II SA/Lu 26/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Sidor (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Starszy asystent sędziego Łucja Krasińska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 25 września 2012 r. sprawy ze skargi T. I. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie naruszenia stosunków wodnych na gruncie I. oddala skargę; II. przyznaje [...] A. S. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) kwotę 295, 20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) zł tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) należnego podatku od towarów i usług. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia ... wydaną na podstawie art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001r.- Prawo wodne (Dz.U. z 2005r., nr 239, poz. 2019 ze zm.) - po rozpatrzeniu odwołania T. I. utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Burmistrza przez Zastępcę Burmistrza z dnia ...w sprawie odmowy zobowiązania M. M. i P. B. do przywrócenia do stanu poprzedniego działki nr ... położonej przy ul. W. w K. i wykonania na niej urządzeń zapobiegających szkodom. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że T. I., właściciel działki nr ... przy ul. W. w K. wnioskiem z dnia 11 czerwca 2010r. wystąpił do organu I instancji o nakazanie właścicielom sąsiedniej działki nr ... - M. M. i P. B. przywrócenie do stanu poprzedniego terenu ich działki przez usunięcie nasypanej ziemi, która powoduje zagrożenie zalewaniem przez wody opadowe i roztopowe budynku mieszkalnego usytuowanego na działce nr ... przy granicy z działką nr ... Po przeprowadzonych w dniu 24 czerwca 2010r. oględzinach działek organ I instancji stwierdził, że na działce nr ... jest prowadzona budowa domu mieszkalnego, a na terenie działki, prawie na całej jej szerokości znajduje się świeżo rozsypana i zrównana ziemia. Nie stwierdzono przy tym zalewania działki nr ... przez wody opadowe, mimo intensywnych roztopów i dużej ilości śniegu. W konsekwencji decyzją z dnia ... organ I instancji umorzył postępowanie uznając, że stosunki wodne na gruncie nie zostały naruszone. Organ II instancji uwzględniając odwołanie T. I. uchylił w dniu ... decyzję organu I instancji i nakazał przeprowadzenie postępowania z udziałem wszystkich uprawnionych stron postępowania, po ich właściwym ustaleniu oraz przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego. Badając sprawę ponownie organ I instancji dopuścił dowód z opinii biegłego z zakresu postępowania wodnoprawnego i melioracji wodnych mgr inż. F. Z., który stwierdził, że nieznaczna zmiana terenu działki nr ... spowodowana przemieszczeniem gruntu w obrębie tej działki nie zmieniła stanu wody na tej działce i nie spowodowała spływu wód opadowych w stronę działki nr ..., dlatego nie ma konieczności przywrócenia powierzchni działki nr ... do stanu pierwotnego. Biegły stwierdził natomiast, że w nieuporządkowanym pasie przylegającym do granicy z działką nr ... należy wykonać nieckę terenową, obsianą trawą lub nasadzonym żywopłotem. Biegły zaznaczył także, że z dachu budynku i garażu na działce nr ... od strony północno – wschodniej wyprowadzone są wyloty rur spustowych na wybrukowaną część działki, mającą spadek w kierunku ulicy W. Natomiast wody z dachu budynku mieszkalnego i gospodarczego na działce nr ... spływały i będą spływać do ogrodzenia z siatki drucianej i płotu z płyt betonowych w stronę działki nr ..., a tym samym zalewają i będą zalewać lub powodować namakanie ścian tego budynku tak długo, dopóki sam właściciel nie wykona urządzeń zabezpieczających własny dom przed własnymi wodami. Zarzuty do opinii biegłego złożył właściciel działki nr ... T. I., nie godząc się z jej treścią z uwagi na korzystanie przez biegłego do celów projektowych z mapy wykonanej na podstawie - jak określił – sfałszowanego operatu geodezyjnego. Biegły w piśmie z dnia 26 kwietnia 2011r. odniósł się do tych zarzutów, uznając je za nieistotne. Potwierdził wyrażony w opinii pogląd, iż nie ma żadnych oznak, by z powodu zmiany ukształtowania powierzchni działki powstały lub miały powstać w przyszłości jakiekolwiek szkody na działce nr ... po wykonaniu zaleceń wskazanych w opinii z lutego 2011r., a w szczególności skierowaniu przez właścicieli działki nr ... wody z połaci dachowej od strony działki nr ... – na plac wjazdowy, wykonaniu zgodnie z dołączonym do opinii schematem uszczelnienia za pomocą folii ogrodzenia z płyt betonowych przed przesiąkaniem wody w stronę działki nr ..., wykonaniu przy ogrodzeniu z działką nr ... na całej długości niecki terenowej obsianej trawą lub nasadzonym żywopłotem - zgodnie z dołączonym do opinii schematem, wykonaniu wszystkich robót, uporządkowaniu terenu i zagospodarowaniu w strefie graniczącej z działką nr ... Organ I instancji kilkakrotnie dokonywał oględzin działek, ostatni raz w dniu 14 czerwca 2011r., stwierdzając, że przeprowadzona analiza materiału dowodowego wykazała, że z działki nr ... i nr ... w naturalny sposób następuje spływ wód opadowych w kierunku ul. W. Teren nachylony jest tak, że wody z działki nr ... spływały na działkę nr ..., a później wobec zaniżenia terenu wzdłuż granicy działek w kierunku ul. W. Na działce nr ... wykonano roboty budowlane polegające na wyprofilowaniu działki, utwardzeniu drogi dojazdowej i wybudowaniu ogrodzenia z płyt betonowych od strony działki nr ... Ogrodzenie to zostało już w toku postępowania zaizolowane folią. Spowodowało ono, że wody opadowe powstałe na części działki nr ... nie spływają - jak wcześniej na działkę nr ..., lecz są odprowadzane wzdłuż betonowego płotu w kierunku ul. W. (pomiędzy budynkiem mieszkalnym a płotem). Zaistniała zmiana kierunku spływu dotyczy niewielkiej ilości wód, których większość spływa prostopadle do ulicy W., co wynika z ukształtowania terenu. Wpływa na to także sposób zagospodarowania działki nr ... (teren zielony, grządki i inne nasadzenia) powodujący, że większość wód podlega infiltracji. Ponadto organ I instancji nie stwierdził żadnych śladów zalewania ani namakania ścian budynku mieszkalnego na działce nr ..., mimo że w tym okresie miały miejsce liczne opady oraz topnienie dużej ilości śniegu. Sam właściciel tej działki zgłaszał wyłącznie obawy, że skutki namakania ścian budynku mają objawić się w przyszłości. Organ stwierdził, że przeprowadzone na działce nr ... prace budowlane polegające na wyprofilowaniu i wyrównaniu działki, a także wybudowanie drogi dojazdowej nie spowodowały spływu wód z działki nr ... na działkę nr ..., gdyż działka posiada wyraźny spadek w kierunku ulicy W. Również w kierunku tej ulicy poprzez utwardzony podjazd następuje spływ wód z dachu budynku mieszkalnego i garażu, natomiast usytuowanie wylotu jednej z rur spustowych od strony południowo - wschodniej dachu budynku skierowanego w kierunku płotu betonowego zostało przebudowane, co stwierdzono podczas oględzin w dniu 14 czerwca 2011r. Na zmianę stanu wód na gruncie nie ma wpływu także nieznaczne obniżenie terenu działki nr ... wzdłuż granicy z działką nr ... nazwane "rowem". Obniżenie to jest niewielkie i zostało wyrównane i obsiane trawą. Według biegłego teren ten może służyć do ewentualnego spływu wód opadowych z działki nr ... i wyżej położonej działki nr ... jedynie podczas dużych opadów. W sytuacji, gdy działki nr ... i nr ... zostały oddzielone szczelnym murem betonowym, zaizolowanym folią, nie ma możliwości, by wody z działki nr ... przedostały się na działkę nr ... Zdaniem organu I instancji wykonane roboty budowlane na działce nr ... nieznacznie ograniczyły rozlewanie się wód opadowych po części działki nr ...., jednakże zmiana ta nie spowoduje żadnych szkód na terenie tejże działki, zaś obawy jej właściciela są bezzasadne. Podczas oględzin działek przeprowadzanych w dniach 24 czerwca 2010r., 25 stycznia 2011r., 14 czerwca 2011r. nie stwierdzono zalania działki ani żadnych szkód powstałych w jego wyniku, w szczególności właściciele działki nr ... nie wskazali żadnych śladów zalania ani jakichkolwiek szkód powstałych w wyniku prac na działce nr ... Podnoszone argumenty dotyczące przesiąkania wody i namakania ścian nie zostały w żaden sposób potwierdzone. Tym samym, zdaniem organu I instancji, nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 29 ustawy Prawo wodne, na działce nr ... nie wystąpiła żadna szkoda - ani rzeczywista ani potencjalna, nie zachodzą więc przesłanki, by nakazać właścicielowi działki nr ... wykonania jakichkolwiek prac w trybie przepisów wskazanej ustawy, czemu organ dał wyraz wydając decyzję z dnia .... W złożonym od decyzji organu I instancji odwołaniu T. I. wnosił o jej uchylenie, opisując historię konfliktu między nim a właścicielami działki nr ... związanego z realizacją przez nich budynku mieszkalnego i zagospodarowaniem działki. Podnosił, że podwyższyli oni poziom swojej działki nr ... nasypując na nią ziemię i budując przy granicy ogrodzenie z pełnych płyt betonowych, co spowodowało zmianę kierunku spływu wód. Wskazywał również na sytuacje konfliktowe do jakich dochodziło w trakcie przeprowadzonych oględzin oraz wyjaśnił powody z jakich nie mógł brać udziału w niektórych przeprowadzonych czynnościach. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie uwzględniło odwołania, podzielając ustalenia i wnioski organu I instancji, przy czym zwróciło uwagę, że zawarte w opinii biegłego zalecenie uporządkowania działki nr ... w pasie przyległym do granic z działką nr ... poprzez wykonanie niecki terenowej, obsianej trawą, nasadzonym żywopłotem bądź tujami zostało wykonane przed wydaniem zaskarżonej decyzji, co potwierdziły oględziny w dniu 14 czerwca 2011r. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wniósł T. I. domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji. Skarżący zarzucił, że nie zapewniono mu udziału w oględzinach w dniu 10 maja 2011r. i 14 czerwca 2011r., oraz że organ oparł się na opinii sporządzonej z uwzględnieniem oględzin dokonanych w dniu 25 stycznia 2011r., w których skarżący również nie brał udziału. Podniósł, że opinia biegłego jest niewiarygodna, bowiem opiera się na "sfałszowanej" mapie do celów projektowych, co było "zakazane przez Prokuraturę Rejonową". Zarzucił, że nie przeprowadzono oględzin jego budynku mieszkalnego na działce nr ..., w którym ściana zachodnia od granicy z działką nr ... jest zawilgocona i zagrzybiona z powodu spływu wody z działek nr .... Podniósł, że właściciele działki nr .. nakładają na rury spustowe z dachu swojego budynku rury karbowane i odprowadzają w ten sposób wody deszczowe na działkę skarżących. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę zaskarżonej decyzji w zakresie jej zgodności z prawem. Skarga nie jest zasadna, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza obowiązujących przepisów. Prawidłowo organ uznał, że w sprawie nie ma podstaw do zastosowania przepisu art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001r. - Prawo wodne (Dz.U. z 2001r., nr 115, poz.1229 ze zm.), zwanej dalej "ustawą". Zgodnie z tym przepisem właściciel gruntu, o ile przepisy nie stanowią inaczej, nie może zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł, ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom (ust. 3). Podstawowym warunkiem wydania wskazanych w tym przepisie nakazów jest zmiana stanu wód na gruncie szkodliwie wpływająca na grunty sąsiednie. Prawidłowo organy rozpoznając niniejszą sprawę ustaliły, że zmiana taka nie nastąpiła, bowiem nawiezienie ziemi na działkę nr ... nie powoduje szkodliwego wpływu na działkę skarżącego nr ... Organy oparły swoje stanowisko na podstawie wielokrotnych oględzin obu działek z udziałem stron i biegłego mgr inż. F. Z. oraz na opinii tego biegłego z dnia lutego 2011r. Z dowodów tych wynika, że właściciele działki nr ... wykonali na tej działce roboty ziemne polegające na wyprofilowaniu działki, utwardzeniu drogi dojazdowej i wybudowaniu ogrodzenia z płyt betonowych od strony działki nr ... Biegły stwierdził, że wyprofilowanie i wyrównanie działki stanowią niewielkie zmiany ukształtowania tereny i nie spowodowały zmiany istniejącego naturalnego spadku terenowego w stronę ulicy W. i w tym kierunku naturalnie spływają wody z dachu nowowybudowanego budynku, z placu i wjazdu. Biegły zalecił jedynie uporządkowanie działki nr ... w pasie przylegającym do granicy z działką nr ... poprzez wykonanie niecki terenowej, obsianej trawą lub nasadzonym żywopłotem bądź tujami zgodnie ze schematem załączonym do opinii i – jak wynika z protokołów oględzin w dniach 10 maja i 14 czerwca 2011r. niecka ta została wykonana, a teren został uporządkowany. W toku postępowania ustalono również, że właściciele działki nr ... nie odprowadzają wody opadowej z dachu swojego budynku na działkę skarżącego nr ...poprzez karbowane rury zamontowane do rur spustowych z dachu. Rury takie zostały zdemontowane zgodnie z zaleceniami biegłego, na co wskazuje pismo właścicieli działki nr ... (k. 153 akt admin.) oraz wyniki oględzin z dnia 10 maja i 14 czerwca 2011r. Podczas oględzin w dniu 10 maja 2011r. właścicielka działki nr ... wyjaśniła, że rury karbowane nałożone były jedynie na krótki okresowo w celu zabezpieczenia nowo wykonanej kostki wokół budynku, a następnie zostały zdemontowane (k.205 akt admin.). W toku postępowania stwierdzono również, że betonowe ogrodzenie na działce nr ... zostało zaizolowane folią, co uniemożliwia przedostawanie się wód opadowych z tej działki na działkę nr ... Podczas wielokrotnych oględzin ani organ ani biegły nie stwierdzili szkodliwego wpływu zmian powierzchni działki nr ... na działkę skarżącego nr ..., w szczególności nie stwierdzono zawilgocenia zachodniej ściany tego budynku – w dniu 10 maja 2011r. stwierdzono, że ściana ta jest sucha. Również skarżący nie wskazał w trakcie tych oględzin śladów zalania, lecz oświadczył, że obawia się ich wystąpienia w przyszłości. Biegły w opinii stwierdził natomiast, że ewentualne zawilgocenie budynku mieszkalnego skarżącego może wyniknąć z wadliwego odprowadzania wód opadowych z dachu tego budynku, a nie z robót wykonanych na sąsiedniej działce nr ..., tym bardziej, że wykonany na tej działce mur betonowy został dodatkowo zaizolowany folią, co uniemożliwia przedostawanie się wody opadowej z tej działki na działkę skarżącego, a wykonana na działce nr ....niecka na wysokości budynku mieszkalnego skarżącego gromadzi ewentualny nadmiar wody spływającej z działki nr ... w kierunku ulicy W. Wbrew zarzutom skargi nie ma podstaw do zakwestionowania opinii biegłego ze względu na "sfałszowaną mapę zasadniczą" wykorzystaną przez biegłego do tej opinii. Wprawdzie z pisma geodety powiatowego z dnia 25 maja 2011r. (k.210) wynika, że obecnie mapa ta jest dokumentem archiwalnym i nie spełnia wymogów mapy do celów projektowych, ponieważ znajduje się w operacie technicznym nr ewid. ... oznaczonym jako dokument budzący wątpliwości, a zatem i wchodząca w skład tego operatu mapa projektowa nie powinna być wykorzystywana jako dokument wiarygodny, jednak w sprawie niniejszej wadliwość tego operatu nie wykluczała możliwości wykorzystania tej mapy przez biegłego. Jak wynika bowiem z treści wskazanego pisma – operat ten dotyczył przebiegu granic pomiędzy działkami nr ... i nr ...i to ta kwestia budziła wątpliwości, natomiast mapa w niniejszej sprawie została wykorzystana przez biegłego w celu ustalenia ukształtowania terenu. Jak słusznie wskazały organy, naniesione na tej mapie rzędne pokrywają się z rzędnymi zaznaczonymi na mapie zasadniczej w skali 1:500 obręb "G." miasta K. nr 5-8-{2-d-1} z 1974r., przedstawionej przez skarżącego (k. 168 akt admin.), a zatem zarzut, że opinia biegłego jest wadliwa, bowiem oparta jest na "sfałszowanej" mapie nie jest usprawiedliwiony. Wprawdzie – jak wskazał biegły na mapie załączonej do opinii - wody opadowe z wyżej położonej części działki nr ...spływały naturalnie w kierunku ulicy W. poprzez działkę nr ..., to jednak – jak wskazał organ - są to wody niewielkie i nie wpływają szkodliwe na budynek mieszkalny skarżącego. Poza tym sam oświadczył podczas oględzin w dniu 14 czerwca 2011r. (k. 218 i 219 akt admin.), że wszystkie wody opadowe z jego działki wsiąkają w ziemię, gdyż są to grunty rolne, a przy ogrodzeniu wykopał dołek, do którego rynną odprowadzana jest woda z dachu ich budynku, która także w całości wsiąka i nikogo nie zalewa - nie ma zatem podstaw do przyjęcia, by wybudowane na działce nr ... ogrodzenie powodowało szkodliwy wpływ na działkę skarżącego. Również okoliczność, że skarżący nie uczestniczył z powodu choroby w oględzinach z dnia 25 stycznia 2011r., podczas których biegły dokonywał wizji działek w terenie, nie świadczy o wadliwości sporządzonej m.in. na podstawie tych oględzin opinii. Skarżący zapoznał się bowiem z tą opinią oraz zgłaszał do niej uwagi, a biegły do tych uwag się odniósł w piśmie z dnia 26 kwietnia 2011r. (k.178). Skarżący miał przy tym prawo przedstawić własną opinię biegłego, jednak z uprawnienia tego nie skorzystał ograniczając się do kwestionowania opinii biegłego mgr inż. F. Z.. Wbrew zarzutom skargi nie można zarzucić organowi naruszenia przepisów postępowania poprzez niezapewnienie skarżącemu możliwości udziału w oględzinach. Jak wynika z akt sprawy skarżący został zawiadomiony o oględzinach w dniu 10 maja 2011r. i brał w nich udział, choć z uwagi na konflikt z właścicielką działki nr ... został przez nią wyproszony z jej działki (podobnie ona z jego działki - notatka służbowa i protokół z oględzin k. 207 i 195 akt admin.) oraz o oględzinach w dniu 14 czerwca 2011r., w których również uczestniczył, chociaż odmówił udziału w "wizji lokalnej" (protokół k.222). Skoro jednak skarżący był obecny na oględzinach i podczas nich składał oświadczenia, co wynika ze sporządzonych protokołów, to pomimo utrudnionego przebiegu tych oględzin ze względu na konflikty pomiędzy stronami nie można uznać, że skarżący nie brał w nich udziału. W sytuacji występującej w sprawie organ zasadnie stwierdził na podstawie zebranych materiałów dowodowych brak szkodliwego wpływu dokonanych przez właścicieli działki nr ... robót i prawidłowo uznał, że nie ma podstaw do wydania tym właścicielom nakazów na podstawie art. 29 ustawy. Skarga nie zasługuje zatem na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja prawa nie narusza, dlatego Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz.270) orzekł, jak w sentencji.