II SA/Lu 260/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia M. Zalewski, Sędziowie M. Fita (spr.), J. Marcinowski, Protokolant P. Gumieniak, po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2004 r. przy udziale sprawy ze skargi M. Ż. na decyzję Wojewoda z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie Umorzenie pożyczki z Funduszu Pracy uchyla decyzję I i II instancji We wniosku z [...], złożonym w Powiatowym Urzędzie Pracy w dniu [...] M. Ż. prosił o umorzenie pozostałej do zapłaty części pożyczki udzielonej z Funduszu Pracy, udzielonej mu na podstawie umowy nr [...] z dnia [...]. W swoim wniosku wyjaśnił, iż od dnia 27 października 2000 r. do 31 października 2002 r. prowadził nieprzerwanie działalność gospodarczą – lokal gastronomiczny w J. nad W. Jednakże ze względu na pogłębiające się straty zawiesił prowadzoną działalność z dniem 1 listopada 2002 r., ze względu na fakt zakończenia sezonu letniego i rosnące zadłużenie związane z prowadzoną działalnością gospodarczą. Na dzień zawieszenia działalności straty z tego tytułu wyniosły 6002,47 zł i w wypadku dalszego prowadzenia lokalu gastronomicznego w okresie zimowym systematycznie wzrastałyby. Do dnia złożenia wniosku skarżący spłacał pożyczkę regularnie, choć wpłaty poszczególnych rat odbywały się po terminach określonych umową. Nieterminowość spłacania pożyczki związana była z faktem, iż lokal prowadzony przez skarżącego okazał się niedochodowy, a uzyskanie środków finansowych na spłatę zadłużenia było wynikiem dobrej woli rodziny M. Ż. pożyczającej mu na ten cel pieniądze. W konkluzji wniósł o uwzględnienie przytoczonych okoliczności, faktu nie zalegania z płatnościami z tytułu prowadzonej działalności w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych oraz w Urzędzie Skarbowym, a także jego tragicznej sytuacji finansowej. Po rozpatrzeniu wniosku M. Ż. Kierownik Powiatowego Urzędu Pracy decyzją z dnia [...], Nr [...] wydaną z upoważnienia Starosty odmówił umorzenia pozostałej do spłaty kwoty pożyczki. Decyzję wydał na podstawie art. 6 pkt 6 lit. d i art. 18 ust. 4 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tj. z 2001 r., Nr 6, poz. 56. ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. z 1980 r. Nr 9, poz. 26). W uzasadnieniu podał, iż zgodnie z § 11 umowy pożyczki zawartej pomiędzy M. Ż. a Kierownikiem Powiatowego Urzędu Pracy oraz Regulaminem udzielania i umarzania pożyczek z Funduszu Pracy pożyczka może być umorzona w wysokości do 40 % udzielonej kwoty pożyczki pod warunkiem nieprzerwanego prowadzenia działalności gospodarczej wymienionej w umowie przez okres co najmniej 24 miesięcy od dnia jej rozpoczęcia oraz po spełnieniu innych warunków określonych w umowie. Zgodnie z art. 42 pkt 2 regulaminu udzielania i umarzania pożyczek z Funduszu Pracy podstawa uzasadniającą pozytywne rozpatrzenie wniosku o częściowe umorzenie pożyczki jest między innymi: stwierdzenie przez Powiatowy Urząd Pracy faktycznego prowadzenia działalności oraz terminowe dokonywanie spłat kredytu i odsetek. Z analizy działu finansowego wynika, że 18 (osiemnaście) wpłat zostało dokonanych po terminie. Ponadto we wniosku o umorzenie pożyczki M. Ż. poinformował o fakcie zawieszenia działalności gospodarczej. Z tych względów organ odmówił umorzenia przedmiotowej pożyczki. Od tej decyzji M.Ż. wniósł odwołanie do Wojewody. W odwołaniu wskazał, iż prowadził działalność gospodarczą nieprzerwanie przez okres 24 (dwudziestu czterech) miesięcy – lokal gastronomiczny (pijalnie piwa) w J. nad W., co jest spełnieniem przesłanki określonej w § 11 umowy pożyczki zawartej pomiędzy nim a Powiatowym Urzędem Pracy. Po tym okresie w dniu [...] listopada 2002 r. złożył wniosek o umorzenie pożyczki na zasadzie § 13 przedmiotowej umowy. Zaskarżoną decyzją organ I instancji odmówił mu umorzenia pozostałej do spłacenia części pożyczki ze względu na fakt zawieszenia działalności gospodarczej i nieterminowymi spłatami rat pożyczki i odsetek. Skarżący podkreślił w odwołaniu, iż nie zlikwidował działalności gospodarczej, a jedynie ją zawiesił, co jest uzasadnione w świetle faktu, iż prowadzony przez niego lokal gastronomiczny przynosił straty, które pogłębiały by się w wypadku dalszej działalności. W okolicy, gdzie prowadzi działalność są dwa konkurencyjne lokale z dyskotekami, ponadto zawieszenie działalności wiązało się z zakończeniem sezonu turystycznego w okolicy. Pomimo olbrzymich trudności finansowych z przyczyn od niego niezależnych, spłacał w miarę możliwości pożyczkę, chociaż wpłaty dokonywane były po terminach wyznaczonych umową. Innymi słowy – wywiązywał się z płatności. Regulował także na bieżąco zobowiązania wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i Urzędu Skarbowego, co wiązało się z kolei z zadłużeniem u jego rodziny, od której pozyskiwał środki na regulowanie wyżej wymienionych zobowiązań, a także na swoje utrzymanie, ponieważ znalazł się w bardzo złej sytuacji materialnej. Zdaniem skarżącego przedstawione w odwołaniu argumenty uzasadniają wniosek o umorzenie pozostałej do spłaty części pożyczki uzyskanej z Funduszu Pracy w kwocie 5.490,78 zł. Wojewoda po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...], Nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 18 ust. 4 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz § 6 pkt 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 24 marca 1995 r. w sprawie szczegółowych zasad udzielania pożyczek z Funduszu Pracy, wysokości stopy procentowej oraz warunków spłaty (Dz.U. z 1995 r. Nr 35 poz. 174 z późn. zm.) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wyjaśnił, iż podstawę merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy stanowi art. 18 ust 4 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, zgodnie z którym pożyczka dla osób bezrobotnych może być umorzona na wniosek pożyczkobiorcy przez starostę do wysokości 50% pod warunkiem prowadzenia działalności przez okres co najmniej 24 miesięcy oraz po spełnieniu innych warunków określonych w umowie. Organ odwoławczy stwierdził, iż pożyczkobiorca nie spełnił warunków Regulaminu udzielania i umarzania pożyczek z Funduszu Pracy: § 42 pkt 2 – dotyczącego terminowości spłaty pożyczki oraz § 18 – warunkującego możliwość zawieszenia działalności od uzyskania zgody Kierownika Powiatowego Urzędu Pracy oraz umowy pożyczki - § 3 stanowiącego o czasie na jaki umowa została zawarta. Mając na uwadze powyższe, pomimo prowadzenia przez skarżącego działalności gospodarczej przez wymagany okres 24 miesięcy, doszło do rażącego naruszenia przez niego postanowień umowy pożyczki, co powoduje, iż zgodnie z art. 18 ust 4 ustawy o zatrudnieniu i bezrobociu pozostała do spłaty kwota niniejszej pożyczki nie może zostać umorzona. Na decyzję Wojewody M. Ż. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, Ośrodka Zamiejscowego w Lublinie, w której powołał się na okoliczności zawarte w jego dotychczasowych pismach dotyczących tej sprawy. Dodatkowo podkreślił, że pomimo, iż organ I instancji zarzucił mu niestosowanie się do postanowień umowy pożyczki, jednak umowy tej nie wypowiedział, ponieważ była ona na bieżąco spłacana. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Na podstawie art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sąd dokonuje kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną i w związku z tym jest władny uwzględnić skargę także ze względu na uchybienia nie przytoczone w skardze. Organy administracji orzekające w niniejszej sprawie ograniczyły postępowanie wyjaśniające do zbadania przesłanek niezbędnych do umorzenia pożyczki udzielonej z Funduszu Pracy określonych w art. 18 ust. 4 ustawy o zatrudnieniu i bezrobociu z dnia 14 grudnia 1994 r. (Dz.U. z 2001 r. Nr 6, poz. 56 z późn. zm.). Z przepisu tego wynika, że pożyczka dla osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2, może być umorzona na wniosek pożyczkobiorcy przez starostę do wysokości 50%, pod warunkiem prowadzenia działalności przez okres co najmniej 24 miesięcy oraz po spełnieniu innych warunków określonych w umowie. Bezsporna jest okoliczność, iż skarżący nie spełnił warunków określonych w § 9 umowy pożyczki i § 41 pkt 2 Regulaminu udzielania i umarzania pożyczek z Funduszu Pracy i oraz nie zastosował się do postanowień § 18 powołanego regulaminu, którego przepisy miały zastosowanie w niniejszej sprawie na podstawie § 22 umowy pożyczki. Niedopełnienie warunków umowy wyłącza możliwość umorzenia pożyczki w wysokości do 50% kwoty w trybie art. 18 ust. 4 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Rozważenia natomiast wymaga kwestia, czy w przypadku braku przesłanek do umorzenia pożyczki na podstawie art. 18 ust. 4 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu organy orzekające w niniejszej sprawie miały obowiązek zbadania okoliczności określonych w art. 18 ust 4a pkt 5 i 4b tej ustawy. Organy obu instancji nie odniosły się do możliwości zastosowania powołanego wyżej przepisu w sprawie skarżącego, a powinny to uczynić związku z faktem, iż skarżący wnosił o umorzenie pożyczki przede wszystkim ze względu na trudną sytuację materialną, rosnące zadłużenie wynikające z niedochodowości prowadzonej działalności gospodarczej oraz brak środków finansowych na jej spłatę. Okoliczność tą sąd wziął pod uwagę z urzędu, niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze. Cytowany przepis przyznaje staroście możliwość odroczenia terminu spłaty, rozłożenia na raty albo po zasięgnięciu opinii powiatowej rady zatrudnienia umorzenia w całości lub w części pożyczki udzielonej bezrobotnemu z Funduszu Pracy, jeżeli przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykaże, że za umorzeniem przemawiają szczególne względy gospodarcze lub społeczne. Pomiędzy art. 18 ust. 4, a art. 18 ust. 4a pkt 5 istnieje ścisły związek wynikający z faktu, iż orzekanie w takich sprawach należy do starosty – zachowana tu została właściwość rzeczowa organu. Ponadto przepisy te stanowią część składową art. 18, który odnosi się wyłącznie do umów pożyczek z Funduszu Pracy. Numeracja tych przepisów (ustęp 4, 4a, 4b) dodatkowo akcentuje ścisły związek między nimi. Przedstawione rozważania prowadzą do konkluzji, że organ zatrudnienia właściwy do umorzenia części pożyczki z Funduszu Pracy, po stwierdzeniu, że pożyczkobiorca nie spełnia warunków do jej umorzenia wynikających z art. 18 ust. 4 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i bezrobociu, powinien w tym samym postępowaniu zbadać, czy za umorzeniem przemawiają szczególne względy gospodarcze lub społeczne, o jakich mowa w art. 18 ust. 4a pkt 5 cytowanej ustawy. W rozpatrywanej sprawie organy I i II instancji nie zbadały przesłanek szczególnych i tym samym naruszyły art. 7 i 77 kodeksu postępowania administracyjnego. Naruszenia te mogły mieć wpływ na wynik sprawy i w związku z tym sąd na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił decyzje obu instancji.