II SA/Lu 258/09
WyrokWSA w Lublinie2009-06-25
Skład orzekający: Ewa Ibrom, Leszek Leszczyński, Bogusław Wiśniewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy nadzoru budowlanego prawidłowo ustaliły fakt przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego, na podstawie którego nałożono karę pieniężną, czy też zaniechały wyczerpującego zebrania i oceny materiału dowodowego w tym zakresie?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, oraz naruszenie przepisów prawa budowlanego. Organy administracji nie wykazały w sposób niebudzący wątpliwości, że inwestor przystąpił do użytkowania budynku mieszkalnego przed zgłoszeniem zakończenia budowy, ograniczając się do opisu wyposażenia pomieszczeń i nie rozróżniając czynności przygotowujących obiekt do użytkowania od czynności świadczących o jego faktycznym użytkowaniu. Brak wyczerpujących ustaleń faktycznych uniemożliwił prawidłowe zastosowanie przepisów prawa materialnego.Stan faktyczny
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, które wymierzyło M. B. karę 10 000 zł za przystąpienie do użytkowania murowanego budynku mieszkalnego, mimo istotnych odstąpień od pozwolenia na budowę i braku zawiadomienia o zakończeniu budowy. Organy oparły swoje ustalenia na stwierdzonych podczas kontroli wyposażeniu budynku w meble i sprzęty gospodarstwa domowego oraz obecności przedmiotów codziennego użytku. M. B. złożył skargę do sądu administracyjnego, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym brak udowodnienia faktu użytkowania budynku.Rozstrzygnięcie
Sąd uchylił zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Zasądził od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz M. B. zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Ibrom (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Leszek Leszczyński, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Asystent sędziego Beata Skubis-Kawczyńska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 czerwca 2009 r. sprawy ze skargi M. B. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary grzywny z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...]; II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku; III. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz M. B. kwotę 1 617 (tysiąc sześćset siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Postanowieniem z dnia 14 sierpnia 2008 r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 12 maja 2008 r., wymierzające M. B. karę w wysokości 10 000 zł za przystąpienie do użytkowania murowanego budynku mieszkalnego na działce nr ewid. 979 w W. T., gm. W.
W uzasadnieniu postanowienia Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wyjaśnił, iż M. B. rozpoczął budowę wskazanego wyżej budynku mieszkalnego na podstawie decyzji Starosty z dnia 15 stycznia 1999 r. o pozwoleniu na budowę. W związku ze stwierdzeniem istotnego odstąpienia od warunków udzielonego pozwolenia na budowę Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wszczął w tej sprawie postępowanie naprawcze w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 3 prawa budowlanego. W toku kontroli przeprowadzonej w dniu 6 maja 2008 r. stwierdzono, że M. B. przystąpił do użytkowania omawianego budynku mieszkalnego z naruszeniem art. 54 i 55 prawa budowlanego. Wobec tego, postanowieniem z dnia 12 maja 2008 r., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego – na podstawie art. 57 ust. 7 prawa budowlanego – wymierzył M. B. karę w wysokości 10 000 zł za przystąpienie do użytkowania tego budynku.
Organ drugiej instancji podkreślił, że fakt nielegalnego użytkowania wskazanego budynku mieszkalnego przez M. B. potwierdza również materiał dowodowy zgromadzony w postępowaniu odwoławczym. Z pisma PGNiG Gazownia L. - Biuro Obsługi Klienta w K. z dnia 9 lipca 2008 r. wynika, że odwołujący się jest odbiorcą gazu ziemnego do wskazanego wyżej budynku od 20 grudnia 2001 r., a zużycie gazu w 2007 r. wyniosło 2047 m3. Ilość ta, jak podkreślił organ odwoławczy, stanowi średnie zużycie gazu ziemnego dla potrzeb rodziny mieszkającej w jednorodzinnym budynku mieszkalnym. Ponadto w toku kontroli omawianego budynku mieszkalnego przeprowadzonej z udziałem odwołującego się w dniu 29 lipca 2008 r. stwierdzono, iż budynek ten jest użytkowany, gdyż znajdowały się tam sprzęty codziennego użytku takie jak: obuwie oraz ciapy, garnki do gotowania potraw i żywność, ubrania robocze, szczoteczki do zębów, pasta do zębów, a pomieszczenia w tym budynku były wykończone i umeblowane.
W ocenie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego wysokość kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego została prawidłowo ustalona w tej sprawie na podstawie art. 57 ust. 7 w zw. z art. 59f ust. 1 prawa budowlanego. Organ podkreślił, iż przepisy tej ustawy nie dają możliwości organom nadzoru budowlanego odstąpienia od wymierzenia tej kary, zmniejszenia jej, czy też odroczenia jej płatności ze względu na trudną sytuację strony. Do kary tej stosuje się jednak odpowiednio przepisy działu III ustawy – Ordynacja podatkowa, co oznacza, że Wojewoda jest organem właściwym do rozpoznania wniosków o rozłożenie kary na raty, odroczenie terminu jej płatności lub jej umorzenie.
Skargę do sądu administracyjnego na postanowienie organu drugiej instancji złożył M. B., wnosząc o jego uchylenie w całości. Zaskarżonemu postanowieniu skarżący zarzucił naruszenie art. 7, 8, 77, 80 i 124 § 2 k.p.a., poprzez naruszenie zasad wskazanych w tych przepisach, a także art. 5 w zw. z art. 21 i nast. Ordynacji podatkowej w zw. z art. 59g ust. 5 prawa budowlanego oraz art. 57 ust. 7 prawa budowlanego, poprzez nałożenie kary na inwestora, w sytuacji, gdy organy nie udowodniły, iż budynek należący do skarżącego jest użytkowany.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga jest uzasadniona. Zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy oraz przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (tekst jednolity: Dz.U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.), powoływanej w dalszej części uzasadnienia jako "ustawa".
W myśl przepisu art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Przepis ten wyraża jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego, zasadę prawdy obiektywnej. Zasada ta oznacza, że na organ administracji publicznej nałożony jest obowiązek wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą w celu ustalenia stanu faktycznego zgodnego z rzeczywistością.
Stosownie natomiast do przepisów art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona.
Zebranie całego materiału dowodowego to zebranie dowodów dotyczących wszystkich mających znaczenie prawne dla sprawy faktów. Określenia faktów mających znaczenie dla sprawy dokonuje organ administracji publicznej w oparciu o przepis prawa materialnego, będący podstawą prawną rozstrzygnięcia sprawy. Organ administracji publicznej obowiązany jest z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy. Pominięcie ustalenia faktu mającego znaczenie dla sprawy stanowi naruszenie art. 7 i 77 § 1. W orzecznictwie podkreśla się, że zaniechanie przez organ administracji podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, zwłaszcza gdy strona powołuje się na określone i ważkie dla niej okoliczności, jest uchybieniem przepisom postępowania administracyjnego, skutkującym wadliwość decyzji. Zaniedbanie organu administracji państwowej, polegające na niedopełnieniu obowiązku zgromadzenia pełnego materiału dowodowego, jak również uproszczona ocena zebranego, niepełnego materiału dowodowego jest wadą postępowania uzasadniającą uchylenie decyzji administracyjnej wydanej w wyniku takiego zaniedbania.
Ocena dowodów powinna być, zgodnie z przepisem art. 80 k.p.a., oparta o wszechstronną analizę całokształtu materiału dowodowego. Organ obowiązany jest rozpatrzyć nie tylko poszczególne dowody z osobna, ale wszystkie dowody we wzajemnej łączności.
Organ administracji publicznej jest więc na podstawie tych przepisów zobowiązany do podjęcia wszelkich niezbędnych czynności proceduralnych w celu zebrania pełnego materiału dowodowego, dopiero bowiem wówczas może ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona.
Obowiązki te ciążą zarówno na organie pierwszej, jak i drugiej instancji. Stosownie do przepisu art. 136 k.p.a. organ odwoławczy może przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe, jest on bowiem obowiązany ponownie rozpatrzyć sprawę administracyjną.
W rozpoznawanej sprawie organy administracji nie dążyły do należytego wyjaśnienia wszystkich okoliczności i ustalenia stanu faktycznego zgodnego z rzeczywistością, naruszając tym samym powołane przepisy art. 7, 77 § 1, 80 i 136 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie została wyjaśniona należycie, zgodnie ze wskazanymi powyżej regułami postępowania podstawowa w sprawie okoliczność, a mianowicie, czy skarżący przystąpił do użytkowania budynku mieszkalnego na działce nr ewid. 979 w W. T., gm. W. z naruszeniem przepisów ustawy. Organy administracji przeprowadziły wprawdzie postępowanie dowodowe na tę okoliczność, nie zebrały jednak całego materiału dowodowego i nie oceniły go zgodnie z regułą wyrażoną w art. 80 k.p.a.
W myśl przepisu art. 54 ustawy w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji, do użytkowania obiektu budowlanego, na którego wzniesienie jest wymagane pozwolenie na budowę, można przystąpić, z zastrzeżeniem art. 55 i 57, po zawiadomieniu właściwego organu o zakończeniu budowy, jeżeli organ ten, w terminie 21 dni od dnia doręczenia zawiadomienia, nie zgłosi sprzeciwu w drodze decyzji. Przepis art. 55, wskazany w przytoczonym przepisie, dotyczy obiektów budowlanych, wymagających uzyskania pozwolenia na użytkowanie, zaliczonych do kategorii V, IX-XVIII, XX, XXII, XXIV, XXVII-XXX, wymienionych w załączniku do ustawy. Natomiast przepis art. 57 określa wymogi zawiadomienia o zakończeniu budowy i wniosku o udzielenie pozwolenia na użytkowanie oraz postępowanie organu w tych sprawach, w tym kary za przystąpienie do użytkowania z naruszeniem przepisów art. 54 i 55 .
Jest poza sporem, że wzniesiony przez skarżącego budynek mieszkalny jednorodzinny wymagał pozwolenia na budowę oraz że zaliczony on jest - zgodnie z załącznikiem do ustawy - do kategorii I obiektów budowlanych.
Zastosowanie ma zatem przepis art. 54 ustawy. Zgodnie z tym przepisem skarżący nie mógł przystąpić do użytkowania budynku mieszkalnego bez uprzedniego zawiadomieniu właściwego organu o zakończeniu budowy i przed upływem terminu do zgłoszenia sprzeciwu.
W aktach postępowania administracyjnego brak wprawdzie pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego skarżącego, nie jest jednak kwestionowane, że budynek ten wznoszony był na podstawie pozwolenia na budowę z dnia 15 stycznia 1999 r. (decyzja Starosty nr [...]). Z akt administracyjnych nie wynika jednak, by skarżący zawiadomił właściwy organ o zakończeniu budowy budynku.
W tej sytuacji skarżący nie mógł przystąpić do użytkowania budynku mieszkalnego.
Przepisy ustawy nie zawierają definicji przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego, posługują się jednak pojęciami takimi jak: "użytkowanie", "warunki użytkowe", czy "zmiana sposobu użytkowania" (por. art. 5 ust. 2, art. 54 – 59, art. 61 – 66, art. 71 i 71 a).
Użytkowanie oznacza korzystanie z czegoś. Na gruncie przepisów ustawy prawo budowlane użytkowanie obiektu budowlanego to korzystanie z tego obiektu, które stosownie do przepisu art. 61 w zw. z art. 5 ust. 2 ustawy powinno odbywać się zgodnie z przeznaczeniem obiektu budowlanego, czyli w sposób określony w pozwoleniu na budowę i w zatwierdzonym projekcie budowlanym. Przystąpieniem do użytkowania będzie zarówno rozpoczęcie korzystania z obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, określonym w pozwoleniu na budowę, jak i przystąpienie do korzystania w inny sposób (w szczególności w sposób wskazany w art. 71 ust. 1 pkt 2 ustawy, prowadzący do zmiany sposobu użytkowania).
Stwierdzenie przystąpienia do użytkowania wymaga zatem ustalenia, że inwestor w określony sposób korzysta z obiektu budowlanego. W przypadku budynku mieszkalnego, korzystaniem zgodnym z przeznaczeniem obiektu jest zamieszkiwanie w budynku. Zamieszkiwanie przez inwestora lub osoby przez niego upoważnione w budynku mieszkalnym oznacza zatem użytkowanie. Inny sposób korzystania z budynku mieszkalnego, przeznaczenie go przykładowo w całości na pomieszczenia biurowe i faktyczne wykorzystywanie ich w tym celu również uznane być musi za przystąpienie do użytkowania obiektu w rozumieniu przepisów ustawy.
W każdym zatem przypadku obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie w sprawie samowolnego przystąpienia do użytkowania jest dokładne ustalenie, czy i w jaki sposób inwestor korzysta z danego obiektu budowlanego. W sytuacjach spornych niezbędne jest wskazanie, jakie elementy stanu faktycznego pozwalają na uznanie, że obiekt jest użytkowany.
W rozpoznawanej sprawie organy wskazały, że przeprowadzone w budynku mieszkalnym w W. T. kontrole wykazały, iż pomieszczenia w wybudowanym przez inwestora budynku wyposażone są w meble oraz różne urządzenia i sprzęty gospodarstwa domowego. Budynek wyposażony jest we wszystkie niezbędne instalacje (elektryczną, wodno-kanalizacyjną, sanitarną, gazową i telefoniczną). Organ pierwszej instancji w protokole kontroli przeprowadzonej w dniu 6 maja 2008 r. szczegółowo opisał wyposażenie wszystkich pomieszczeń (meble, dywany, oświetlenie, firanki, zasłony). Organ drugiej instancji w protokole kontroli z dnia 29 lipca 2008 r. dodatkowo wskazał, że w dacie kontroli w przedpokoju znajdowała się bliżej nieokreślona bielizna, papier toaletowy w opakowaniu, płyny do prania, obuwie oraz ciapy, natomiast w kuchni – garnki na kuchence gazowej i resztki jedzenia na stole. W łazience na parterze odnotował organ wiszące na wierzchu ubrania robocze, a w łazience na poddaszu – płyny do mycia, szampony i szczoteczki do zębów.
Zgodzić się należy z organem, że zarówno wyposażenie budynku w meble i sprzęty gospodarstwa domowego, jak i obecność opisanych przez organ przedmiotów świadczyć mogą o użytkowaniu budynku. Ani organ pierwszej instancji, ani organ odwoławczy nie odniosły się jednak do podniesionego już w toku pierwszej kontroli zarzutu, że budynek jest tylko częściowo wykończony i dopiero przygotowywany do zamieszkiwania. W skardze do Sądu ponownie podniósł skarżący, że w budynku prowadzone są bliżej nieokreślone prace wykończeniowe, brak jednak jakichkolwiek ustaleń organów w tym zakresie. Organ odwoławczy nie ustosunkował się również do zarzutu zażalenia, że budynek nie jest jeszcze użytkowany, ponieważ nikt w nim nie mieszka (nie śpi, nie gotuje itp.) i organy nie stwierdziły nigdy obecności w nim jakichkolwiek osób, ani przedmiotów osobistego użytku, należących do skarżącego. Skarżący zarzucił także, że organy nie wyczerpały wszelkich środków dowodowych, ograniczając swoje ustalenia do dowodów z oględzin pomieszczeń, pominęły natomiast dowód z zeznań strony.
Zarzutom skarżącego nie można odmówić słuszności. Obowiązkiem organów było wyjaśnienie w sposób niebudzący wątpliwości, co rozumieć należy przez przystąpienie do użytkowania w rozumieniu ustawy i wykazanie następnie, że przeprowadzone w sprawie dowody oraz stwierdzony na ich podstawie stan faktyczny dawały podstawę do przyjęcia, że inwestor przystąpił do użytkowania obiektu przed zgłoszeniem zakończenia budowy.
Tymczasem organy ograniczyły się w istocie do opisu wyglądu poszczególnych pomieszczeń i znajdujących się nim przedmiotów, nie wyjaśniły jednak, czy stwierdzony stan faktyczny świadczy o użytkowaniu budynku w rozumieniu ustawy, czy też o przygotowywaniu go do użytkowania. Organ odwoławczy, który dokonał dodatkowej kontroli i opisał szczegółowo znajdujące się w domu przedmioty oraz resztki jedzenia nie próbował jednak wyjaśnić, czy – jak twierdzi skarżący - są to przedmioty należące do osób wykonujących różne prace wykończeniowe w budynku i przygotowujące go do zamieszkania, czy też do skarżącego lub członków jego rodziny. Nie wyjaśnił również, czy budowa nie jest rzeczywiście jeszcze zakończona. Zauważyć w tym momencie należy, że z uzasadnienia postanowienia organu pierwszej instancji wynika, iż w sprawie budowy tego budynku prowadzone było postępowanie w trybie art. 51 ustawy w związku z istotnym odstąpieniem przez inwestora od zatwierdzonego projektu budowlanego, brak jednak w aktach jakichkolwiek danych wskazujących na sposób zakończenia tego postępowania.
Jak już podkreślano, użytkowanie budynku mieszkalnego polega przede wszystkim na zamieszkiwaniu w nim. Jest to bowiem korzystanie z budynku mieszkalnego zgodnie z jego przeznaczeniem. Nie ulega wątpliwości, że przepis art. 54 ustawy nie zezwala inwestorowi na zamieszkiwanie w budynku przed dokonaniem zgłoszenia zakończenia budowy. Przepisy ustawy nie precyzują jednak, kiedy budowa uznana być może za zakończoną oraz czy i jakie prace wykończeniowe w budynku mieszkalnym, w szczególności związane z wyposażaniem budynku w meble i urządzenia gospodarstwa domowego mogą być wykonywane przed zgłoszeniem zakończenia budowy. Nie sposób nie zauważyć, że często wyposażenie kuchni, łazienek, czy przedpokojów w meble i inne sprzęty, nieraz trwale związane z budynkiem (szafy wnękowe, półki kartonowo-gipsowe itp.), a także wykonywanie oświetlenia należy do etapu budowy domu. Organy okoliczności tej nie starały się wyjaśnić, w szczególności nie wskazały, jakie elementy wyposażenia domu zaliczyć można do prac wykończeniowych, a jakie świadczyć będą o przystąpieniu do użytkowania.
Podkreślenia wymaga, że przepis art. 57 ust. 7 ustawy, przewidujący karę za nielegalne użytkowanie obiektu budowlanego stanowi sankcję za naruszenie przepisów art. 54 i 55 ustawy. Obowiązkiem organów jest więc wykazanie, że do takiego naruszenia doszło, w szczególności wykazanie w sposób niebudzący wątpliwości, że inwestor przystąpił już do użytkowania obiektu, przy czym jednoznacznie rozgraniczyć należy czynności przygotowujące obiekt do użytkowania od czynności świadczących o jego użytkowaniu. Obowiązek ten nie został w sprawie niniejszej spełniony, fakt przystąpienia przez skarżącego do użytkowania budynku mieszkalnego nie został bowiem udowodniony zgodnie z regułami wskazanymi w przepisach art. 77 § 1 i 80 k.p.a. W tej sytuacji organy nie mogły uznać, że sprawa została należycie wyjaśniona i ustalony został stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością (art. 7 k.p.a.).
Prawidłowe ustalenie stanu faktycznego jest warunkiem koniecznym prawidłowego zastosowania normy prawa materialnego. Brak wyczerpujących ustaleń we wskazanym zakresie nie pozwalał organom na prawidłową ocenę, czy budynek mieszkalny skarżącego jest użytkowany, a w konsekwencji nie dawał podstaw do nałożenia na tym etapie sprawy kary na podstawie art. 57 ust. 7 ustawy. Organ odwoławczy uzupełnił wprawdzie postępowanie dowodowe, nie usunął jednak istniejących wątpliwości i braków postępowania dowodowego przeprowadzonego przez organ pierwszej instancji. Nie ustosunkował się też w ogóle do zarzutów zażalenia i nie wyjaśnił, dlaczego nie można uznać za wiarygodne twierdzeń skarżącego. Brak było w tej sytuacji podstaw do utrzymania w mocy decyzji organu pierwszej instancji. Zaskarżona decyzja zapadła zatem także z naruszeniem przepisu art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.
Wskazane naruszenie zasad postępowania dowodowego mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania, doprowadziło bowiem do wydania postanowienia w oparciu o niepełny i nie oceniony należycie materiał dowodowy. Powoduje to konieczność uchylenia zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 litera "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Zaskarżone postanowienie narusza także przepis art. 57 ust. 7 ustawy, zebrany materiał dowodowy nie dawał bowiem podstaw do zastosowania tego przepisu. Zaskarżone postanowienie podlega zatem uchyleniu także na podstawie art. 145 § 1 litera "a" powołanej ustawy. Jednocześnie Sąd uchylił na podstawie art. 135 tej ustawy również postanowienie organu pierwszej instancji, mając na uwadze naruszenie przepisów postępowania przez organ pierwszej instancji. Uchylenie postanowienia organu pierwszej instancji jest niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy przez organy administracji.
Rozpoznając sprawę ponownie organy administracji powinny dążyć do wyjaśnienia wszystkich wskazanych wyżej okoliczności sprawy, zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 7 k.p.a i przeprowadzić postępowanie dowodowe w sposób określony w przepisach art. 75 i nast. k.p.a. Należy przypomnieć, że stosownie do przepisu art. 75 § 1 k.p.a., jako dowód w postępowaniu administracyjnym należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem.
Organ administracji obowiązany jest przeprowadzić z urzędu postępowanie dowodowe na okoliczność użytkowania budynku. Ustali, czy wyposażenie domu ogranicza się do opisanych w protokołach kontroli przedmiotów, czy też w domu znajdują się rzeczy osobistego użytku skarżącego i jego rodziny, świadczące o zamieszkiwaniu w tym domu (ubrania, pościel, ręczniki i inne). Organ rozważy także, czy sam fakt wyposażenia domu w meble i inne sprzęty uznany być może za nielegalne użytkowanie budynku mieszkalnego. Ponownie należy podkreślić, że opisane przez organy wyposażenie budynku świadczyć może o jego użytkowaniu, nie jest to jednak okoliczność przesądzająca.
Organ nie powinien ograniczać postępowania dowodowego do dowodu z oględzin czy kontroli. Nie można wykluczyć, że konieczne będzie przeprowadzenie dowodu z zeznań osób, mających wiedzę o istotnych w sprawie okolicznościach.
Organy obowiązane będą także do ustosunkowania się do dowodów przedstawionych przez skarżącego, w szczególności dowodów mających świadczyć o zamieszkiwaniu skarżącego w innym należącym do niego domu. Organy nie mogą pomijać dowodów przedstawianych przez skarżącego, nawet jeśli nie uznają ich za wiarygodne lub przydatne. Muszą omówić w uzasadnieniu wszystkie dowody z osobna i we wzajemnej łączności, wskazując przesłanki, jakimi kierowały się przy ich ocenie. Dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego organy mogą dokonać oceny, czy dana okoliczność została udowodniona. Odmawiając wiarygodności określonym dowodom organy zobowiązane są szczegółowo wyjaśnić, przyczyny uznania dowodów za niewiarygodne lub nie mające znaczenia w sprawie. W myśl przepisu art. 86 k.p.a. jeżeli po wyczerpaniu środków dowodowych lub z powodu ich braku pozostały nie wyjaśnione fakty istotne do rozstrzygnięcia sprawy, organ administracji publicznej dla ich wyjaśnienia może przesłuchać stronę. Przeprowadzenie dowodu z zeznań stron nie jest wprawdzie obligatoryjne, organ oceni jednak, czy zebrane w wyniku ponownego postępowania wyjaśniającego dowody będą wystarczające do dokonania jednoznacznych, nie budzących wątpliwości ustaleń co do okoliczności faktycznych sprawy.
Zebranie pełnego materiału dowodowego pozwoli na jego ocenę zgodną z regułami art. 77 § 1 i 80 k.p.a. i ustalenie stanu faktycznego sprawy zgodnego z rzeczywistością.
Postanowienie wydane po przeprowadzeniu postępowania dowodowego powinno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne. Zgodnie z przepisem art. 107 § 3 k.p.a., mającym odpowiednie zastosowanie do postanowień (art. 126 k.p.a.) uzasadnienie faktyczne decyzji (postanowienia) powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji (postanowienia), z przytoczeniem przepisów prawa.
W uzasadnieniu faktycznym organ administracji publicznej powinien dokładnie wskazać podstawę faktyczną rozstrzygnięcia. Organ musi zająć stanowisko wobec całego materiału procesowego oraz uzasadnić je jasno i należycie, a w szczególności wskazać, na jakiej podstawie uznał pewne fakty za prawdziwe. Pominięcie w uzasadnieniu oceny okoliczności faktycznych, mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, może być uznane za naruszenie przepisów postępowania, uzasadniające uchylenie decyzji (postanowienia).
Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 litera "a" i "c" ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie orzekł, jak w sentencji. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 oraz 205 § 2 powołanej ustawy w zw. z § 2 ust. 1 i 2 w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. "a" w zw. z § 6 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło