.
W skardze Stowarzyszenia podniesiono następujące zarzuty wobec zaskarżonej decyzji:
1) naruszenie art. 66 ust. 1 pkt 2 lit. "b" w zw. z art. 80 ust. 1 pkt 2 u.i.o.ś. w zw. z art. 6 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 54, dalej jako "p.o.ś.) w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 138 § 2 k.p.a., poprzez podtrzymanie i brak uchylenia decyzji Prezydenta wydanej w oparciu o raport o oddziaływaniu na środowisko, który w sposób niepełny przedstawił opis właściwości hydromorfologicznych, fizykochemicznych, biologicznych i chemicznych wód;
2) naruszenie art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. "c" w zw. z art. 80 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 62 ust. 1 pkt 1 lit. "a" u.i.o.ś. w zw. z art. 6 ust. 1 i 2 p.o.ś. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 138 § 2 k.p.a. poprzez podtrzymanie i brak uchylenia decyzji Prezydenta wydanej w oparciu o raport o oddziaływaniu na środowisko, który w sposób niepełny opisał planowane przedsięwzięcie w zakresie przewidzianych rodzajów i ilości emisji, wynikających z fazy realizacji i eksploatacji lub użytkowania planowanego przedsięwzięcia;
3) naruszenie art. 66 ust. 1 pkt 6 w zw. z art. 80 ust. 1 pkt 2 u.i.o.ś. poprzez brak prawidłowego określenia w raporcie o oddziaływaniu na środowisko wpływu emisji metanu i podtlenku azotu z emitora ITPO-E5 na klimat;
4) naruszenie art. 66 ust. 1 pkt 6a lit. "a" w zw. z art. 62 ust. 1 pkt 1 lit. "a" u.i.o.ś. poprzez podtrzymanie i brak uchylenia decyzji Prezydenta wydanej w oparciu o raport o oddziaływaniu na środowisko, który w sposób niepełny i błędny opisał bezpośredni i pośredni wpływ danego przedsięwzięcia na środowisko oraz ludność, w tym zdrowie i warunki życia ludzi, w zakresie obliczeń modelowych rozprzestrzeniania się zanieczyszczeń gazowo-pyłowych, w tym także co do analizy wariantowej;
5) naruszenie art. 7, art. 8, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez nierzetelne rozpatrzenie stanowiska strony przedstawionego w piśmie z dnia 3 marca 2025 r., skutkujące brakiem jego wnikliwej analizy i nieprawidłowym uzasadnieniem decyzji;
6) naruszenie art. 80 ust. 2 u.i.o.ś w zw. z § 51 ust. 2, ust. 3 i ust. 4 w zw. z art. § 9 ust. 1 pkt 2 lit "n" m.p.z.p. w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez podtrzymanie decyzji Prezydenta i brak odmowy jej wydania, mimo że cele planowanego przedsięwzięcia pozostają w sprzeczności z ustaleniami m.p.z.p.;
7) naruszenie art. 80 ust. 2 u.i.o.ś. w zw. z § 11 ust. 33 i 34 m.p.z.p. przez podtrzymanie decyzji Prezydenta i brak odmowy jej wydania w sytuacji, gdy lokalizacja przedmiotowego przedsięwzięcia jest niezgodna z ustaleniami m.p.z.p. w zakresie lokalizacji przedsięwzięcia, w związku z niezgodnością przedsięwzięcia z wymogami Strefy Ochrony Krajobrazu Otwartego z Daleką Ekspozycją Zewnętrzną (EZ), względnie naruszenie art. 107 § 1 pkt 7 w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z § 11 ust. 33 i 34 m.p.z.p. przez brak wyczerpującej analizy zgodności przedmiotowego przedsięwzięcia z wymogami Strefy Ochrony Krajobrazu Otwartego z Daleką Ekspozycją Zewnętrzną (EZ), która to analiza mogła doprowadzić do przyjęcia, że lokalizacja przedmiotowego przedsięwzięcia jest niezgodna z m.p.z.p. w ww. zakresie;
8) naruszenie art. 79 ust. 1 u.i.o.ś w zw. z art. 138 § 2 k.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia ponownej procedury oceny oddziaływania na środowisko z udziałem społeczeństwa po przedstawieniu uzupełnień raportu;
9) naruszenie art. 7 i art. 8 § 1 w zw. z art. 10 § k.p.a. w zw. z art. 138 § 2 k.p.a. poprzez podtrzymanie i brak uchylenia decyzji Prezydenta wydanej mimo braku przedłużenia terminu postępowania przez organ I instancji do końca listopada 2024 r., co umożliwiłoby Stowarzyszeniu przedłożenie opinii naukowej wykazującej wadliwość raportu będącego podstawą wydania decyzji Prezydenta;
10) naruszenie art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. w zw. z art. 6 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez uwzględnienie w uzasadnieniu decyzji SKO okoliczności faktycznych i prawnych niemających znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, a w konsekwencji oparcie decyzji SKO na argumentacji pozbawionej podstaw normatywnych, co narusza zasadę legalizmu oraz obiektywizmu postępowania. Ponadto uzasadnienie decyzji SKO nie spełnia wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a., gdyż nie zawierało logicznego i przejrzystego wyjaśnienia podstaw rozstrzygnięcia, co uniemożliwia kontrolę prawidłowości jego wydania;
11) naruszenie art. 6 i art. 7 k.p.a. w zw. z art. 74a ust. 2 u.i.o.ś przez uznanie a priori opinii naukowych dr hab. chemii L. P., tj. opinii pt. "Opinia naukowa o raporcie środowiskowym dla spalarni odpadów w L." z dnia 20 listopada 2024 r. (złożonej do SKO w ramach odwołania od decyzji Prezydenta, pismem przewodnim z dnia 6 grudnia 2024 r.) i opinii pt. "Opinia naukowa o decyzji środowiskowej dla spalarni odpadów w L. - kwestia zgodności z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego" z dnia 24 grudnia 2024 r. (złożonej do SKO w ramach uzupełnienia odwołania od decyzji Prezydenta, pismem przewodnim z dnia 30 grudnia 2024 r.) oraz opracowania naukowego dr hab. inż. M. O., prof. U. , i mgr inż. B. O. pt. "Czy budowa spalarni śmieci w miastach to dobry pomysł?", za de facto nieprzydatne dla postępowania, jak również przez bezzasadne podważanie kwalifikacji zawodowych i naukowych ich autorów.
W oparciu o powyższe zarzuty Stowarzyszenie wniosło o uchylenie w całości decyzji SKO oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta. Ponadto skarżący zwrócił się o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Z kolei Towarzystwo w złożonej skardze wniosło o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią z mocy decyzji organu pierwszej instancji, a także uchylenie postanowienia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Lublinie z dnia 9 sierpnia 2024 r., uzgadniającego realizację przedmiotowego przedsięwzięcia.
Skarżący zarzucił, że SKO, wydając decyzję w sprawie, dopuściło się przekroczenia uprawnień i niedopełnienia obowiązków. Zdaniem Towarzystwa, doszło do tego podczas oceny opinii naukowych autorstwa dr hab. L. P. oraz zarzutów i argumentów podniesionych w odwołaniu Towarzystwa od decyzji organu I instancji. Kolegium skupiło się na wykształceniu, specjalizacji i doświadczeniu zawodowym ww. autora przedstawionych opinii, pomijając natomiast autorów raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Ponadto organ odwoławczy w ogóle nie odniósł się do opinii pt. "Opinia naukowa o raporcie środowiskowym dla spalarni odpadów w L.".
Odpowiadając na skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie wniosło o ich oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
W obu postępowaniach sądowych zainicjowanych ww. skargami inwestor (reprezentowany przez adwokata) złożył pisma procesowe oznaczone jako "Odpowiedź na skargę", w których wniósł o oddalenie skarg oraz przedstawił argumentację na wykazanie bezzasadności podniesionych w skargach zarzutów.
W piśmie procesowym z dnia 28 sierpnia 2025 r. oznaczonym jako "Pismo w toku sprawy – duplika" (złożonym w sprawie II SA/Lu 248/25) Stowarzyszenie wniosło o przeprowadzenie przez Sąd uzupełniającego dowodu z dołączonych w pisma dokumentów w postaci opracowań: "Roczna ocena jakości powietrza w województwie lubelskim" - raportów wojewódzkich za lata 2022, 2023 i 2024, sporządzonych przez Główny Inspektorat Ochrony Środowiska, na okoliczność niemożności realizacji przedsięwzięcia z uwagi na zasadę wynikającą z § 9 ust. 1 pkt 2 lit. "n" w zw. z § 9 ust. 1 pkt 3 lit "d" m.p.z.p.
W piśmie procesowym z dnia 16 września 2025 r. (złożonym w sprawie II SA/Lu 248/25) inwestor zaoponował przeciwko wnioskowi dowodowemu Stowarzyszenia oraz podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
W dniu 24 września 2025 r. do Sądu wpłynęło pismo Stowarzyszenia informujące do skierowaniu do Najwyższej Izby Kontroli wniosku o kontrolę prawidłowości postępowania administracyjnego zakończonego wydaniem zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie w dniu 30 września 2025 r. Sąd, na podstawie art. 111 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), postanowił połączyć do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawę ze skargi Stowarzyszenia (II SA/Lu 248/25) ze sprawą ze skargi Towarzystwa (II SA/Lu 249/25) i prowadzić obie te sprawy pod sygnaturą akt II SA/Lu 248/25. Ponadto, na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a., Sąd postanowił dopuścić dowód z dokumentów dołączonych do pisma Stowarzyszenia z dnia 28 sierpnia 2025 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Na wstępie podkreślić należy, że uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267 ze zm.) oraz art. 3 p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Do kompetencji sądu nie należy natomiast ocena celowości, czy też słuszności bądź racjonalności wydanej decyzji. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). W świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje wówczas, gdy dokonywana przez sąd kontrola jego legalności wykaże naruszenie przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy bądź naruszenie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ewentualnie naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postepowania administracyjnego bądź kwalifikowane naruszenie prawa dające podstawę do stwierdzenia nieważności zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Rozpoznając sprawę według powyższych kryteriów Sąd stwierdził, że skargi są zasadne, aczkolwiek nie wszystkie spośród podniesionych w nich zarzutów zasługują na uznanie. W ocenie Sądu, uzasadnione podstawy znajdują zarzuty wskazujące na wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem przepisów postępowania. Konfrontując treść zaskarżonej decyzji z materiałem zgromadzonym w aktach sprawy, Sąd doszedł do wniosku, że rozstrzygnięcie to nie zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem dowodowym, zaś uchybienia organu odwoławczego w tym zakresie mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Przypomnieć należy, że zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Lublin z dnia 15 listopada 2024 r. w przedmiocie określenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia polegającego na budowie instalacji termicznego przekształcania frakcji kalorycznej z odpadów komunalnych w L., na działce nr ewid. [...] (obr. Z. ) przy ul. M. w L.. Materialnoprawną podstawę podjętych przez organy rozstrzygnięć stanowią przede wszystkim przepisy ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko (powoływanej w treści niniejszego uzasadnienia jako "u.i.o.ś.").
Zgodnie z art. 71 ust. 1 i 2 u.i.o.ś. decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach określa środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia. Uzyskanie takiej decyzji jest wymagane dla planowanych: 1) przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko; 2) przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Jak wynika z art. 59 ust. 1 u.i.o.ś., wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia mogącego zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, wymaga przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, natomiast w przypadku przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, może być poprzedzone przeprowadzeniem oceny oddziaływania na środowisko, o ile obowiązek przeprowadzenia takiej oceny został stwierdzony na podstawie art. 63 ust. 1 u.i.o.ś. Stosownej kwalifikacji przedsięwzięć pod kątem obowiązków wynikających z powyższych przepisów dokonuje się w oparciu o regulacje rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (powoływanego w treści niniejszego uzasadnienia jako "r.p.o.ś."). W rozpoznawanej sprawie poza sporem pozostaje, że planowane przedsięwzięcie należy do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, wskazanych w § 2 ust. 1 pkt 46 r.p.o.ś., a zatem jego realizacja wymaga przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko i uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.
Zgodnie z art. 61 ust. 2 u.i.o.ś., ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, stanowiącą część postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, przeprowadza organ właściwy do wydania tej decyzji. Postępowanie w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wszczyna się na wniosek podmiotu planującego podjęcie realizacji przedsięwzięcia. Według art. 3 ust. 1 pkt 8 u.i.o.ś., przez ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko rozumie się postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia obejmujące w szczególności: weryfikację raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, uzyskanie wymaganych ustawą opinii i uzgodnień, zapewnienie możliwości udziału społeczeństwa w postępowaniu.
W ramach oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko określa się, analizuje oraz ocenia bezpośredni i pośredni wpływ danego przedsięwzięcia na środowisko oraz zdrowie i warunki życia ludzi, dobra materialne, zabytki, wzajemne oddziaływanie między tymi elementami, dostępność do złóż kopalin, możliwości oraz sposoby zapobiegania i zmniejszania negatywnego oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko oraz wymagany zakres monitoringu (art. 62 ust. 1 u.i.o.ś.).
Zgodnie z art. 77 ust. 1 u.i.o.ś., jeżeli wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach poprzedza ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, przed wydaniem decyzji organ właściwy uzgadnia warunki realizacji przedsięwzięcia z Regionalnym Dyrektorem Ochrony Środowiska oraz zasięga opinii właściwego organu Państwowej Inspekcji Sanitarnej (właściwość organów tej Inspekcji została określona w art. 78 ust. 1 ustawy środowiskowej). Nadto, przed wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach organ właściwy do jej wydania zapewnia możliwość udziału społeczeństwa w postępowaniu, w ramach którego przeprowadza ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko (art. 79 ust. 1 u.i.o.ś.).
Art. 80 ust. 1 u.i.o.ś. stanowi natomiast, że jeżeli była przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, właściwy organ wydaje decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, biorąc pod uwagę wyniki uzgodnień i opinii, o których mowa w art. 77 ust. 1, ustalenia zawarte w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, wyniki postępowania z udziałem społeczeństwa oraz wyniki postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko, jeżeli zostało przeprowadzone. Ponadto, w myśl art. 80 ust. 2 u.i.o.ś. właściwy organ wydaje decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach po stwierdzeniu zgodności lokalizacji przedsięwzięcia z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
W świetle przytoczonych regulacji za prawidłowe uznać należy stanowisko Kolegium, iż decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach nie jest decyzją uznaniową, lecz ma charakter związany. Oznacza to, że organ właściwy do wydania takiej decyzji jest zobligowany ją wydać, jeżeli inwestor spełni wymagania określone przepisami ustawy (por. wyrok NSA: z 21 stycznia 2025 r. sygn. akt III OSK 2019/24, z 18 grudnia 2024 r. sygn. akt III OSK 551/23, czy z 26 czerwca 2019 r. sygn. akt II OSK 2114/17). Przesłanki wydania decyzji negatywnej, tzn. decyzji o odmowie ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla planowanego przedsięwzięcia, muszą wynikać z konkretnie wskazanych uregulowań prawnych i faktycznych.
W tym kontekście słusznie SKO stwierdziło, że podstawy do odmowy ustalenia środowiskowych uwarunkowań nie stanowi okoliczność, iż przedsięwzięcie będzie generowało negatywny wpływ na środowisko i przez to wywołuje sprzeciw społeczny. Jak trafnie zauważył organ odwoławczy, negatywny wpływ na środowisko jest w istocie - w mniejszym bądź większym stopniu - nieodłączną cechą wszystkich przedsięwzięć wymagających przeprowadzenia oceny o oddziaływaniu na środowisko i uzyskania decyzji środowiskowej. Celem takiej decyzji jest zaś właśnie ustalenie wpływu planowanego przedsięwzięcia na środowisko i określenie wymagań, jakie powinny być spełnione, by zminimalizować skutki negatywnego wpływu na środowisko czynników dla niego szkodliwych.
Prawidłowe jest także stanowiskio SKO, iż podstawy do odmowy ustalenia środowiskowych uwarunkowań nie mógł stanowić brak ujęcia przedmiotowego przedsięwzięcia w Wojewódzkim Planie Gospodarki Odpadami. Taki warunek wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla instalacji przeznaczonej do przetwarzania zmieszanych odpadów komunalnych wynikał wprawdzie z art. 38a u.o., jednak przepis ten utracił moc obowiązującą z dniem 6 września 2019 r., zgodnie z art. 6 pkt 16 z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 1579). Zatem ustalenia WPGO nie mogły mieć wpływu na rozstrzygnięcie wniosku inwestora.
Bezsporne natomiast pozostaje, że jednym z warunków wydania decyzji ustalającej środowiskowe uwarunkowania jest zgodność lokalizacji przedsięwzięcia z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego – co wynika wprost z art. 80 ust. 2 u.i.o.ś. Przepis ten stanowi bowiem, in initio: "Właściwy organ wydaje decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach po stwierdzeniu zgodności lokalizacji przedsięwzięcia z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (...)".
Podkreślić trzeba, że o braku spełnienia powyższego warunku można mówić wówczas, gdy plan miejscowy wprowadza ograniczenia lub zakazy wykluczające realizację planowanego przedsięwzięcia ewentualnie, gdy charakter planowanej inwestycji pozostaje w wyraźnej sprzeczności z określonym w planie przeznaczeniem terenu objętego wnioskiem inwestora. Przy czym postanowienia planu miejscowego nie mogą być interpretowane w sposób nadmiernie ograniczający prawa właściciela, ani w sposób nadmiernie rozszerzający istniejące ograniczenia praw właścicielskich, tak aby nie naruszało to istoty prawa własności (por. wyrok NSA z dnia 2 lutego 2006 r., sygn. akt II OSK 490/05).
W niniejszej sprawie dokonana w zaskarżonej decyzji ocena warunku zgodności lokalizacji przedsięwzięcia z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, jedynie w części zasługuje na aprobatę. Mianowicie Sąd podziela stanowisko, iż przedmiotowa inwestycja pozostaje zgodna z określonym w planie miejscowym przeznaczeniem terenu, na którym została zaprojektowana. Akceptacji Sądu nie może natomiast uzyskać wyrażona w kontrolowanej decyzji ocena dopuszczalności realizacji przedmiotowej inwestycji w kontekście obowiązujących na obszarze objętym planem zakazów i ograniczeń, albowiem ten element oceny zgodności inwestycji z planem nie został poprzedzony prawidłową weryfikacją dokumentacji przedstawionej przez inwestora.
Przypomnieć należy, że przedmiotowa inwestycja została zaplanowana do realizacji na działce nr ewid. [...] (obr. Z. ) przy ul. M. w L.. Na potrzeby inwestycji zaplanowano ponadto realizację przyłącza elektroenergetycznego do Głównego Punktu Zasilającego na sąsiedniej działce o nr ewid. [...].
Jak prawidłowo ustaliły organy, powyższe nieruchomości objęte są postanowieniami uchwały nr 343/XIX/2008 Rady Miasta Lublin z 24 kwietnia 2008 roku w sprawie uchwalenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta Lublina - część IV - obszar A (powoływanej w treści niniejszego uzasadnienia jako "plan miejscowy" lub "m.p.z.p.").
Zgodnie z planem miejscowym, działka nr ewid. [...] położona jest w granicach terenu oznaczonego symbolem IVA6O - tereny związane z gospodarowaniem odpadami (§ 51 ust. 1). Przepis § 51 ust. 2 m.p.z.p. ustala podstawowe przeznaczenie tego terenu pod urządzenia gospodarki odpadami typu zakład sortowania i przeróbki odpadów komunalnych (pkt 1 lit "b"). Ponadto dla powyższego terenu w powołanym przepisie ustalono: możliwość wymiany, rozbudowy, przebudowy i zmiany sposobu użytkowania istniejących obiektów, pod warunkiem zachowania podstawowego przeznaczenia terenu (pkt 2); formę zabudowy: w typie zabudowy istniejącej bądź istniejącej w najbliższym sąsiedztwie utrzymującą linię i formę zabudowy na działkach sąsiednich (pkt 3); zakaz lokalizacji obiektów nie związanych z podstawową funkcją terenu pkt 4); ochronę przed zmianą użytkowania i zagospodarowania pod inne funkcje (pkt 5); obsługę komunikacyjną z istniejącej drogi KDG-W ul. M. (pkt 6). W myśl § 51 ust. 3 pkt 1 m.p.z.p. dla terenu [...] dopuszcza się pod warunkiem niepowodowania uciążliwości dla użytkowników oraz nieobniżania estetyki obiektów lokalizację nieprzewidzianych w rysunku planu sieci i urządzeń infrastruktury technicznej w ilości niezbędnej dla potrzeb użytkowników oraz innych urządzeń i obiektów związanych z funkcją podstawową. Zgodnie zaś z § 51 ust. 4 m.p.z.p., wszystkie działania prowadzone na wyznaczonym terenie "O" nie mogą naruszać ustaleń obowiązujących dla stref polityki przestrzennej, w obszarze których są one położone.
Z kolei działka nr ewid. [...] należy do obszaru oznaczonego symbolem IVA5E3 z przeznaczeniem pod tereny urządzeń elektroenergetyki - główne punkty zasilające. Szczegółowe uwarunkowania jej zagospodarowania określono w § 47 ust. 2, ust. 3 i ust. 4 m.p.z.p. i obejmują podstawowe przeznaczenie terenu pod realizację głównego punktu zasilającego lub wydzielenie terenu istniejącego głównego punktu zasilającego; możliwość wymiany, rozbudowy, przebudowy i zmiany sposobu użytkowania istniejących obiektów, pod warunkiem zachowania podstawowego przeznaczenia terenu; formę zabudowy dostosowaną do funkcji technologicznej obiektu; zakaz lokalizacji obiektów nie związanych z podstawową funkcją terenu; ochronę przed zmianą użytkowania i zagospodarowania pod inne funkcje; obsługę komunikacyjną z istniejącej drogi KDG-W ul. M.. Dopuszcza się na niej, pod warunkiem niepowodowania uciążliwości dla użytkowników oraz nieobniżania estetyki obiektów, lokalizację nieprzewidzianych w rysunku planu sieci i urządzeń infrastruktury technicznej w ilości niezbędnej dla potrzeb użytkowników oraz innych urządzeń i obiektów związanych z funkcją podstawową, lokalizację nowych obiektów GPZ, wydzielanie działek pod istniejący GPZ, wyznaczenie dla budynków nowych GPZ realizowanych na podstawie indywidualnych projektów terenów o powierzchni min. 50 m x 50 m., a wszystkie działania prowadzone na wyznaczonych terenach E3 nie mogą naruszać ustaleń obowiązujących dla stref polityki przestrzennej i stref ochronnych, w obszarze których są one położone.
W sprawie bezsporna pozostaje zgodność z planem miejscowym urządzeń technicznych zaprojektowanych na potrzeby inwestycji na działce nr [...]. Kwestionowana przez skarżące Stowarzyszenie jest natomiast zgodność zasadniczych elementów projektowanej instalacji z przeznaczeniem terenu ustalonym w m.p.z.p. dla działki inwestycyjnej nr ewid. [...]. W ocenie Stowarzyszenia, instalacja do termicznego przekształcania frakcji kalorycznej z odpadów komunalnych nie należy do kategorii "urządzeń gospodarki odpadami typu zakład sortowania i przeróbki odpadów komunalnych", wskazanych w § 51 ust. 1 pkt 1 pkt "b" m.p.z.p. Zdaniem Sądu, ze stanowiskiem tym nie można się zgodzić.
Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 2 u.o. przez gospodarowanie odpadami rozumie się zbieranie, transport lub przetwarzanie odpadów, w tym sortowanie, wraz z nadzorem nad wymienionymi działaniami, a także późniejsze postępowanie z miejscami unieszkodliwiania odpadów oraz działania wykonywane w charakterze sprzedawcy odpadów lub pośrednika w obrocie odpadami. Pojęcie przetwarzania odpadów zostało zdefiniowane w art. 3 ust. 1 pkt 21 u.o. i zgodnie z tym przepisem oznacza proces odzysku lub unieszkodliwiania odpadów, w tym przygotowanie poprzedzające odzysk lub unieszkodliwianie. Dodać należy, że przez odzysk – zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 14 u.o. - rozumie się jakikolwiek proces, którego głównym wynikiem jest to, aby odpady służyły użytecznemu zastosowaniu przez zastąpienie innych materiałów, które w przeciwnym przypadku zostałyby użyte do spełnienia danej funkcji, lub w wyniku którego odpady są przygotowywane do spełnienia takiej funkcji w danym zakładzie lub ogólnie w gospodarce. Ustawodawca zdefiniował ponadto pojęcie odzysku energii, jako termiczne przekształcanie odpadów w celu odzyskania energii (art. 3 ust. 1 pkt 15 u.o.). Z przetwarzaniem odpadów wiąże się także pojęcie unieszkodliwiania odpadów, przez które rozumie się proces niebędący odzyskiem, nawet jeżeli wtórnym skutkiem takiego procesu jest odzysk substancji lub energii (art. 3 ust. 1 pkt 30 u.o.).
Przetwarzanie odpadów obejmuje zatem wszelkie działania fizyczne, chemiczne lub biologiczne zmieniające właściwości odpadów w celu ich odzysku lub bezpiecznego unieszkodliwienia (w tym unieszkodliwiania z odzyskiem energii).
Z art. 3 ust. 1 pkt 26 u.o. wynika z kolei, że przez spalarnię odpadów rozumie się zakład lub jego część przeznaczone do termicznego przekształcania odpadów z odzyskiem lub bez odzysku wytwarzanej energii cieplnej, obejmujące instalacje i urządzenia służące do prowadzenia procesu termicznego przekształcania odpadów wraz z oczyszczaniem gazów odlotowych i wprowadzaniem ich do powietrza, kontrolą, sterowaniem i monitorowaniem procesów oraz instalacjami związanymi z przyjmowaniem, wstępnym przetwarzaniem i magazynowaniem odpadów dostarczonych do termicznego przekształcania oraz instalacjami związanymi z magazynowaniem i przetwarzaniem substancji otrzymanych w wyniku spalania i oczyszczania gazów odlotowych; jeżeli współspalanie odpadów odbywa się w taki sposób, że głównym celem tej instalacji nie jest wytwarzanie energii ani wytwarzanie produktów materialnych, tylko termiczne przekształcenie odpadów, wówczas instalacja ta uważana jest za spalarnię odpadów.
Natomiast w myśl art. 3 ust. 1 pkt 26 u.o. termicznym przekształcaniem odpadów jest spalanie odpadów przez ich utlenianie lub inne procesy termicznego przetwarzania odpadów, w tym pirolizę, zgazowanie i proces plazmowy, o ile substancje powstające podczas tych procesów są następnie spalane.
W ocenie Sądu, zestawienie przytoczonych wyżej definicji prawnych prowadzi do wniosku, iż termiczne przekształcanie odpadów jest jedynym z procesów przetwarzania odpadów, jako ich unieszkodliwianie z odzyskiem lub bez odzysku energii. Jak trafnie zauważono w zaskarżonej decyzji, powyższe stanowisko znajduje dodatkowo potwierdzenie w treści art. 42 ust. 5 u.o., w którym mowa o "zezwoleniu na przetwarzanie odpadów przez termiczne przekształcanie odpadów".
Zauważyć następnie należy, że przepisy u.o. nie definiują użytego w § 51 ust. 1 pkt 1 pkt "b" m.p.z.p. pojęcia "przeróbki odpadów". Nie budzi jednak wątpliwości, że w języku potocznym, "przeróbka" oznacza zmianę postaci lub właściwości materiału w celu uzyskania produktu o innych cechach użytkowych. W ocenie Sądu, w kontekście planistycznym pojęcia "przeróbka" i "przetwarzanie" odpadów należy zatem traktować jako równoważne, ponieważ oba odnoszą się do czynności modyfikujących skład lub właściwości odpadów w celu ich odzysku bądź unieszkodliwienia.
W konsekwencji Sąd uznaje, że określenie w § 51 ust. 2 pkt 1 lit. "b" m.p.z.p. podstawowego przeznaczenia terenu jako "zakład sortowania i przeróbki odpadów komunalnych" obejmuje wszelkie instalacje służące przetwarzaniu odpadów, w tym instalacje termicznego przekształcania odpadów komunalnych. Skoro "przeróbka odpadów" w znaczeniu funkcjonalnym jest pojęciem tożsamym "przetwarzaniem odpadów", zaś przetwarzaniem odpadów jest m.in. ich termiczne przekształcanie, to uznać należy, że projektowana inwestycja mieści się w granicach określonego w planie miejscowym podstawowego przeznaczenia terenu IVA6O, w obrębie którego położona jest działka inwestycyjna nr [...].
Ponadto należy zwrócić uwagę, że użycie w treści § 51 ust. 2 pkt 1 lit. "b" m.p.z.p. zwrotu "pod urządzenia gospodarki odpadami typu zakład sortowania i przeróbki odpadów komunalnych" wskazuje, że prawodawca lokalny zawęził przeznaczenie terenu do urządzeń gospodarki odpadami, jednak wskazując rodzaje takich urządzeń dokonał jedynie ich przykładowego wyliczenia. W konsekwencji o zgodności z przeznaczeniem terenu określonym w tym przepisie decyduje już samo zaliczenie spornej inwestycji do urządzeń gospodarki odpadami.
Na marginesie wypada dodać, że nawet gdyby przyjąć, że instalacja do termicznego przekształcania frakcji kalorycznej z odpadów komunalnych nie mieści się w podstawowym przeznaczeniu terenu IVA6O, jej realizację na tym terenie nadal należałoby uznać za możliwą - jako obiektu związanego z funkcją podstawową, tj. gospodarowaniem odpadami - pod warunkiem niepowodowania uciążliwości dla otoczenia oraz zachowania estetyki zabudowy (§ 51 ust. 3 pkt 1 m.p.z.p.).
Zgodność przedmiotowej inwestycji z ustalonym w planie miejscowym przeznaczeniem terenu objętego wnioskiem inwestora nie jest jednak wyłączną kwestią decydującą o spełnieniu warunku określonego w art. 80 ust. 2 u.i.o.ś. Ocena tego warunku winna bowiem nadto obejmować zestawienie inwestycji z ograniczeniami i zakazami ustalonymi w ogólnych postanowieniach planu miejscowego. W tym kontekście należy zwrócić uwagę na dwie zasadnicze kwestie.
Po pierwsze, plan miejscowy, w zakresie ochrony środowiska, przyrody i krajobrazu kulturowego, ustala zasadę ochrony i kształtowania środowiska przyrodniczego jako przyjaznego, atrakcyjnego środowiska miejskiego, współtworzącego tożsamość przyrodniczo-krajobrazową miasta, realizowaną (m.in.) poprzez nakaz ograniczenia wszelkiej uciążliwości wywołanej określonym rodzajem działalności do granic własnej posesji, przy czym uciążliwość określana na granicy działki zajmowanej przez działalność uciążliwą nie może przekraczać 90% dopuszczalnej wielkości normy (§ 9 ust. 1 pkt 2 lit. "n" m.p.z.p.) oraz poprzez zakaz wprowadzania funkcji, które powodują lub mogą spowodować przekroczenie dopuszczalnej emisji zanieczyszczeń, dopuszczalnego poziomu hałasu lub wibracji, rozprzestrzenianie się drażniących woni i światła o dużym natężeniu poza terenem do którego właściciel posiada tytuł prawny lub wprowadzające ograniczenia w użytkowaniu terenów przylegających (§ 9 ust. 1 pkt 3 lit "d" m.p.z.p.).
Po drugie, plan miejscowy, w ramach postanowień dotyczących ochrony dziedzictwa kulturowego i zabytków oraz dóbr kultury współczesnej, ustala w granicach obszaru nim objętego Strefę Ochrony Krajobrazu Otwartego z Daleką Ekspozycją Zewnętrzną EZ w granicach wyznaczonych w rysunku planu, obejmującą wszystkie tereny w liniach rozgraniczających wyznaczone w rysunku planu (§ 11 ust. 33 m.p.z.p.). Zgodnie zaś z § 11 ust. 34 m.p.z.p., w granicach tej strefy ogranicza się maksymalną wysokość zabudowy tak, aby w widoku z wieży-donżonu Zamku Lubelskiego i Wieży Trynitarskiej nie przekraczała ona linii horyzontu i umożliwiała percepcję ukształtowania terenu otwartego krajobrazu miasta.
Ocena przedsięwzięcia pod kątem zachowania powyższych zakazów i ograniczeń wymagała rzetelnej weryfikacji dokumentacji przedstawionej przez wnioskodawcę, zwłaszcza złożonego raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Weryfikacja raportu jest przy tym kluczowym elementem oceny oddziaływania na środowisko i miała istotne znaczenie również w kontekście oceny, czy przedsięwzięcie nie spowoduje przekroczenia dopuszczalnych wartości odniesienia w powietrzu oraz dopuszczalnych częstości przekroczeń, określonych w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 26 stycznia 2010 r. w sprawie wartości odniesienia dla niektórych substancji w powietrzu (Dz. U. Nr 16 poz. 87) oraz przekroczenia dopuszczalnych poziomów substancji określonych w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 24 sierpnia 2012 r. w sprawie poziomów niektórych substancji w powietrzu (Dz.U. z 2021 r. poz. 845).
Podkreślić należy, że w sprawach o ustalenie środowiskowych uwarunkowań raport oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko ma szczególna wartość dowodową, albowiem stanowi kompleksową analizę planowanego przedsięwzięcia, opartą na wiedzy specjalistycznej autorów tego opracowania. Niemniej jednak raport podlega ocenie organów pod kątem zarówno wymogów formalnych, jak i kompletności oraz poprawności zawartych w tym opracowaniu danych merytorycznych. W orzecznictwie sądów administracyjnych zgodnie podkreśla się, że organy administracji mają obowiązek dokonania oceny wartości dowodowej raportu. Raport jest dokumentem prywatnym, opracowywanym na zlecenie podmiotu zainteresowanego realizacją określonej inwestycji, zaś inne podmioty uczestniczące w postępowaniu administracyjnym jako strony lub na prawach strony mają wynikającą z przepisów o postępowaniu dowodowym w administracji możliwość zgłoszenia wniosków dowodowych zmierzających do podważenia tego dowodu, np. w postaci opinii sporządzonej przez inną osobę posiadająca odpowiednia wiedzę. Zadaniem organu administracji jest zatem rzetelna, wnikliwa i wszechstronna ocena raportu oraz ewentualnych innych dowodów, przy zachowaniu wszystkich obowiązujących reguł dowodowych (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 lipca 2016 r. sygn. akt II OSK 339/15).
W tym miejscu wskazać należy, iż w myśl art. 7 k.p.a., organ administracji podejmuje wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, zaś zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a., obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Ponadto zgodnie z art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Dodać należy, że stosowni do art. 75 § 1 k.p.a., jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny.
Należy również pamiętać, iż zgodnie z art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. decyzja zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne, przy czym uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Przepisy te są rozwinięciem zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 k.p.a.
Odpowiednie ujawnienie procesu decyzyjnego w sferze podstawy faktycznej rozstrzygnięcia stanowi jedną z gwarancji prawidłowej realizacji zasady swobodnej oceny dowodów z art. 80 k.p.a., rozumianej jako ocenę tego materiału na podstawie całokształtu zgromadzonych dowodów, następująca zgodnie z zasadami logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego (zob. między innymi: A. Wróbel, Komentarz do art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, (w:) M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze, 2005, Lex-el.; Cz. Martysz, Komentarz do art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, (w:) G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Lex-el.). Przy czym swobodna ocena dowodów, aby nie przerodziła się w ocenę dowolną, musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz z zachowaniem pewnych reguł tej oceny. Przede wszystkim organ musi opierać się na zebranym przez siebie materiale dowodowym, a ocena ta powinna być oparta na wszechstronnej ocenie całokształtu materiału dowodowego. Ponadto organ powinien dokonać oceny znaczenia i wartości dowodów dla toczącej się sprawy i odmówić wiary określonym dowodom, ale dopiero po wszechstronnym ich rozpatrzeniu, wyjaśniając przyczyny takiej ich oceny.
Prawidłowa, tj. zgodna z przytoczonymi regułami postępowania weryfikacja raportu nie może zatem abstrahować od zgłaszanych co do jego treści zarzutów, a przede wszystkim nie może pomijać oceny wszelkich kontrdowodów względem tego dokumentu zgłoszonych przez strony postępowania.
Co istotne, powyższe reguły postępowania dowodowego odnoszą się nie tylko do postępowania przed organem pierwszej instancji, lecz również do postępowania odwoławczego. Postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne (art. 15 k.p.a.). Rola organu odwoławczego nie ogranicza się jedynie do kontroli decyzji organu pierwszej instancji, lecz obejmuje ponowną ocenę materiału dowodowego z możliwością jego uzupełnienia oraz ponowne, merytoryczne rozpatrzenie sprawy. Na organie odwoławczym spoczywa przede wszystkim rzetelna ocena dowodów przedstawionych już po zakończeniu postępowania w pierwszej instancji.
W ocenie Sądu, powyższe wymogi nie zostały przez Kolegium spełnione. SKO nie oceniło prawidłowo całokształtu materiału dowodowego, zaś uchybienia te przekładają się na wadliwość, a co najmniej przedwczesność oceny organu odwoławczego odnoszącej się zarówno do prawidłowości złożonego przez inwestora raportu, jak i zgodności inwestycji z planem miejscowym w kontekście przytoczonych wyżej zakazów i ograniczeń zawartych w postanowieniach ogólnych tego aktu, a także zgodności inwestycji w przywołanymi wyżej aktami wykonawczymi (rozporządzeniem w sprawie wartości odniesienia dla niektórych substancji w powietrzu oraz rozporządzeniem w sprawie poziomów niektórych substancji w powietrzu).
Zastrzeżenia Sądu dotyczą przede wszystkim pominięcia przez organ odwoławczy jednej z opinii przedstawionych przez skarżące Stowarzyszenie na etapie postępowania odwoławczego.
W treści zaskarżonej decyzji, przytaczając zarzuty odwołania złożonego przez Stowarzyszenie, Kolegium wskazało, że: "do odwołania dołączono opinie naukowe i wniesiono o przeprowadzenie z nich dowodu oraz ich uznanie za uzupełnienie stanowiska skarżącej organizacji" (str. 2). Następnie, w dalszej części uzasadnienia zaskarżonej decyzji (str. 26), SKO odnotowało, że: "do odwołania wniesionego przez Stowarzyszenie E. L. dołączono opinię naukową dotyczącą kwestii zgodności z ustaleniami m.p.z.p. przedmiotowego przedsięwzięcia, sporządzoną przez prof. dr hab. L. P. z U. w T., specjalność chemia analityczna i spektroskopia stosowana, oraz dokument o bliżej nieokreślonym charakterze, przedstawiający stanowisko dr hab. inż. M. O. z K. we W. i mgr inż. B. O. z Z. we W., pt. "Czy budowa spalarni śmieci w miastach to dobry pomysł?"
Powyższe dokumenty Kolegium poddało następnie ocenie, która co do zasady zasługuje na uznanie. Odnośnie do opracowania autorstwa dr hab. inż. M. O. i mgr inż. B. O. (k. 48-52 akt adm. II inst.), organ odwoławczy zasadnie stwierdził, że dokument ten nie posiada waloru opinii naukowej, która może być uznana za kontrraport. Kolegium słusznie wskazało, że jest to materiał o charakterze publicystycznym, który nie odnosi się bezpośrednio do inwestycji będącej przedmiotem niniejszej sprawy oraz danych zawartych w przedstawionym przez inwestora raporcie oddziaływania na środowisko. Jest to opracowanie zawierające ogólne rozważania do tego, czy spalarnie odpadów są rozwiązaniem słusznym z punktu widzenia bezpieczeństwa dla środowiska. Jako takie nie posiada waloru opinii biegłego, w rozumieniu art. 84 k.p.a.
Z kolei wspomnianej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji opinii naukowej autorstwa prof. dr hab. L. P., tj. opinii z dnia 24 grudnia 2024 r. pt. "Opinia naukowa o decyzji środowiskowej dla spalarni odpadów w L. – kwestia zgodności z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego" (k. 130-134 akt adm. II inst.), Kolegium odmówiło mocy dowodowej na tej podstawie, że autor opinii nie posiada wykształcenia zgodnego z przedmiotem opracowania (jak wskazał organ - nie jest planistą, architektem lub prawnikiem). W tym zakresie argumentacja Kolegium wymaga pewnej korekty, albowiem o pominięciu powyższej opinii winno decydować nie tyle wykształcenie jej autora, co sam przedmiot tego opracowania. Wszakże ocena zgodności przedsięwzięcia z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego inwestycji jest elementem oceny prawnej (wykładni prawa), która leży w kompetencjach organu administracyji. Niedopuszczalne jest zaś przeprowadzania dowodu z opinii biegłego co do wykładni prawa – niezależnie od specjalizacji biegłego.
Zatem dokonana przez SKO oceny dwóch wskazanych wyżej opinii złożonych przez Stowarzyszenie w postępowaniu odwoławczy, jest co do zasady prawidłowa. Lektura zaskarżonej decyzji prowadzi jednakowoż do wniosku, że organ II instancji całkowicie pominął fakt złożenia przez Stowarzyszenie przy odwołaniu jeszcze jednej opinii naukowej sporządzonej prof. dr hab. L. P., tj. opinii z dnia 20 listopada 2024 r. pt. "Opinia naukowa o raporcie środowiskowym dla spalarni odpadów w L." (k. 27-41 akt adm. II inst.). Jak słusznie wytknięto w skardze Towarzystwa, w treści decyzji Kolegium w ogóle o opinii tej nie wspomniało i nie odniosło się do jej treści, a tym samym nie poddało jej należytej ocenie. Złożenie ww. opinii umknęło uwadze organu odwoławczego, o potwierdza następujące stwierdzenie zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji (str. 29): "Wskazać należy, że Stowarzyszenie E. L., wskazało w odwołaniu, że organ I instancji wydał decyzję bez uwzględnienia stanowiska skarżącego, które przedstawi stosowną ekspertyzę w toku postępowania pierwszej instancji, takiego dokumentu także w toku postępowania odwoławczego nie przedstawiło, pomimo zrealizowania przez organ II instancji dyspozycji art. 10 k.p.a. w pełnym zakresie."
Zdaniem Sądu, powyższe uchybienie stanowi istotną wadę zaskarżonej decyzji. Zauważyć bowiem należy, że w odniesieniu do pominiętej przez organ odwoławczy opinii nie mogą mieć zastosowania argumenty podniesione w ramach oceny wartości dowodowej pozostałych dwóch opinii przedstawionych przez Stowarzyszenie. Opinia ta – jak wynika z jej treści - wprost odnosi się do inwestycji będącej przedmiotem sprawy i precyzyjnie wskazuje elementy raportu o oddziaływaniu na środowisko, które autor opinie uznał za wadliwe. Opinia zarzuca raportowi określone braki oraz konkretne błędy metodologiczne i obliczeniowe (m.in. w zakresie emisji zanieczyszczeń gazowo-pyłowych i emisji amoniaku). Nie jest to zatem opracowanie o charakterze publicystycznym, nieodnoszące się wprost do inwestycji będącej przedmiotem niniejszego postępowania.
Usprawiedliwieniem pominięcia tego dowodu nie może być też wykształcenie autora opinii, albowiem jako prof. dr hab. o specjalizacji chemia analityczna i spektroskopia, autor opinii jest osobą posiadającą – w świetle art. 74a ust. 2 u.i.o.ś. – kwalifikacje uprawniające do bycia autorem raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Tym samym posiada wykształcenie uprawniające również do sporządzenia opinii naukowej kwestionującej taki raport.
Zdaniem Sądu, również zakres przedstawionej przez Stowarzyszenie opinii naukowej prof. dr hab. L. P. z dnia 20 listopada 2024 r., nie przemawia za przyjęciem a priori, że ekspertyza ta nie mogła stanowić podstawy do podważenia ustaleń raportu, a tym samym, że jej pominięcie przez Kolegium nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy. Wprawdzie w orzecznictwie wskazuje się, że podważenie ustaleń raportu o oddziaływaniu na środowisku może nastąpić jedynie, co do zasady, poprzez przedstawienie równie kompletnej analizy uwarunkowań przyrodniczych (tzw. kontrraportu), sporządzonej przez specjalistów dysponujący równie fachową wiedzą jak autorzy raportu (tak NSA w wyroku z dnia 20 marca 2014 r., sygn. akt II OSK 2564/12). Powyższy pogląd stanowi jednak jedynie pewne założenie ogólne i zdaniem Sądu nie jest uprawnione, by w oparciu o to założenie każdorazowo odmawiać wartości dowodowej każdej opinii naukowej kwestionującej raport tylko z tego powodu, że nie obejmuje ona wszystkich aspektów przedsięwzięcia opisanych w raporcie. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w innym wyroku (z dnia 18 marca 2009 r., sygn. akt II OSK 383/08), zastrzeżenia wobec przedłożonego raportu oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko nie będą uznane za gołosłowne, jeżeli są poparte na przykład ekspertyzą, która w sposób udokumentowany wskazuje na wady raportu. Pominięta przez Kolegium opinia naukowa z dnia 20 listopada 2024 r. nie jest wprawdzie opracowaniem równie kompletnym, jak przedstawiony przez wnioskodawcę raport o oddziaływaniu na środowisko, jednak - jak już wyżej wskazano – została przygotowana przez osobę posiadającą równie fachową wiedzę, co autorzy raportu, a w swej treści precyzyjne wskazuje te elementy ustaleń raportu, które autor opinii uznaje za wadliwe, podając przy tym własne ustalenia, obliczenia i wniosku. W ocenie Sądu, w sytuacji gdy autor opinii kwestionuje jedynie część ustaleń zawartych w raporcie, trudno oczekiwać, by w swoim opracowaniu odnosił się także do pozostałych (niekwestionowanych) elementów raportu. Zatem nie przesądzając o ostatecznym wyniku rozpatrzenia dowodu w postaci opinii z dnia 20 listopada 2024 r. dołączonej przez Stowarzyszenie do odwołania, stwierdzić należy, że również zakres tej opinii nie usprawiedliwia jej pominięcia w treści zaskarżonej decyzji.
Zauważyć w tym miejscu należy, że w uzasadnieniu kontrolowanego rozstrzygnięcia Kolegium odniosło się do poszczególnych zarzutów podniesionych w odwołaniu Stowarzyszenia, które to zarzuty w pewnym zakresie powielały ustalenia zawarte w dołączonej do odwołania opinii naukowej z dnia 20 listopada 2024 r. autorstwa prof. dr hab. L. P.. Zdaniem Sądu, ocena tych zarzutów nie może być jednak utożsamiana z rozpatrzeniem samego dowodu w postaci opinii, skoro opinii tej w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji Kolegium w ogóle nie dostrzega. Poza tym, dokonana przez SKO ocena zarzutów odwołania również budzi zastrzeżenia Sądu. Nie sposób bowiem nie dostrzec, że ocena ta w istocie bazuje na argumentacji pełnomocnika inwestora zawartej w piśmie z dnia 19 grudnia 2024 r. (oznaczonym jako "Odpowiedź na odwołania od decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach z dnia 15 listopada 2024 r., znak: OŚ-OD-I.6220.20.2022" – k. 74-110 akt adm. II inst.) oraz na błędnym stwierdzeniu, że zarzuty skarżących opierają się "jedynie na przypuszczeniach i domysłach" (str. 36 zaskarżonej decyzji) oraz, że "(...) z jednej strony czynią zarzut odnoszący się do braku wiarygodnych obliczeń i analizy stanu faktycznego, z drugiej strony swoich zarzutów nie formułują w oparciu o konkretne dane, czy też kontrekspertyzę" (str. 36 zaskarżonej decyzji). Ponadto SKO błędnie - jako okoliczność mającą znaczenie dla oceny zasadności zarzutów Stowarzyszenia - wskazuje fakt, iż organizacja ta w swoich celach statutowych wpisane ma: "działanie na rzecz zablokowania planów budowy bloków energetycznych na terenie L., gdzie paliwo stanowią odpady komunalne i ich pochodne". Okoliczność, iż Stowarzyszenie opowiada się przeciwko tego rodzaju inwestycjom nie oznacza, że w okolicznościach konkretnej sprawy wszelkie zarzuty tej organizacji wobec podjętych decyzji należy z góry traktować jako pozbawione podstaw.
Podkreślić należy, że dopiero prawidłowa weryfikacja raportu o oddziaływaniu na środowisko, dokonana w oparciu o całokształt materiału dowodowego, umożliwi rzetelną ocenę tego, czy przedmiotowe przedsięwzięcie nie spowoduje przekroczenia dopuszczalnych poziomów niektórych substancji w powietrzu, a także, czy pozostaje zgodne z postanowieniami zawartymi w § 9 ust. 1 pkt 2 lit. "n" i pkt 3 lit "d" m.p.z.p.
Błędna, a co najmniej przedwczesna jest również ocena SKO, wedle której sporne przedsięwzięcie pozostaje zgodne z ograniczeniem wynikającym z § 11 ust. 34 m.p.z.p. Przypomnieć należy, że zgodnie z tym przepisem, w granicach Strefy Ochrony Krajobrazu Otwartego z Daleką Ekspozycją Zewnętrzną EZ ogranicza się maksymalną wysokość zabudowy tak, aby w widoku z wieży-donżonu Zamku Lubelskiego i Wieży Trynitarskiej nie przekraczała ona linii horyzontu i umożliwiała percepcję ukształtowania terenu otwartego krajobrazu miasta. Unormowanie to określa zatem dwa niezależne od siebie wymogi co do w wysokości zabudowy w ww. Strefie: po pierwsze - zabudowa nie może przekraczać linii horyzontu w widoku z wieży-donżonu Zamku lubelskiego i Wieży Trynitarskiej, po drugie – zabudowa musi umożliwiać percepcję ukształtowania terenu otwartego krajobrazu miasta.
Wątpliwości Sądu budzi spełnienie przez przedmiotową inwestycją pierwszego z powyższych warunków.
Co do zasady prawidłowo Kolegium stwierdziło, że właściwe odkodowanie normy zawartej w § 11 ust. 34 m.p.z.p. wymaga uwzględnienia definicji pojęcia "zabudowa" sformułowanej w § 6 ust. 1 pkt 12 planu miejscowego. Zgodnie z tym przepisem ilekroć w dalszych częściach niniejszej uchwały mowa o zabudowie, należy przez to rozumieć podstawowy element zagospodarowania terenu w formie budynku lub zespołu budynków, istniejących lub projektowanych, zlokalizowanych na danym terenie lub działce. Zatem ograniczenie, o którym mowa w § 11 ust. 34 m.p.z.p., odnosić należy wyłącznie do zabudowy rozumianej jako istniejące lub projektowane budynki lub zespoły budynków. Trafnie w tym kontekście SKO zwróciło uwagę, że komin planowanego przedsięwzięcia nie jest budynkiem w świetle definicji tego pojęcia zawartej w art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 428 ze zm.), a w związku z tym nie jest objęty powyższym ograniczeniem. Niezrozumiałym jest jednak, na jakiej podstawie organ odwoławczy przyjął, że ewentualne naruszenie powyższego zakazu dotyczy wyłącznie komina projektowanej inwestycji. Taki wniosek w szczególności nie wynika w żaden sposób z przedstawionej przez wnioskodawcę Analizy Widokowej sporządzonej przez mgr. inż. arch. E. M. (k. 692-705 akt adm. I inst.). Zauważyć należy, że z opracowania tego wynika, iż komin inwestycji ma mieć wysokość 43 m, natomiast wysokość kolejnych spośród najwyższych obiektów składowych inwestycji, tj. hali rozładunkowej, hali magazynowej i hali termicznego przekształcania (które niewątpliwie są budynkami w rozumieniu art. 3 pkt 2 Pr.bud., a tym samym zaliczają się do zabudowy na gruncie definicji z § 6 ust. 1 pkt 12 m.p.z.p.), wynosić ma 34 m. Różnica pomiędzy wysokością komina a wysokością tych budynków nie jest zatem znaczna - wynosi 9 m. Jednocześnie sporządzona analiza nie wskazuje w sposób jednoznaczny, jakoby w widoku z wieży-donżonu Zamku lubelskiego i Wieży Trynitarskiej przekroczenie linii horyzontu dotyczyło wyłącznie komina, natomiast nie dotyczyło budynków ww. hal. Część tekstowa Analizy Widokowej w istocie całkowicie pomija tę kwestię, skupiając się wyłącznie na warunku zachowania percepcji ukształtowania terenu otwartego krajobrazu miasta i wykazując w tym zakresie nieistotne oddziaływanie wizualne inwestycji. Z kolei zestawienie zawartych w Analizie Widokowej rysunków widoku z donżonu Zamku Lubelskiego i Wieży Trynitarskiej, wykonanych na podstawie danych z Geoportalu Krajowego, z fotografiami pozyskanymi z Systemu Informacji Przestrzennej Lublina, na które to rysunki i fotografie naniesiono planowaną inwestycję (k. 692-693 akt adm. I inst.), prowadzi do wzajemnie sprzecznych wniosków co do tego, czy budynki wchodzące w skład inwestycji przekraczają linię horyzontu. Na rysunkach bowiem linia horyzontu wydaje się być zachowana, podczas gdy na fotografiach naniesione obiekty inwestycji linię tę przekraczają. SKO wadliwie zatem oceniło przedstawioną przez wnioskodawcę Analizę Widokową uznając, że opracowanie to potwierdza zachowanie ograniczenia z § 11 ust. 34 m.p.z.p.
Podsumowując stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naruszenie to wynika przede wszystkim z pominięcia jednej z opinii przedstawionych przez Stowarzyszenie na etapie postępowania odwolawczego, a także nieprawidłowej oceny przedstawionej przez wnioskodawcę Analizy Widokowej w kontekście ograniczenia wysokości zabudowy ustanowionego w § 11 ust. 34 m.p.z.p. Uchybienia organu odwoławczego w tym zakresie nie pozwalają natomiast na zaaprobowanie wyrażonej w zaskarżonej decyzji oceny, iż w sprawie spełnione zostały wszystkie przesłanki do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia.
Rozpoznając sprawę ponownie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie – stosownie do art. 153 p.p.s.a. – uwzględni przedstawione wyżej uwagi i wnioski. Rolą Kolegium będzie przeprowadzenie ponownej oceny materiału dowodowego, uwzględniającej pominiętą dotychczas opinię naukową z dnia 20 listopada 2024 r. dołączoną przez Stowarzyszenie do odwołania od decyzji organu I instancji. SKO oceni wartość dowodową tej opinii oraz rozważy, czy weryfikacja zawartych w niej zarzutów co do poprawności raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko wymaga przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego. W tym zakresie organ odwoławczy w szczególności rozważy zobowiązanie inwestora do przedstawienia stanowiska autorów raportu względem ww. opinii. Nadto oceni, na ile konieczne jest wywołanie w sprawie dodatkowej opinii biegłego, na podstawie art. 84 k.p.a., celem rozstrzygnięcia rozbieżności pomiędzy raportem wskazaną wyżej opinią. SKO dokona ponadto ponownej oceny zgodności przedsięwzięcia z ograniczeniem wynikającym z § 11 ust. 34 m.p.z.p., mając przy tym na uwadze konieczność uzupełnienia przez inwestora Analizy Widokowej (ewentualnie przedstawienia nowego opracowania w tym przedmiocie), w zakresie umożliwiającym rzetelną weryfikację tej kwestii. W gestii Kolegium pozostaje ocena, czy przeprowadzenie uzupełniającego postępowania wyjaśniającego w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia sprawy możliwe będzie w trybie przewidzianym w art. 136 k.p.a., czy też konieczne ku temu będzie przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję.
Jednocześnie, na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a., Sąd zasądził na rzecz Stowarzyszenia koszty postępowania obejmujące uiszczony wpis od skargi w wysokości 200 złotych, wynagrodzenie pełnomocnika Stowarzyszenia w kwocie 480 złotych (stosownie do § 14 ust. 1 pkt. 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych - t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 ze zm.) oraz uiszczoną opłatę skarbową od pełnomocnictwa w kwocie 17 złotych.
Na rzecz Towarzystwa kosztów postępowania nie zasądzono, albowiem strona ta, pomimo udzielenia jej stosownego pouczenia o treści art. 210 § 1 p.p.s.a., do czasu zamknięcia rozprawy nie złożyła wniosku o zwrot poniesionych kosztów postępowania.
W tym stanie rzeczy orzeczono, jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło