II SA/Lu 256/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Sadurski, Sędziowie Sędzia NSA Maria Wieczorek, Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Protokolant Ewa Lachowska, po rozpoznaniu w dniu 17 lutego 2004 r. sprawy ze skargi S. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień wynikających z prawa jazdy kategorii B 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta przez Zastępcę Dyrektora Wydziału Spraw Administracyjnych Miejskiego Inspektoratu Komunikacji z dnia [...] Nr. [...] 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę [...] tytułem kosztów postępowania. 3. określa że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku. Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności zgodnie z treścią art. 6c ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych /Dz.U. Nr 123 poz. 776 ze zm./ pismem z dnia [...] czerwca 2002 r. zawiadomił Prezydenta Miasta – Wydział Spraw Administracyjnych Miejski Inspektorat Spraw Obywatelskich, iż S. S. posiadający prawo jazdy otrzymał w tamtejszym Zespole orzeczenie o stopniu niepełnosprawności. Decyzją Nr [...] z dnia [...] wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta przez Kierownika Referatu Wydziału Spraw Administracyjnych skierował na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – prawo o ruchu drogowym /Dz.U. Nr 98, poz. 602 ze zm./ S. S. na kontrolne badania lekarskie. Decyzją nr [...] z dnia [...] wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta przez Zastępcę Dyrektora Wydziału Spraw Administracyjnych Miejskiego Inspektora Komunikacji na podstawie art. 140 ust. 1 pkt 4 lit.b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym /Dz.U. Nr 98 z dnia 19 sierpnia 1997 r. poz. 602 ze zm./ orzeczono wobec S. S. o cofnięciu mu prawa jazdy kategorii B. Na mocy art. 108 § 1 kpa nadano decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. Od decyzji tej skarżący wniósł odwołanie domagając się jej uchylenia jako wydanej z naruszeniem obowiązujących przepisów prawa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją Nr [...] z dnia [...] na podstawie art. 140 ust. 1 pkt 4 lit.b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – prawo o ruchu drogowym w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 kpa i utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy przytoczył następujące ustalenia i wnioski: Podstawą faktyczną cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami wynikającymi z prawa jazdy kategorii B było niedostarczenie przez S. S. badań lekarskich w wyznaczonym terminie na które w/w został skierowany decyzją Nr [...] z dnia [...]. Decyzję tę dwukrotnie próbowano doręczyć stronie dnia [...] lipca 2002 r. i [...] sierpnia 2002 r. Nadto zawiadomienie o złożeniu decyzji wywieszono na tablicy ogłoszeń Urzędu Miejskiego na okres od 6 września do 20 września 2002 r. Powyższe działania organu są zgodne z treścią przepisów zawartych w rozdziale 8, a w szczególności art. 44 kpa. Stosownie więc do treści art. 140 ust. 1 pkt 4b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – prawo o ruchu drogowym starosta /prezydent miasta na prawach powiatu/ orzeka decyzją o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdem silnikowym w razie nie poddania się badaniom lekarskim określonym w art. 122 ust. 1 pkt 3 lub 4 w/w ustawy. Organ I instancji zdaniem organu odwoławczego miał podstawy do wydania zaskarżonej decyzji, bo istnieją uzasadnione wątpliwości co do stanu zdrowia strony, która wcześniej będąc pod wpływem alkoholu doprowadziła do kolizji drogowej najeżdżając na bok autobusu, ponosząc konsekwencje w postaci czasowego zatrzymania prawa jazdy W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego S. S. domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego jako niezgodnej z prawem, a w szczególności naruszającej art. 7, 8, 19, 10, 18 i 89 § 2 kpa. Zdaniem skarżącego organy administracji obu instancji przed wydaniem decyzji nie zapewniły mu ani czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym, ani nie umożliwiono mu wypowiedzenia się co do zebranych dowodów. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przepis art. 140 ust. 1 pkt 4 lit.5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym /Dz.U. Nr 98, poz. 602 z późn. zm./ stanowi, iż decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym wydaje starosta w razie niepoddania się badaniu lekarskiemu w trybie określonym w art. 122 ust. 1 pkt 3 lub 4 tej ustawy. Art. 122 ust. 1 pkt 3 lub 4 w/w ustawy postanawia, iż badaniu lekarskiemu przeprowadzonemu w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem podlegają: 3/ kierujący pojazdem skierowany przez organ kontroli ruchu drogowego jeżeli: a/ uczestniczy w wypadku drogowym, w którym jest zabity lub ranny, b/ kierował pojazdem w stanie nietrzeźwości lub po spożyciu środka odurzającego podobnego do alkoholu, 4/ kierujący pojazdem skierowany decyzją starosty w przypadkach nasuwających zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Zdaniem Sądu przepis ust. 1 pkt 3 cytowany powyżej upoważnia do dokonania badań powypadkowych. Dotyczy on tych kierujących pojazdem którzy uczestniczyli w wypadku drogowym, w którym byli zabici lub ranni, w celu sprawdzenia czy stan zdrowia kierowcy nie miał wpływu na zaistniały wypadek. Podstawę do skierowania na badania lekarskie stanowi również kierowanie pojazdem w stanie nietrzeźwości tj. powyżej 0,5 promila alkoholu we krwi jak i po użyciu środka odurzającego. Na badania powyższe kieruje organ kontroli ruchu. Uprawnienia w tym zakresie przysługują policji /art. 129 ustawy – prawo o ruchu drogowym/. Niesporne jest, iż skarżącego na badanie lekarskie nie skierowała policja. Nie można więc jak to czyni organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji powoływać się na kolizję w której skarżący uczestniczył w dniu [...] sierpnia 2000 r. Miała ona miejsce przed dwoma laty zanim S. S. skierowany został na kontrolne badania lekarskie. Bezpośrednio po wypadku, pomimo, iż stwierdzono u niego stan nietrzeźwości policja nie skorzystała z uprawnienia które daje jej art. 122 ust. 1 pkt 3 podpunkt b w/w ustawy. Powyższy przepis nie mógł być podstawą decyzji o cofnięciu skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi, gdyż nie on był podstawą prawną decyzji o skierowanie S. S. na kontrolne badania lekarskie. Wydanie zaś decyzji o skierowaniu na badania w trybie art. 122, ust. 1 pkt 4 w/w ustawy mogło nastąpić tylko wtedy gdy istnieją przesłanki, które z dużą dozą prawdopodobieństwa wskazują na istotne zmniejszenie się sprawności kierującego pojazdem. Mogą to być informacje o pogorszeniu się stanu zdrowia czy objawy chorobowe świadczące o zaistnieniu przeciwwskazań do kierowania pojazdami. Jednak i ten przepis prawa nie został przywołany w decyzji Nr [...] z dnia [...] wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta na mocy której skarżący skierowany został na kontrolne badania lekarskie. Organy obu instancji nie zwróciły uwagi, iż podstawą prawną decyzji o skierowaniu skarżącego na kontrolne badania lekarskie był przepis art. 122 ust. 1 pkt 5 ustawy prawo o ruchu drogowym. Nie może być tak by organ nakładał na obywatela obowiązek określonego zachowania się na podstawie konkretnego przepisu prawa materialnego a konsekwencje niepodporządkowania się temu nakazowi szczegółowo wymienionym w decyzji wywodził już z innej normy prawnej Art. 140 ust. 1 pkt 4 ustawy – prawo o ruchu drogowym w wersji obowiązującej w dacie wydania obu decyzji nie przewidywał sankcji w postaci cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami w przypadku niepoddania się badaniom lekarskim w trybie określonym w art. 122 ust. 1 pkt 5. Dopiero ustawa z dnia 23 listopada 2002 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz o zmianie ustawy o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym /Dz.U. z dnia 17 grudnia 2002 r. Nr 216 poz. 1825/ nadała aktualne brzmienie art. 140 w ust. 4 w pkt b/, iż niepodporządkowanie się wydanej wcześniej decyzji w trybie art. 122 ust. 1 pkt 3-5 spowoduje wydanie decyzji cofającej uprawnienia do kierowania pojazdem. Należy wskazać w związku z powyższym na obowiązek stosowania norm prawa materialnego obowiązującego w dniu wydania decyzji. Przepis art. 8 kpa zobowiązuje organy administracji do takiego prowadzenia postępowania aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów państwa. Aby jednak wszcząć takie postępowanie i skutecznie je zakończyć, muszą być dokonane przez organ administracji odpowiednie czynności, z uwzględnieniem przepisów art. 64 § 1 i art. 81 kpa /zawiadomienie o jego wszczęciu i umożliwienie stronie wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów/. W niniejszym postępowaniu organ I i II instancji nie dokonał tych czynności. Wydanie decyzji jest bowiem ostatnim stadium postępowania administracyjnego, a nie pierwszym, jak to miało miejsce w przedmiotowej sprawie. Wobec wykazanych wad postępowania poprzedzających wydanie decyzji a właściwie wobec jego braku oraz naruszenia przepisów prawa materialnego powyżej wskazanych, zaskarżoną decyzją oraz ją poprzedzającą należało uchylić na mocy art. 135 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/ w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1271/. Z uwagi na treść art. 152 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku. Orzeczenie o kosztach uzasadnia treść art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.