II SA/Lu 250/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Sidor, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc - Malec, Sędzia NSA Leszek Leszczyński (sprawozdawca), Protokolant Asystent sędziego Łucja Krasińska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 czerwca 2009r. sprawy ze skargi T. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego o d d a l a s k a r g ę. Decyzją z dnia [...] lutego 2009 r., znak: [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz.1071, ze zm. – dalej k.p.a.) i art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 3 i ust. 4, art. 8, art. 41 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728, ze zm. – dalej jako "ustawa") Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpoznaniu odwołania T.W. utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Wójta Gminy przez p.o. Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] stycznia 2009 r. Nr [...], w przedmiocie przyznania pomocy w postaci specjalnego zasiłku celowego w wysokości 300 zł, z przeznaczeniem na zakup opału. Organy administracyjne obu instancji ustaliły, że sytuacja materialna T.W. uzasadnia przyznanie jej pomocy społecznej w takiej formie. Skarżąca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, zajmując pokój i pomieszczenie gospodarcze; W tym samym budynku zamieszkuje mąż, z którym jest w separacji i prowadzi on oddzielne gospodarstwo domowe, zajmując kuchnię i pokój. T.W. utrzymuje się z emerytury wynoszącej [...] zł miesięcznie oraz zasiłku celowego w wys. 200 zł miesięcznie przyznanego jej od 1 stycznia 2009 r. do 30 czerwca 2009 r. z przeznaczeniem na zakup żywności w ramach rządowego programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". Według przedstawionych przez T.W. rachunków, dokumentów i udzielonych informacji wynika, że wydatki mieszkaniowe dzieli na pół z mężem tj. za energię elektryczną opłaca 100 zł, wywóz nieczystości - 30 zł, pozostałe koszty to: leki i środki higieniczne - 140 - 150 zł, rachunek telefoniczny - 42 zł, koszty skarg, odwołań itp. - 60 zł. Ponieważ dochód T.W. przekracza kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej, możliwe jest przyznanie pomocy, o ile organ uzna, że zachodzi w sprawie sytuacja szczególna. Organ pomocy społecznej uznał, iż w niniejszej sprawie zachodzi powyższa okoliczność i biorąc pod uwagę przewlekłe schorzenia wnioskodawczyni oraz sytuację materialną i jej potrzeby, przyznał specjalny zasiłek celowy w wysokości 300 zł. Kolegium podzieliło stanowisko organu w przedmiocie wysokości przyznanej pomocy i uznało, że pomoc w wysokości 300 zł jest pomocą adekwatną do sytuacji odwołującej, Poza tym organy wyjaśniły, że udzielona pomoc jest adekwatna do możliwości finansowych Ośrodka, a przy jej ustalaniu miały na względzie nie tylko sytuację materialną i potrzeby wnioskodawczyni ale również sytuację życiową innych osób i rodzin z terenu działania Ośrodka zwracających się o podobną pomoc. Organ wziął pod uwagę również okoliczność, iż T.W. stale korzysta z pomocy Ośrodka, o czym świadczy przyznanie w 2008 r. specjalnych zasiłków celowych na kwotę 1960 zł, zasiłków celowych na zakup żywności na kwotę 1800 zł oraz zasiłku okresowego na łączną kwotę 400 zł. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego T.W. stwierdziła, że zarówno decyzja organu I instancji jak i decyzja Kolegium naruszają prawo, ponieważ zostały oparte na wadliwej ocenie dowodów i wydatków. Zarzuciła również, że jej dochód został źle obliczony, gdyż kwota 200 zł, którą otrzymuje w ramach rządowego programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" nie powinna być doliczana przy jego ustalaniu. Ponadto wskazała, że wywiad środowiskowy przeprowadzono po 30 dniach od złożenia wniosku co jej zdaniem dyskwalifikuje dane zebrane w dniu 8 stycznia 2009 r. Ustosunkowując się do powyższych zarzutów Kolegium w odpowiedzi na skargę podniosło, że dochód skarżącej został obliczony zgodnie z przepisami ustawy o pomocy społecznej na [...] zł i jest to otrzymywana emerytura. Kwota 200 zł zasiłku celowego otrzymywanego w ramach rządowego programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" nie została doliczona do dochodu, gdyż była to pomoc wypłacana do 31 grudnia 2008 r. Organ odwoławczy wskazał, że nie uwzględnił wydatków (zgodnie z zasadami ustawy o pomocy społecznej) przy obliczaniu dochodu, natomiast przeanalizował je i wziął pod uwagę rozważając zasadność przyznania pomocy i jej wysokość. Podniósł również, że organ ustalił w wywiadzie środowiskowym dopiero w dniu 8 stycznia 2009 r. sytuację wnioskodawczyni, ponieważ wcześniejsze przeprowadzenie wywiadu nie było możliwe, gdyż po złożeniu w dniu 2 grudnia 2008 r. wniosku o przedmiotowe świadczenie, w kolejnych dniach tj. 9, 16 i 30 grudnia 2008 r. pracownik socjalny nie zastał wnioskodawczyni w domu. Wobec powyższego Kolegium uznało, że zarzuty T.W. nie są zasadne i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Postępowanie w przedmiotowej sprawie zapoczątkowane zostało wnioskiem skarżącej z dnia 2 grudnia 2008 r. o przyznanie świadczenia pieniężnego na zakup opału. Z akt wynika, że organ I instancji przeprowadził jedno postępowanie dowodowe, które zostało wykorzystane w ramach dwóch autonomicznych postępowań zmierzających do rozstrzygnięcia zgłoszonych żądań przez skarżącą tj. pomocy finansowej na zakup żywności i na zakup opału. Wydanie decyzji z dnia [...] stycznia 2009 r. poprzedzone zostało przeprowadzeniem wywiadu środowiskowego, a tym samym wyczerpany został obowiązek wynikający z postanowień art. 106 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej. Nadto należy zwrócić uwagę na fakt, że skarżąca w obu tych postępowaniach wykorzystywała te same pisma procesowe, które nie zawsze odnosiły się do spraw merytorycznych danego postępowania. Zasady przyznawania świadczeń z pomocy społecznej określają przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz.539 ze zm.) Cele pomocy społecznej określone zostały w art. 2 i art. 3 ustawy jako wspieranie osób i rodzin w ich wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości, a także umożliwianie im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (art.3 ust.3 ustawy). W myśl art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy w zw. z § 1 pkt 1 lit. "a" rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 135, poz. 950), prawo do tego zasiłku przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 477 zł, co stanowi "kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej". Z ustaleń organu administracji wynika, że T.W., będąc osobą samotnie gospodarującą, uzyskuje dochód w wysokości [...] zł z tytułu otrzymywanej emerytury, wobec czego przekracza kryterium dochodowego wskazane w art. 8 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy. Organ I instancji biorąc powyższe pod uwagę skorzystał z możliwości przyznania żądanego świadczenia odwołując się do treści art. 41 pkt 1 ustawy. Przepis ten stanowi, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Przyznawanie świadczeń na specjalnych zasadach ma charakter wyjątkowy, ponieważ beneficjenci nie muszą spełniać ogólnych kryteriów otrzymania pomocy, nie wymaga się bowiem, aby ich dochód nie przekroczył limitów wskazanych w przepisie art. 8 ustawy. Odstępstwo od konieczności spełnienia kryterium dochodowego powoduje, że przyznanie pomocy takim osobom i rodzinom, w sytuacji ograniczonych środków finansowych i dużej liczby uprawnionych oraz osób oczekujących na wsparcie, wymaga zaistnienia wyjątkowych okoliczności. Organ pomocy społecznej jest więc zobowiązany do badania sytuacji życiowej osoby ubiegającej się o pomoc pod kątem wystąpienia "przypadku szczególnie uzasadnionego". Odnosząc powyższe do rozpoznawanej sprawy zauważyć należy, że organy administracji publicznej dokonały szczegółowej analizy zebranej dokumentacji, w tym budżetu domowego skarżącej wyszczególniając w uzasadnieniu decyzji miesięczne wydatki, dalej wzięły pod uwagę jej stan zdrowia (przewlekłą chorobę, orzeczenie o stopniu niepełnosprawności) i działając w ramach uznania administracyjnego, uznały, że sytuacja w jakiej znalazła się T.W. stanowi "szczególny przypadek", o jakim mowa w art. 41 pkt 1 ustawy. Sąd w pełni akceptuje pogląd wyrażony w wyroku NSA z dnia 19 stycznia 2006 r., sygn. akt I OSK 777/05, opubl. LEX nr 194414, że obowiązkiem organu załatwiającego sprawę w oparciu o uznanie administracyjne jest załatwienie sprawy zgodnie z żądaniem obywatela, o ile interes społeczny nie stoi temu na przeszkodzie, ani nie przekracza to możliwości organu wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków. Nie zawsze też świadczenie przyznane zostanie w wysokości zgodnej z oczekiwaniami osoby ubiegającej się o nie. Oceniając działanie organów należy mieć na uwadze również to, że od dłuższego już czasu T.W. jest objęta przez Ośrodek także innymi formami wsparcia w postaci zasiłku celowego w wys. 200 zł miesięcznie przyznanego jej od 1 stycznia 2009 r. do 30 czerwca 2009 r. z przeznaczeniem na zakup żywności w ramach rządowego programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". Z tych względów Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270) oddalił skargę.