II SA/Lu 26/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Krystyna Sidor po rozpoznaniu w dniu 27 kwietnia 2012r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T. I. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w z dnia [...]., nr [...] w przedmiocie przywrócenia do stanu poprzedniego działki poprzez wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom - w zakresie sprzeciwu skarżącego T. I. od postanowienia referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 27 lutego 2012r., sygn. akt II SA/Lu 26/12 w przedmiocie prawa pomocy p o s t a n a w i a przyznać T. I. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych; odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Skarżący T. I. wniósł o przyznanie mu prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. We wniosku skarżący wskazał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną – oboje mają po 75 lat i są inwalidami I grupy – cierpią na liczne schorzenia, z powodu których ponoszą znaczne wydatki i wymagają opieki, którą sprawuje ich dorosła córka. Utrzymują się wyłącznie z emerytur w łącznej wysokości 3740, 01 zł brutto, z czego miesięczne wydatki ich 3-osobowej rodziny obejmujące opłaty za energię, wodę, ścieki, gaz, nieczystości, leczenie, konieczne remonty i ubezpieczenie budynku mieszkalnego - wynoszą ok. 1500 zł; córka – w związku z koniecznością sprawowania opieki nad rodzicami - nie pracuje. Skarżący wraz z rodziną zamieszkuje w domu o pow. 57 m2, jest ponadto właścicielem nieruchomości rolnej o pow. 0, 49 ha, poza tym nie posiada żadnego majątku. Postanowieniem z dnia 27 lutego 2012r. referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie przyznał skarżącemu prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie stwierdzając, że skarżący – po uiszczeniu niezbędnych wydatków w wysokości 1500 zł – ma możliwość samodzielnie opłacić adwokata. Od postanowienia tego skarżący złożył sprzeciw, domagając się przyznania mu prawa pomocy w zakresie całkowitym. Wyjaśnił, że nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia adwokata tj. ok. 300 zł, gdyż kwota emerytur, z których się utrzymuje jego trzyosobowa rodzina, na to nie pozwala. Skarżący wyjaśnił, że za przyznaniem mu prawa pomocy w zakresie całkowitym przemawiają także względy społeczne – to, że dotychczas nie korzystał z pomocy państwa i zdrowotne – fakt, że oboje z żoną są inwalidami I grupy. Zdaniem skarżącego, zarówno wydatki na remont, jak i na ubezpieczenie budynku mieszkalnego są wydatkami koniecznymi. W wykonaniu wezwania Sądu skarżący złożył pismo z dnia 14 kwietnia 2012r., uzupełniając informacje dotyczące jego sytuacji materialnej. Skarżący szczegółowo wskazał kwoty miesięcznych wydatków: gaz – 250zł, energia elektryczna – 200 zł, opłata za wodę i odprowadzanie ścieków – 150 zł, opłata za wywóz nieczystości – 60 zł, opłata za telefon - 60 zł, podatek od nieruchomości – 20 zł, węgiel – 500 zł, leki – 200 zł, ubrania, buty, bielizna itp. – 250 zł, środki czystości – 60 zł, inne nieplanowane wydatki – 100 zł, co łącznie daje kwotę 1850 zł. Skarżący wyjaśnił również, że córka zamieszkuje wspólnie z nim i z jego żoną, ale nie posiada własnych dochodów ani odrębnego majątku – nie pracuje, ani nie podejmuje prac dorywczych, gdyż opiekuje się rodzicami. Córka nie mieszka z mężem (jest z nim w separacji), ma syna, który studiuje i utrzymuje się samodzielnie. Sąd zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r., poz.270), zwanej dalej ppsa. w razie wniesienia sprzeciwu (...) postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd. Wniosek skarżącego T. I. o przyznanie prawa pomocy zasługuje na częściowe uwzględnienie. Przepis art. 246 ppsa przewiduje przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na jej wniosek, w zakresie całkowitym w sytuacji, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy jest wydatkowana ze środków Skarbu Państwa i powinna być stosowana rozważnie, tylko w wyjątkowo trudnych sytuacjach, zwłaszcza, gdy chodzi o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Przedstawione przez skarżącego oświadczenie na okoliczność jego sytuacji majątkowej daje podstawę do przyjęcia, że ma on możliwość ponieść - bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny - część kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Jak wynika ze złożonych przez niego szczegółowych oświadczeń, po uiszczeniu niezbędnych wydatków w wysokości 1850 zł pozostaje jego rodzinie do dyspozycji kwota ok. 1250 zł (ok. 3100 zł netto dochodu – 1850 zł = 1250 zł), którą – jak wskazuje w piśmie z dnia 14 kwietnia 2012r. – przeznacza już wyłącznie na wyżywienie. Wprawdzie kwota ta przypada na trzy osoby, mimo to – zdaniem Sądu – pozwala ona skarżącemu pokryć koszt ustanowienia adwokata, wynoszący ok. 300 zł. Należy przy tym wyjaśnić, że instytucja prawa pomocy, z uwagi na to, że jest wydatkowana ze środków Skarbu Państwa powinna być stosowana rozważnie, zwłaszcza, gdy chodzi o prawo pomocy w zakresie całkowitym (zwolnienie od kosztów sądowych i jednoczesne ustanowienie adwokata), które należy przyznawać jedynie w wyjątkowych, bardzo trudnych sytuacjach materialnych. Z powyższych względów należało orzec, jak w sentencji postanowienia.