II SA/Lu 260/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska, Sędziowie Sędzia WSA Jacek Czaja, Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz (sprawozdawca), Protokolant Sekretarz sądowy Agnieszka Wojtas, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 31 maja 2016 r. sprawy ze skargi M. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...], w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego I. oddala skargę; II. przyznaje [...] Ł. Sz. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) należnego podatku od towarów i usług. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2015 r., znak: [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej także: Kolegium), po rozpatrzeniu zażalenia M. G. (dalej także: skarżąca) na postanowienie wydane z upoważnienia Prezydenta Miasta C. w dniu [...] stycznia 2015 r., znak [...], w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego działek gruntu nr [...] i nr [...] położonych w C., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 262 § 1 pkt 2 i 264 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.; dalej także: K.p.a.) w związku z art. 152 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2014 r. poz. 121 ze zm.; dalej także: K.c.) – utrzymało w mocy powyższe postanowienie. W uzasadnieniu postanowienia Kolegium wyjaśniło, że wspomnianym postanowieniem organ pierwszej instancji ustalił koszty postępowania rozgraniczeniowego działek gruntu: nr [...] - będącej własnością skarżącej i nr [...] - będącej własnością G. i A. małżonków N., w kwocie [...]zł brutto, obciążył kosztami postępowania strony uczestniczące po połowie, tj. G. i A. małżonków N. kwotą [...]zł, a skarżącą kwotą [...]zł. Organ ten podniósł, że decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r., znak: [...], organ orzekł o rozgraniczeniu opisanych wyżej nieruchomości. Prezydent wskazał, że postanowieniem z dnia [...] września 2011 r., znak: [...], zobowiązał strony postępowania do wpłacenia zaliczki na pokrycie kosztów postępowania rozgraniczeniowego. Wykonawcę czynności rozgraniczeniowych ustalono z zachowaniem zasad konkurencyjności. Wnioskodawcy G. i A. małżonkowie N. dokonali wpłaty zaliczki w kwocie [...]zł na konto Urzędu Miasta C. tytułem zabezpieczenia kosztów przeprowadzenia rozgraniczenia pomiędzy tymi nieruchomościami. Utrzymując w mocy to postanowienie organ odwoławczy podzielił w całości stanowisko organu pierwszej instancji. Kolegium odwołując się do poglądów wyrażonych w orzecznictwie sądów administracyjnych stwierdziło, że w przypadku kosztów postępowania rozgraniczeniowego wszczętego na żądanie jednej ze stron należy uznać, iż zostały one poniesione w interesie prawnym wszystkich właścicieli, gdyż granice gruntów sąsiadujących stały się sporne. Nie można więc wykładając art. 262 § 1 pkt 2 K.p.a. zasadnie twierdzić, iż rozgraniczenie nie jest przeprowadzane także w interesie właściciela nieruchomości sąsiadującej, który nie wnioskował o jego przeprowadzenie. Zarzuty podniesione przez skarżącą w trakcie postępowania odwoławczego faktycznie dotyczą przyczyn wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego i jego przebiegu, a nie kosztów postępowania. Zdaniem organu, skoro uczestnicy postępowania zakwestionowali przebieg granicy, to pomiędzy właścicielami wspomnianych nieruchomości istniał spór graniczny, uzasadniający wszczęcie postępowania rozgraniczeniowego, mającego na celu ustalenie przebiegu granic i zakończenie tym samym tego sporu. Z powyższych wynika zatem, że przedmiotowe postępowanie rozgraniczeniowe toczyło się także w interesie skarżącej. W skardze do Sądu na wskazane postanowienie Kolegium M. G. opisała dość obszernie przebieg postępowania rozgraniczeniowego w niniejszej sprawie i zarzuciła, że obciążenie jej wysokimi kosztami postępowania rozgraniczeniowego, które nie wynikały z jej winy ani z jej żądania, rażąco narusza przepisy K.p.a. Skarżąca podniosła też szereg zarzutów dotyczących prawidłowości przeprowadzonego w sprawie rozgraniczenia. W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie postanowień organów obu instancji. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna, albowiem zaskarżone postanowienie prawa nie narusza. Postanowieniem tym Kolegium utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji orzekające o ustaleniu koszty postępowania rozgraniczeniowego nieruchomości oznaczonych jako działki: nr [...] - będącej własnością skarżącej oraz nr [...] - będącej własnością G. i A. małżonków N., w kwocie [...]zł brutto. Organ obciążył przy tym strony kosztami postępowania po połowie, to jest G. i A. małżonków N. kwotą [...]zł, zaś skarżącą kwotą [...]zł. Podkreślenia wymaga, że przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2015 r. poz. 520 ze zm.) nie określają zasad ponoszenia tych kosztów. W związku z tym przy ustalaniu wysokości kosztów postępowania rozgraniczeniowego zastosowanie mają przepisy działu IX Kodeksu postępowania administracyjnego, to jest przepisy zawarte w art. 262-267. Zgodnie z art. 262 § 1 K.p.a. stronę obciążają te koszty postępowania, które wynikły z jej winy (pkt 1), a także zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie (pkt 2). W przypadku o którym mowa w pkt 2 § 1 art. 262 K.p.a., podstawową przesłanką pozwalającą na obciążenie strony kosztami postępowania jest stwierdzenie, że są to koszty, które nie powstały w wyniku działań organu administracji w zakresie jego ustawowych obowiązków. Do kosztów postępowania zalicza się koszty podróży i inne należności świadków i biegłych oraz stron w przypadkach przewidzianych w art. 56, a także koszty spowodowane oględzinami na miejscu, jak również koszty doręczenia stronom pism urzędowych (art. 263 § 1 K.p.a.). Ustalenie wysokości kosztów postępowania następuje w drodze postanowienia, wydanego przez organ administracji publicznej jednocześnie z wydaniem decyzji. W postanowieniu tym organ określa także osoby zobowiązane do poniesienia kosztów oraz termin i sposób ich uiszczenia (art. 264 § 1 K.p.a.). Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 11 grudnia 2006 r., I OPS 5/06 (ONSAiWSA 2007, nr 2, poz. 26) wyraził pogląd, że organ administracji publicznej, orzekając na podstawie przepisu art. 262 § 1 pkt 2 K.p.a. o kosztach postępowania rozgraniczeniowego, może – uwzględniając normę art. 152 Kodeksu cywilnego – obciążyć kosztami rozgraniczenia nieruchomości strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości, a nie tylko stronę, która żądała wszczęcia postępowania. Uzasadniając takie stanowisko, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że instytucja rozgraniczenia nieruchomości uregulowana została w dwóch aktach prawnych: ustawie - Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz Kodeksie cywilnym. Zarówno w postępowaniu cywilnym, jaki i administracyjnym, tak organ administracji, jak i sąd powszechny są obowiązane stosować te same zasady, a wniosek ten znajduje potwierdzenie przy porównaniu art. 152 i 153 K.c. z art. 31 ust. 2-4 i art. 34 ust. 1 i 2 ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne, które określają zasady przeprowadzania postępowania rozgraniczeniowego w jego kolejnych stadiach. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że konsekwentnie należy przyjąć, iż w postępowaniu administracyjnym ma też zastosowanie norma materialnoprawna wynikająca z przepisu art. 152 K.c., stanowiąca, że właściciele gruntów sąsiadujących koszty rozgraniczenia ponoszą po połowie. Sąd wskazał też, że udział w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony jest równoznaczny ze stwierdzeniem, że toczy się ono w interesie każdej ze stron postępowania. Twierdzenie, że interes prawny posiada jedynie strona, która żąda wszczęcia postępowania, bo postępowanie toczy się w jej interesie, gdyż to ona domaga się konkretyzacji swojego interesu prawnego w sprawie, pozostałoby w sprzeczności z pojęciem legitymacji strony w postępowaniu administracyjnym. W przypadku postępowania rozgraniczeniowego wszczętego na wniosek właściciela jednej nieruchomości, właściciel sąsiedniej nieruchomości może stać na stanowisku, że przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego nie leży w jego interesie, gdyż nie kwestionuje on przebiegu granic, a co za tym idzie, nie powinien ponosić kosztów rozgraniczenia, które w jego ocenie zostało wszczęte zbyt pochopnie, to jednak ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości leży w interesie prawnym wszystkich właścicieli, gdyż granice gruntów sąsiadujących stały się sporne. Nie można więc twierdzić, że rozgraniczenie nie jest przeprowadzane także w jego interesie. Naczelny Sąd Administracyjny uznał ostatecznie, że koszty postępowania, których poniesienie nie jest ustawowym obowiązkiem organu, obciążają strony (art. 262 § 1 pkt 2 K.p.a.), a w wypadku kosztów rozgraniczenia obciążają one strony będące właścicielami rozgraniczanych nieruchomości, według zasady wyrażonej w przepisie art. 152 K.c. Pogląd wyrażony w wyżej wymienionej uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego jest jednolicie podzielany w orzecznictwie sądów administracyjnych. Mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, że prawidłowo Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało za niezasadne zarzuty skarżącej, która wskazywała, iż rozgraniczenie nieruchomości stanowiącej jej własność oraz nieruchomości sąsiedniej zostało przeprowadzane wyłącznie w interesie współwłaścicieli działki nr [...] – G. i A. małżonków N., którzy wnioskował o jego przeprowadzenie. Trafnie podniosło Kolegium, przywołując poglądy wrażone w orzecznictwie sądów administracyjnych, że nie można zasadnie twierdzić, iż interes prawny w postępowaniu rozgraniczeniowym posiada jedynie strona, która żąda wszczęcia postępowania oraz, że postępowanie toczy się tylko w jej interesie, gdyż to ona domaga się konkretyzacji swojego interesu prawnego w sprawie. Twierdzenie takie pozostałoby bowiem w sprzeczności z pojęciem legitymacji strony w postępowaniu administracyjnym. W konsekwencji tego, zasadnie organ ocenił, że w przypadku kosztów postępowania rozgraniczeniowego wszczętego na żądanie jednej ze stron należy uznać, iż zostały one poniesione w interesie prawnym wszystkich właścicieli, gdyż granice gruntów sąsiadujących stały się sporne. Nie można bowiem wykładając art. 262 § 1 pkt 2 K.p.a. zasadnie twierdzić, iż rozgraniczenie nie jest przeprowadzane także w interesie właściciela nieruchomości sąsiadującej, który nie wnioskował o jego przeprowadzenie. Wskazać należy również, że podniesione w skardze zarzuty co do prawidłowości przeprowadzonego w sprawie rozgraniczenia, nie mogły być oceniane przez Sąd w rozpoznawanej sprawie dotyczącej wyłącznie kwestii kosztów rozgraniczenia. Z tych wszystkich względów Sąd, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718), skargę oddalił.