II SA/Lu 261/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska, Sędziowie Sędzia WSA Jacek Czaja, Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz (sprawozdawca), Protokolant Sekretarz sądowy Agnieszka Wojtas, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 31 maja 2016 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...], w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji I. oddala skargę; II. przyznaje [...] Ł. Sz. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) należnego podatku od towarów i usług. Decyzją z dnia [...] września 2015 r., znak: [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej także: Kolegium), po rozpatrzeniu wniosku M. G. (dalej także: skarżąca) o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej wniosku skarżącej o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] stycznia 2015 r., znak: [...], Dyrektora Wydziału Geodezji, Kartografii i Mienia Komunalnego Urzędu Miasta C., działającego z upoważnienia Prezydenta [...], o rozgraniczeniu nieruchomości położonej w C., w obrębie [...], przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...], stanowiącej własność G. i A. małżonków N., z nieruchomością oznaczoną jako działka nr [...], położoną w C., w obrębie [...] przy ul. [...], stanowiącą własność M. G., rozstrzygniętego decyzją Kolegium z dnia [...] lipca 2015 r. znak [...] – utrzymało w mocy powyższą decyzję. Decyzja Kolegium z dnia [...] września 2015 r. zapadła w następujących okolicznościach sprawy. W dniu [...] listopada 2012 r. decyzją znak [...] Prezydent Miasta C. orzekł o umorzeniu postępowania rozgraniczeniowego nieruchomości nr [...] i nr [...] i przekazaniu sprawy do rozpatrzenia Sądowi Rejonowemu w C. (s. 222 akt - numeracja w kolorze czerwonym). Decyzją z dnia [...] lutego 2013 r., znak: [...], Kolegium uchyliło tę decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji (s. 250 akt). Prezydent Miasta C. decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r., znak [...], orzekł o umorzeniu postępowania rozgraniczeniowego nieruchomości nr [...] i nr [...] oraz o przekazaniu sprawy do rozpatrzenia Sądowi Rejonowemu w C. (s. 282 akt). W dniu [...] sierpnia 2013 r. nr rep. [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta C. z dnia [...] czerwca 2013 roku (s. 312 akt). Wyrokiem z dnia 29 kwietnia 2014 r., sygn. akt III SA/Lu 832/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, po rozpoznaniu skargi M. G. uchylił zaskarżoną decyzję [...] i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta C. z dnia [...] czerwca 2013 r., znak: [...], wskazując na konieczność wnikliwego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy. Sąd podkreślił bowiem, że na podstawie dotychczasowego aneksu do opinii technicznej nie zostało prawidłowo wykazane, że dane wynikające z dokumentacji geodezyjnej są sprzeczne i nie pozwalają na ustalenie przebiegu granicy. Treść tego aneksu, zdaniem Sądu, w żaden sposób nie wykazuje nieprawidłowości wcześniejszej tezy opinii technicznej o tożsamości przebiegu linii granicznej według danych wynikających z obydwu istotnych w niniejszej sprawie operatów. Dlatego też, jak wskazał Sąd, bez wykazania, że nieprawidłowe było opisanie współrzędnych punktów granicznych w operacie z odnowienia ewidencji gruntów, jako obliczonych na podstawie współrzędnych punktów osnowy geodezyjnej i osnowy pomiarowej z operatu z podziału nieruchomości, nie jest możliwe stwierdzenie, że uznana w przeszłości za nieprawidłową miara 16 m daje podstawę do przeciwstawienia przebiegu granicy odpowiadającej tej szerokości przebiegowi granicy według operatu z odnowienia ewidencji gruntów. Prezydent Miasta C., po ponownym przeprowadzeniu postępowania, decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r., znak [...], orzekł o rozgraniczeniu nieruchomości położonej w C., w obrębie 25 przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako działka gruntu nr [...], stanowiącej własność G. i A. małżonków N., objętej księgą wieczystą KW Nr [...], prowadzoną przez Sąd Rejonowy w C., Wydział Ksiąg Wieczystych, z nieruchomością oznaczoną jako działka gruntu nr [...], położoną w C., w obrębie [...] przy ul. [...], stanowiącą własność skarżącej, objętej księgą wieczysta KW Nr [...], prowadzoną przez Sąd Rejonowy w C., Wydział Ksiąg Wieczystych, wskazując punkty graniczne o numerach i współrzędnych określonych w państwowym układzie odniesień przestrzennych 2000 i wykazanych na szkicu granicznym znajdującym się w operacie rozgraniczeniowym z dnia [...] października 2012 r., zarejestrowanym w Miejskim Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w C. pod numerem ewidencyjnym [...] W dniu [...] marca 2015 r. do Kolegium wpłynął wniosek skarżącej o stwierdzenie nieważności wspomnianej decyzji z [...] stycznia 2015 r., stosownie do art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. Wniosek ten strona uzasadniła tym, że rozgraniczenie wykonane na wniosek wyłącznie A. N. od samego początku prowadzone było niezgodnie z przepisami, co potwierdza weryfikacja urządzeń geodezyjnych i budynków zakończona w 2013 roku. Decyzją z dnia [...] lipca 2015 r., znak [...], Kolegium odmówiło stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji. Organ wskazał, że wbrew twierdzeniom strony w sprawie nie zaistniała przesłanka stwierdzenia nieważności określona w art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a., ponieważ w obiegu prawnym istnieje jedynie ostateczna decyzja z dnia [...] stycznia 2015 r. znak [...]. Zdaniem Kolegium, niezasadne są też pozostałe zarzuty skarżącej co do tego, że kwestionowana decyzja o rozgraniczeniu nieruchomości zawiera szereg wad i nieścisłości, narusza przepisy postępowania oraz art. 32 pkt 4 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. Organ nadzorczy ocenił, że organ pierwszej instancji ponownie rozpatrując sprawę dokonał analizy zebranych w sprawie rozgraniczenia dokumentów, stosując się do zaleceń zawartych w opisanym wyroku WSA w Lublinie, wydanym w sprawie o sygn. akt III SA/Lu 832/13, a ponadto niezależnie od toczącego się postępowania o rozgraniczenie wskazanej nieruchomości objął analizą weryfikację danych ewidencyjnych część obrębu [...], w którym to obrębie znajdują się działki gruntu podlegające rozgraniczeniu, tj. nr [...] i nr [...]. W wyniku tej analizy należało przyjąć przebieg granicy pomiędzy działkami gruntu [...] według faktycznego stanu użytkowania, tj. po rzucie ogrodzenia trwałego oraz rzucie zewnętrznego obrysu ścian budynku garażowego (szkic połowy nr [...] pkt nr, nr: [...]). We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżąca podtrzymała swe dotychczasowe zarzuty i ich argumentację. Wymienioną na wstępie decyzją z dnia [...] września 2015 r. Kolegium utrzymało w mocy decyzję własną z dnia [...] lipca 2015 r., podzielając wyrażone w niej stanowisko. Organ odwoławczy wskazał, że zarzut naruszenia art. 32 pkt 4 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, dotyczący stawiennictwa na gruncie w dniu [...] marca 2012 r., został wyjaśniony i nie stanowi on przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji określonej w art. 156 § 1 K.p.a. Powoływany przez stronę art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. nie może mieć zastosowania w tym trybie postępowania. Podniesiony przez stronę zarzut, iż postępowanie powinno być umorzone w świetle wyżej powołanego wyroku WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 832/13, nie może być uwzględniony, gdyż jest nieuzasadniony. Skargę do Sądu na decyzję Kolegium z dnia [...] września 2015 r. złożyła M. G., podnosząc zarzuty zawarte w złożonym uprzednio wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji oraz wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Skarżąca podkreśliła, iż za bezprzedmiotowością postępowania zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji przemawia to, że w 2013 r. została wydana decyzja stanowiąca ostateczną weryfikację urządzeń geodezyjnych i budynków, według stanu władania od 1967 r. Decyzja ta, obejmująca również działki nr [...] jest ostateczna, ponieważ przy wydawaniu kwestionowanej decyzji przez organ pierwszej instancji wykorzystano cztery punkty graniczne ustalone podczas weryfikacji. Ponadto Kolegium pominęło to, że organ pierwszej instancji wykorzystał wskazane wyżej punkty graniczne "z weryfikacji", zaś nie uwzględnił punktów ustalonych przez geodetę prowadzącego rozgraniczenie, które okazały się mniej korzystne dla wnoszącego o rozgraniczenie A. N.. W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Kolegium z dnia [...] lipca 2015 r., a także o stwierdzenie nieważności wspomnianej decyzji organu pierwszej instancji. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna, albowiem zaskarżona decyzja prawa nie narusza. Decyzją tą Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. utrzymało w mocy decyzję własną z dnia [...] maja 2011 r., nr [...], odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji nieważności decyzji z dnia [...] stycznia 2015 r., znak: [...], wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta C., o rozgraniczeniu nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], położonej w C., przy ul. [...], stanowiącej własność G. i A. małżonków N., z nieruchomością oznaczoną jako działka nr [...], położoną w C., przy ul. [...], stanowiącą własność skarżącej. W ocenie Sądu, prawidłowe jest stanowisko Kolegium, iż w niniejszej sprawie nie zachodziła żadna z określonych w art. 156 § 1 K.p.a. podstaw stwierdzenie nieważności kwestionowanej decyzji rozgraniczeniowej. Zgodnie z tym przepisem, organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która: 1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości; 2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa; 3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną; 4) została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie; 5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały; 6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą; 7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa. Przede wszystkim wskazać trzeba, że rozpoznając niniejszą sprawę należy mieć na uwadze stanowisko wyrażone w przywołanym wyżej prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 29 kwietnia 2014 r., sygn. akt III SA/Lu 832/13. Stosownie bowiem do art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718; dalej: P.p.s.a.), ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w tym wyroku sądu wiążą w rozstrzyganej sprawie organy administracji oraz Sąd. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd stwierdził, iż rzeczą kluczową dla rozstrzygnięcia sprawy jest to, że z materiałów dowodowych złożonych przez geodetę i jego wniosków wynikało, iż wszystkie dokumenty, na których wykazano działki podlegające rozgraniczeniu pokrywają się ze sobą i jednoznacznie wskazują przebieg granicy. Według pierwotnej opinii technicznej geodety przebieg granicy pomiędzy punktami [...] oraz [...] dla działek oznaczonych numerami [...] oraz [...] powinien być przyjęty według operatu nr [...], ponieważ jest to granica prawna nieruchomości, zatwierdzona decyzją Prezydium Miejskiej Rady N. w C. z dnia [...] maja 1967 r. Geodeta stwierdził, że nie odnaleziono żadnych dokumentów wskazujących na inny przebieg granicy. W takiej sytuacji – w ocenie Sądu – oczywisty był wniosek, że istniała podstawa do wydania decyzji o rozgraniczeniu. Z opinii wynika tożsamość przebiegu granicy według operatu z podziału nieruchomości z 1967 r. oraz według operatu z odnowienia ewidencji gruntów z 1977 r. Bardzo istotna dla oceny tezy o tożsamości linii granicznej według obydwu operatów jest okoliczność, że wniosek o tożsamości przebiegu granicy nie jest w pierwotnej opinii technicznej wywiedziony dowolnie, lecz uzasadniony tym, że operat z odnowienia ewidencji gruntów zawiera nie tylko współrzędne punktów osnowy pomiarowej, ale także współrzędne punktów granicznych działek w układzie lokalnym obliczonych na podstawie współrzędnych z operatu z podziału nieruchomości. Sąd wskazał, że co do zasady wykreślanie granic jedynie na podstawie powierzchni nieruchomości i informacji o długości poszczególnych granic, nie jest prawidłowe, bowiem zasadą jest, że powierzchnia nieruchomości i długość jej granic jest zależna od przebiegu granic nieruchomości i położenia punktów granicznych, a nie odwrotnie. Położenie punktów granicznych opisywane jest natomiast w układzie współrzędnych. Podsumowując Sąd stwierdził, że na podstawie aneksu do opinii technicznej nie jest prawidłowe wykazywanie, że dane wynikające z dokumentacji geodezyjnej są sprzeczne i nie pozwalają na ustalenie przebiegu granicy. Treść tego aneksu w żaden sposób nie wykazuje nieprawidłowości wcześniejszej tezy opinii technicznej o tożsamości przebiegu linii granicznej według danych wynikających z obydwu istotnych w niniejszej sprawie operatów. Bez wykazania, że nieprawidłowe było opisanie współrzędnych punktów granicznych w operacie z odnowienia ewidencji gruntów jako obliczonych na podstawie współrzędnych punktów osnowy geodezyjnej i osnowy pomiarowej z operatu z podziału nieruchomości, nie jest możliwe stwierdzenie, że uznana w przeszłości za nieprawidłową miara 16 m daje podstawę do przeciwstawienia przebiegu granicy odpowiadającej tej szerokości przebiegowi granicy według operatu z odnowienia ewidencji gruntów. Nie budzi wątpliwości Sądu, że rozpatrując sprawę ponownie organ pierwszej instancji dokonał analizy zebranych w sprawie rozgraniczenia dokumentów, stosując się do zaleceń zawartych w wyroku WSA w Lublinie, a ponadto niezależnie od toczącego się postępowania o rozgraniczenie wskazanych nieruchomości objął analizą weryfikację danych ewidencyjnych część obrębu [...], w którym to obrębie znajdują się działki gruntu podlegające rozgraniczeniu, tj. [...]. Sąd podziela stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego, że w wyniku tej analizy można przyjąć przebieg granicy pomiędzy działkami gruntu [...], według faktycznego stanu użytkowania, to jest po rzucie ogrodzenia trwałego oraz rzucie zewnętrznego obrysu ścian budynku garażowego (szkic połowy nr [...] pkt nr, nr: [...]). Organ stwierdził, że podczas weryfikacji granic wskazanych działek gruntu, zarówno skarżąca, właścicielka działki gruntu nr [...], jak i współwłaścicielka działki nr [...] – G. N., nie kwestionowały przebiegu, co potwierdziły podpisując oświadczenie. Drugi współwłaściciel działki nr [...] A. N. nie stawił się na wezwanie w czasie gdy dokonywano tejże weryfikacji, jednakże w protokole granicznym z dnia [...] marca 2012 r. również wskazał tą samą granicę po istniejącym ogrodzeniu trwałym i po obrysie ściany budynku garażowego (szkic graniczny, kolor czerwony, pomiędzy pkt 65, pkt 2 i pkt 5 znajdujący się w operacie rozgraniczeniowym pod numerem ewidencyjnym [...]). Niewątpliwie zatem strony postępowania o rozgraniczenie przedmiotowych nieruchomości wskazały tą samą granicę pomiędzy działką nr [...] i nr [...], jednakże w dwóch niezależnych postępowaniach. Trafnie więc organ stwierdził, że w świetle zebranych dokumentów, granica pomiędzy działkami gruntu nr [...], uwidoczniona w operacie wykonanym przez Miejską Pracownię Geodezyjną w C. z podziału nieruchomości na działki pod budownictwo mieszkalne, zatwierdzonym decyzją Prezydium Miejskiej Rady N. w C. z dnia [...] maja 1967 r., zarejestrowanym pod numerem [...], a także obecnie biegnąca po ogrodzeniu tych działek gruntu, uwidoczniona na szkicu granicznym operatu rozgraniczeniowego kolorem czerwonym oraz przeanalizowana pomocniczo, a wynikająca z weryfikacji operatu ewidencji gruntów i budynków części obrębu [...], jeśli się uwzględni tolerancję w błędzie pomiaru terenowego, jest w istocie zbieżną. Niezasadne są również pozostałe zarzuty skarżącej dotyczące przebiegu prowadzonego wcześniej postępowania administracyjnego. W pierwszej kolejności należy stwierdzić raz jeszcze, że organ pierwszej instancji ponownie rozpatrując sprawę przeprowadził prawidłowo postępowanie stosując się do wytycznych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie zawartych w wyroku wydanym w sprawie o sygn. akt III SA/Lu 832/13. W ocenie Sądu, trafnie oceniło Kolegium, że zarzut naruszenia art. 32 ust. 4 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2015 r. poz. 520 ze zm.) dotyczący stawiennictwa na gruncie w dniu [...] marca 2012 r. został przez organy wyjaśniony i nie stanowi przesłanki z art. 156 § 1 K.p.a. Przepis ten stanowi, że w razie usprawiedliwionego niestawiennictwa strony, geodeta wstrzymuje czynności do czasu ustania przeszkody lub wyznaczenia pełnomocnika - nie dłużej jednak niż na okres jednego miesiąca. Podkreślenia wymaga, że w uzasadnieniu wyroku z dnia 29 kwietnia 2014 r., sygn. akt III SA/Lu 832/13, WSA w Lublinie stwierdził: "Z akt sprawy wynika, że w dniu [...] marca 2012 r. w czynnościach na gruncie, mających na celu ustalenie przebiegu granicy, brał udział jedynie wnioskodawca A. N., natomiast udziału nie brała jego żona G. N. oraz właścicielka drugiej nieruchomości M. G. i działająca w charakterze pełnomocnika jej matka I. G.. Upoważniony geodeta uznał jednak, że nieobecność tych osób nie stanowi przeszkody do przeprowadzenia na gruncie czynności ustalenia przebiegu granicy, ponieważ nieobecność G. N. i M. G. były nieusprawiedliwione, natomiast nieobecność pełnomocnika I. G. była kolejną nieobecnością wyjaśnianą przez nią chorobą i zwolnieniem lekarskim. Z akt wynika, że geodeta zawiadamiając I. G. po raz kolejny o terminie czynności na gruncie uprzedził ją, że wprawdzie w razie usprawiedliwionego niestawiennictwa geodeta wstrzymuje czynności do czasu ustania przeszkody lub wyznaczenia pełnomocnika, ale nie dłużej niż na okres jednego miesiąca. Wyjaśnił, że poprzednie usprawiedliwione niestawiennictwo (w dniu [...] lutego 2012 r.) wyczerpało możliwość odkładania czynności ustalenia granicy i w przypadku jej niestawiennictwa czynności na gruncie w dniu [...] marca 2012 r. nie będą wstrzymane". Podkreślenia wymaga, że Sąd rozpoznający sprawę niniejszą jest – w świetle art. 153 P.p.s.a. – związany powyższą oceną stanu faktycznego sprawy zawartą w uzasadnieniu powołanego wyroku WSA w Lublinie. Sąd ten bowiem, jak wskazano wyżej, przywołał w uzasadnieniu swego wyroku ustalenia organów administracji w tym zakresie i ustaleń tych nie zakwestionował. Zarzuty skarżącej w tej kwestii nie mogą więc mieć wpływu na wynik sprawy. Bezzasadny jest zarzut skarżącej, że mając na uwadze stanowisko wyrażone w powołanym wyroku WSA w Lublinie, postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie powinno być umorzone. Ponownie należy wskazać, że wyrokiem tym Sąd uchylił decyzję Kolegium z dnia [...] sierpnia 2013 r. i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] czerwca 2013 r., umarzającą postępowanie rozgraniczeniowe, wyraźnie stwierdzając, że umorzenie było niewłaściwym rozstrzygnięciem. Z akt sprawy nie wynika, jak prawidłowo oceniło Kolegium, aby strony wniosły o przekazanie sprawy zakończonej kwestionowaną decyzją o rozgraniczeniu nieruchomości Sądowi Rejonowemu w C., stosownie do art. 33 ust. 3 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne. Oznacza to, że wbrew temu, co twierdzi strona we wniosku nie zaistniała przesłanka stwierdzenia nieważności z art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a., gdyż w obrocie prawnym istnieje jedynie ostateczna decyzja z dnia [...] stycznia 2015 r. znak [...] Niezrozumiały jest również zarzut braku zamieszenia wymaganego pouczenia w treści kwestionowanej decyzji, która – na 4 stronie, w ostatnim akapicie – zawiera wymagane pouczenie co do środków zaskarżenia przysługujących stronom. Oczywistym jest, że powoływany przez stronę art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. nie może mieć zastosowania w tym trybie postępowania, albowiem wskazuje on podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, której zaistnienie nie może być w żadnym razie utożsamiane z którąkolwiek podstaw stwierdzenia nieważności decyzji. Powszechnie przyjmuje się bowiem, że opisane tryby weryfikacji decyzji ostatecznych mają względem siebie charakter konkurencyjny. Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a., skargę oddalił.