II SA/Lu 258/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Sędziowie Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska (sprawozdawca), Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Starszy referent Beata Basak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 maja 2011 r. sprawy ze skargi H. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] stycznia 2011r., Nr [...] Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej, działając z upoważnienia Burmistrza Miasta odmówił H. P. przyznania zasiłku stałego. Organ I instancji po przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego w dniu 3 listopada 2010r. ustalił, że wnioskodawczyni nie spełniła przesłanki dochodowej niezbędnej do przyznania żądanego zasiłku, ponieważ jej dochód jest wyższy o kwotę 446,82 zł od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Organ wskazał, że kryterium dochodowe na osobę w rodzinie, zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej wynosi 351,00 zł, natomiast dochód, na który składa się emerytura H. P., wyniósł 797,82 zł. Ponadto organ podniósł, że odwołująca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z córką. Rodzina utrzymuje się z emerytury H. P., wnioskodawczyni i jej córka mają orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności. H. P. odwołała się od powyższej decyzji, kwestionując ustalenia organu I instancji, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z córką. Zdaniem odwołującej decyzja ogranicza jej prawo do dysponowania emeryturą, która jest wyłącznym jej dochodem. Wskazała ponadto, że jest osobą samotną, niepełnosprawną i mieszka z córką, której w całości przekazała mieszkanie. Utrzymuje się z emerytury, którą ze względu na decyzję MOPS-u utraciła w październiku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] marca 2011r., Nr [...] po rozpatrzeniu odwołania H. P. od decyzji organu I instancji z dnia [...] stycznia 2011 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Kolegium uznało, że zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Odnosząc się do zarzutów odwołania, Kolegium dodało, że prawidłowo organ I instancji ustalił sytuację majątkową i osobistą skarżącej. Jedynym źródłem dochodu skarżącej jest bowiem jej emerytura, której - wbrew jej twierdzeniu – nie została pozbawiona w październiku 2010r. Ubocznie organ jedynie zauważył, że posiadany przez odwołującą dochód przekracza zarówno kryterium dochodowe w gospodarstwie jednoosobowym 477,00zł, jak i na osobę w rodzinie 351,00zł uprawniające do przyznania zasiłku stałego. H. P. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2011r. podtrzymała swoje stanowisko, co do prowadzenia odrębnego gospodarstwa z córką, przedstawione w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Dodatkowo skarżąca wskazała, że w 2000r. podpisała z córką umowę użyczenia na 99 lat, a także, że wypłaca swojej córce kwoty pieniężne, które jej zdaniem stanowią "darowane alimenty". Wnioskowała również, aby wysokość tych alimentów określił Sąd. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W dniu 5 maja 2011r. (k. 17 akt sądowych) H. P. złożyła pismo, w którym podniosła, że ma ustalonego stałego opiekuna i nie jest nim J. S.. Stan zdrowia córki nie pozwala bowiem na sprawowanie opieki nad nią. Poza tym, jak wskazała skarżąca po raz kolejny prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, o czym świadczą m.in. rachunki za wodę. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja, jak i decyzja organu I instancji nie naruszają obowiązujących przepisów. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę zaskarżonej decyzji w zakresie jej zgodności z prawem. Podstawą prawną zaskarżonej decyzji były przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.), zwanej dalej ustawą. Zgodnie z art. 37 ust.1 ustawy zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. W przypadku osoby samotnie gospodarującej zasiłek stały ustala się w wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 444zł i niższa niż 30 zł. W przypadku osoby w rodzinie zasiłek stały ustala się w wysokości różnicy między kryterium dochodowym na osobę w rodzinie a dochodem na osobę w rodzinie (art. 37 ust. 2 pkt 2 ustawy). Kryterium dochodowe na osobę w rodzinie w chwil obecnej wynosi w gospodarstwie jednoosobowym 477,00zł, zaś na osobę w rodzinie 351,00zł w myśl rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. Nr 127, poz.1055). Dokonując wykładni art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy w każdym przypadku czy osoba zainteresowana jest osobą samotną, czy pozostaje w rodzinie musi ona spełnić przesłankę dochodową do otrzymania zasiłku stałego tj. jej dochód musi być niższy od kryterium dochodowego. Sporną okolicznością przedmiotowej sprawy okazała się kwestia ustalenia stanu faktycznego dotycząca prowadzenia przez H. P. gospodarstwa domowego wspólnie z córką. Ustalenie tego faktu ma w sprawie podstawowe znaczenie, gdyż determinuje ono sposób obliczania dochodu i wysokość kryterium dochodowego uprawniającego do przyznania wnioskowanego świadczenia. Strona skarżąca uznaje, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Organy administracji po przeprowadzeniu postępowania dowodowego natomiast odmiennie ustaliły stan faktyczny sprawy. Ocena w tym zakresie nie nosi cech dowolności. Fakt prowadzenia wspólnego gospodarstwa przez skarżącą wraz z córką został również stwierdzony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie prawomocnym wyrokiem z dnia 17 marca 2011r. o sygn. akt II SA/Lu 81/11. W rozumieniu ustawy osobą samotnie gospodarującą jest osoba prowadząca jednoosobowe gospodarstwo domowe (art. 6 pkt 10), zaś za rodzinę uznaje się osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące (art. 6 pkt 14). Stwierdzenie, czy osoba wnioskująca o przyznanie świadczenia jest osobą samotnie gospodarującą wymaga zbadania, czy codzienne sprawy prowadzenia gospodarstwa domowego, takie jak: zapewnienie środków utrzymania, utrzymanie porządku i czystości, przygotowywanie posiłków, świadczenie pomocy w prowadzeniu spraw (urzędowych, związanych z utrzymaniem zdrowia, wypoczynkiem i rekreacją) nie odbywają się z udziałem osoby przebywającej w gospodarstwie, która jedną z tych czynności wykonywałaby na zasadzie współpracy w osiąganiu wspólnych celów życiowych (W. Maciejko [w:] W. Maciejko, P. Zaborniak, Ustawa o pomocy społecznej. Komentarz, Warszawa 2010, s. 64). Przede wszystkim jak wynika z akt przedmiotowej sprawy skarżąca jest osobą, która ze względu na stan zdrowia i podeszły wiek jest osobą niezdolną do pracy i wymaga pomocy osoby drugiej. Pomoc taką świadczy jej córka – J. S. H. P. leczy się w Poradni Specjalistycznych: neurologicznej, okulistycznej, endokrynologicznej oraz u lekarza rodzinnego. Ona i jej córka legitymują się orzeczeniami o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Skarżąca mieszka wspólnie z córką w lokalu dwuizbowym, należącym do skarżącej, w którym nie ma odrębnych liczników prądu, instalacji doprowadzających i odprowadzających wodę, wydzielonych powierzchni mieszkalnych ani gospodarczych. H.P. wraz z córką wspólnie korzystają ze wszystkich urządzeń i sprzętów gospodarstwa domowego, prowadzą jedną kuchnię oraz mają wspólną łazienkę. J.S. sprząta w mieszkaniu, robi zakupy dla siebie i dla matki, załatwia sprawy w urzędach, wykonuje inne niezbędne czynności w imieniu matki. Brak jest więc podstaw do kwestionowania ustaleń organów administracji w zakresie uznania, że skarżąca wraz z córką prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Zatem w tych okolicznościach organy prawidłowo rozważyły, czy dochód rodziny tworzonej przez skarżącą i jej córkę nie przekracza kryterium dochodowego na osobę w rodzinie określonego w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy. Dochód rodziny skarżącej w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku (art. 8 ust. 3 ustawy) wyniósł 797,82zł (emerytura skarżącej), w przeliczeniu na osobę w rodzinie – 398,91zł. Jak wynika bowiem z ustaleń organów córka skarżącej nie posiada stałego źródła dochodu i pozostaje na utrzymaniu matki. Dochód rodziny skarżącej ustalony w opisany wyżej sposób przekroczył zatem ustawowe kryterium dochodowe warunkujące przyznanie przedmiotowego świadczenia wynoszące 351zł, co uzasadniało odmowę przyznania skarżącej tego świadczenia. Mając powyższe ustalenia na uwadze w niniejszej sprawie nie można zarzucić zarówno organowi I instancji, jak i organowi odwoławczemu naruszenia obowiązujących przepisów przy rozstrzyganiu wniosku skarżącej o przyznanie jej zasiłku stałego. Wydanie decyzji w omawianej sprawie zostało poprzedzone czynnościami wyjaśniającymi, zmierzającymi do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, wykorzystano również przeprowadzony ze skarżącą wywiad środowiskowy, a rozstrzygnięcie zostało przekonywująco uzasadnione. Odnosząc się do wniosku skarżącej w zakresie ustalenia wysokości wypłacanych córce "alimentów", wskazać trzeba, że nie należy to do kompetencji wojewódzkiego sądu administracyjnego. Ponadto okoliczność wskazana przez H.P. w piśmie złożonym w tutejszym Sądzie w dniu 5 maja 2010r., że od kwietnia 2011r. przyznane zostało świadczenie pielęgnacyjne na rzecz syna z tytułu sprawowania opieki nad skarżącą, nie ma wpływu na wynik przedmiotowej sprawy, ponieważ fakt ten miał miejsce już po wydaniu decyzji organu I i II instancji. Z tych względów należy stwierdzić, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca są zgodne z prawem, dlatego skarga jako niezasadna podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).