II SA/Lu 255/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Witold Falczyński, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Ibrom (sprawozdawca),, Sędzia NSA Maciej Kierek, Protokolant Asystent sędziego Marcin Małek, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 maja 2007 r. sprawy ze skargi E.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego oddala skargę. II SA/Lu 255/07 U Z A S A D N I E N I E Decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze , po rozpatrzeniu odwołania E.B. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia [...] r., przyznającą E.B. zasiłek pielęgnacyjny dla dziecka – P. B. w kwocie [...]zł miesięcznie na okres od 1 grudnia 2006 r. do 30 kwietnia 2008 r. W odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji E.B. domagała się przyznania zasiłku także za okres od kwietnia do listopada 2006 r. Kolegium wyjaśniło w uzasadnieniu decyzji, że zgodnie z przepisem art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych prawo do świadczeń ustala się, co do zasady, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek. Natomiast w przypadku utraty ważności orzeczenia o niepełnosprawności, stosownie do przepisu art. 24 ust. 3a tej ustawy, jeżeli osoba niepełnosprawna uzyska ponownie orzeczenie o niepełnosprawności, stanowiące kontynuację poprzedniego orzeczenia, prawo do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności ustala się od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia, ale nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym złożony został wniosek o kontynuację świadczenia rodzinnego. Kolegium wskazało następnie, że odwołująca wystąpiła o wydanie nowego orzeczenia o niepełnosprawności w dniu 16 marca 2006 r., natomiast wniosek o zasiłek pielęgnacyjny złożyła dopiero w dniu 8 grudnia 2006 r. Przed tą datą nie składała wniosku o kontynuację świadczenia rodzinnego i nie przedkładała zaświadczeń organów orzekających o niepełnosprawności, wymaganych zgodnie z przepisem art. 24 ust. 3a i 3b ustawy. Kolegium podkreśliło, że stan prawny umożliwiający przyznanie skarżącej wyrównania zasiłku za czas toczącego się postępowania w przedmiocie niepełnosprawności obowiązywał do dnia 13 stycznia 2006 r. Aktualnie prawo do świadczeń ustala się nie wcześniej niż od miesiąca, w którym złożono wniosek o kontynuację świadczenia. W skardze do Sądu E.B. zarzuciła, że decyzja jest niesłuszna, bowiem nie z jej winy sprawa o ustalenie niepełnosprawności ciągnęła się tak długo. Zdaniem skarżącej, skoro nie było opóźnienia w złożeniu wniosku o ustalenie niepełnosprawności, zasiłek powinien być wyrównany za okres toczącego się postępowania. Skarżąca zarzuciła, że nie została poinformowana o zmianach prawnych, a ponadto nie miała obowiązku ich znać. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Kolegium podkreśliło, że utrata ważności orzeczenia o niepełnosprawności syna skarżącej nastąpiła już w nowym stanie prawnym. Zasiłek pielęgnacyjny przyznany był poprzednią decyzją do dnia [...] r., skarżąca wiedziała zatem, że od kwietnia 2006 r. zasiłku nie będzie otrzymywać oraz, że kwestia przyznania zasiłku na kolejny okres uzależniona jest od złożenia wniosku. Skarżąca powinna była zatem wystąpić z inicjatywą wszczęcia postępowania i udokumentować uprawnienia. Na organach nie ciąży obowiązek informowania o zmianach prawa w trakcie okresu zasiłkowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga jest nieuzasadniona. Zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Skarżąca domaga się przyznania zasiłku pielęgnacyjnego dla niepełnosprawnego syna P.B. za okres wcześniejszy niż wskazany w decyzji organu administracji. Zasiłek pielęgnacyjny jest świadczeniem rodzinnym uregulowanym w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity obowiązujący od dnia 4 sierpnia 2006 r.: Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.), powoływanej w dalszej części uzasadnienia jako "ustawa". Zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia osobie niepełnosprawnej opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji (art. 16 ust. 1 ustawy). Zasady przyznawania świadczeń rodzinnych określone zostały w przepisie art. 24 ustawy. W myśl przepisu art. 24 ust. 1 i 2 ustawy prawo do świadczeń rodzinnych ustala się co do zasady na okres zasiłkowy, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Prawo do zasiłku pielęgnacyjnego, który jest świadczeniem rodzinnym uzależnionym od niepełnosprawności, ustala się również na okres zasiłkowy, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony. W tym przypadku prawo do świadczeń rodzinnych ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia (art. 24 ust. 3). Jeżeli chodzi natomiast o początkową datę, od której przyznaje się zasiłek pielęgnacyjny, to w myśl przepisu art. 24 ust. 3a ustawy, w przypadku utraty ważności orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności, jeżeli osoba niepełnosprawna uzyska ponownie orzeczenie o niepełnosprawności lub odpowiednim stopniu niepełnosprawności stanowiące kontynuację poprzedniego orzeczenia, prawo do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności ustala się od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym złożony został wniosek o kontynuację świadczenia rodzinnego. Stosownie natomiast do przepisu art. 24 ust. 3b ustawy w przypadku, o którym mowa w ust. 3a, do wniosku o świadczenie rodzinne uzależnione od niepełnosprawności dołączyć należy zaświadczenie właściwej instytucji potwierdzające złożenie wniosku o ponowne ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Przepisy art. 24 ust. 3a i 3b w przytoczonym brzmieniu obowiązują od dnia 14 stycznia 2006 r. (por. art. 1 pkt 9 lit. "a" i "b" ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych, Dz. U. Nr 267, poz. 2260). Oba te przepisy ukształtowały od dnia 14 stycznia 2006 r. sytuację osób ubiegających się o świadczenia rodzinne uzależnione od niepełnosprawności w ten sposób, że warunkiem uzyskania świadczenia rodzinnego uzależnionego od niepełnosprawności także za okres, kiedy toczyło się postępowanie dotyczące niepełnosprawności, zakończone następnie wydaniem orzeczenia ponownie ustalającego niepełnosprawność i będącego kontynuacją poprzedniego orzeczenia, jest złożenie wniosku o kontynuację świadczenia rodzinnego najpóźniej w miesiącu następującym po dacie utraty ważności orzeczenia o niepełnosprawności i dołączenie do tego wniosku zaświadczenia, że złożony został wniosek o ponowne ustalenie niepełnosprawności. Późniejsze złożenie wniosku o kontynuację świadczenia rodzinnego uniemożliwia przyznanie tego świadczenia za okres między ostatnim dniem ważności orzeczenia o niepełnosprawności a pierwszym dniem miesiąca, w którym złożony został wniosek o kontynuację świadczenia, chociażby z wydanego następnie orzeczenia o niepełnosprawności wynikało, że niepełnosprawność istniała także w tym czasie. Jak wynika z prawidłowych ustaleń organów administracji wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego skarżąca złożyła dopiero w dniu 8 grudnia 2006 r., mimo iż orzeczenie ustalające niepełnosprawność syna utraciło ważność z dniem 31 marca 2006 r. (k. 7 akt administracyjnych). Do wniosku tego skarżąca dołączyła odpis wyroku Sądu Rejonowego z [...] r., z którego wynika, że syn skarżącej P.B. zaliczony został do osób o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności na okres od dnia 10 kwietnia 2006 r. do dnia 9 kwietnia 2008 r., przy czym niepełnosprawność powstała przed 16 rokiem życia (k.10 akt administracyjnych). Ponadto do wniosku skarżąca dołączyła wystawione w dniu 25 października 2006 r. zaświadczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności, stwierdzające, że w dniu 16 marca 2006 r. do Zespołu tego wpłynął wniosek P.B. o ustalenie niepełnosprawności oraz wystawione w dniu 27 października 2006 r. zaświadczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności, stwierdzające, że w dniu 19 czerwca 2006 r. przedstawiciel ustawowy P.B. złożył odwołanie od orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu do Sądu Pracy. Nie ulega zatem wątpliwości, że skarżąca nie spełniła warunku, umożliwiającego przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego na zasadzie kontynuacji, czyli także za okres toczącego się postępowania o ustalenie niepełnosprawności, nie złożyła bowiem wniosku o kontynuację zasiłku najpóźniej w miesiącu następującym po utracie ważności orzeczenia o niepełnosprawności, czyli najpóźniej do końca kwietnia 2006 r. i nie dołączyła zaświadczenia wymaganego przepisem art. 24 ust. 3b ustawy, potwierdzającego złożenie wniosku o ponowne ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Tylko ubocznie zauważyć należy, że dołączone do wniosku z dnia 8 grudnia 2006 r. zaświadczenia, potwierdzające wszczęcie postępowania o ponowne ustalenie niepełnosprawności wystawione zostały dopiero pod koniec października 2006 r., w miesiącu następującym po utracie ważności orzeczenia o niepełnosprawności skarżąca nie podjęła zatem żadnych czynności, zmierzających do uzyskania zasiłku pielęgnacyjnego, mimo iż z poprzedniego orzeczenia o niepełnosprawności oraz z decyzji z dnia [...] r. (k. 6 akt administracyjnych) wynikało wprost, że zasiłek wypłacany będzie do dnia 31 marca 2006 r. Zarzut skarżącej, iż nie została poinformowana o zmianie przepisów nie może być uwzględniony. Organy administracji publicznej nie naruszyły w rozpoznawanej sprawie przepisu art. 8 k.p.a., nakładającego na organy administracji obowiązek prowadzenia postępowania w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli, ani przepisu art. 9 k.p.a., zobowiązującego organy administracji publicznej do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Obowiązki te dotyczą postępowania administracyjnego, które w sprawie niniejszej zostało wszczęte dopiero z chwilą złożenia przez skarżącą wniosku, tj. w dniu 8 grudnia 2006 r. Zasiłek pielęgnacyjny jest świadczeniem przyznawanym na wniosek. Z powołanych przepisów nie można więc wywodzić obowiązku działania przez organy przyznające świadczenia rodzinne z urzędu, szczególności zaś obowiązku zawiadamiania osób, których orzeczenie o niepełnosprawności utraciło ważność o konieczności złożenia kolejnego wniosku o świadczenie rodzinne, uzależnione od niepełnosprawności. Podkreślić należy, że wprawdzie w poprzednim brzmieniu, obowiązującym od dnia 1 czerwca 2005 r., przepis art. 24 ust. 3a ustawy umożliwiał przyznawanie świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności na zasadzie kontynuacji, niezależnie od daty złożenia wniosku o świadczenie rodzinne, o ile oczywiście kolejne orzeczenie o niepełnosprawności było kontynuacją poprzedniego, przepisy poprzednio obowiązujące nie mogą mieć jednak zastosowania do sytuacji skarżącej, bowiem utrata ważności orzeczenia o niepełnosprawności syna skarżącej nastąpiła już pod rządem przepisu art. 24 ust. 3a w nowym brzmieniu. Przypomnieć należy, że przepis ten obowiązuje od dnia 14 stycznia 2006 r., natomiast orzeczenie o niepełnosprawności syna skarżącej utraciło ważność z dniem 31 marca 2006 r. Skarżąca nie została zatem, na skutek zmiany stanu prawnego, pozbawiona możliwości złożenia wniosku o kontynuację świadczenia rodzinnego na nowych zasadach. Ubocznie zauważyć należy, że nawet wówczas, gdyby nie złożenie przez skarżącą wniosku w terminie umożliwiającym przyznanie zasiłku na zasadzie kontynuacji, zgodnie z brzmieniem przepisu art. 24 ust. 3a w zw. z ust. 3b ustawy, było wynikiem błędnej informacji udzielonej przez pracownika organu administracji publicznej, brak byłoby podstaw do uwzględnienia skargi w sprawie niniejszej, jak już bowiem wyżej podkreślono, świadczenie nie może być przyznane wcześniej, niż od miesiąca, w którym złożono wniosek. Odrębnym zagadnieniem, nie należącym do niniejszego postępowania jest kwestia odpowiedzialności za szkodę spowodowaną nieprawidłowym działaniem pracowników organów administracji publicznej. Z tych względów, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).