II SA/Lu 262/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Ibrom, Sędziowie Sędzia NSA Witold Falczyński (sprawozdawca), Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Protokolant Asystent sędziego Jakub Polanowski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 czerwca 2008 r. sprawy ze skargi G. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku oddala skargę. Decyzją z dnia 2 [...] 2008 r. działający z upoważnienia Wójta Gminy H., Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w H. na podstawie art. 3 pkt 11 w zw. z art. 28 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2003 r. Nr 228, poz. 2255 ze zm.) wstrzymał G. K. wypłatę zasiłku rodzinnego na córkę S. K. i syna D. K. wraz z dodatkami przyznane decyzją tego organu z dnia 28 grudnia 2004 r. Nr [...]. W uzasadnieniu organ podał, iż z uwagi na nieuzgodnioną do dnia 15 maja 2006 r. kwestię formy wypłaty przyznanego świadczenia, G. K. została wezwana do wskazania sposobu i terminu wypłaty przyznanych świadczeń. W odpowiedzi na wezwanie strona stawiła się w siedzibie organu pomocy społecznej, jednak mimo prośby o uzgodnienie kiedy i w jakim terminie GOPS ma wypłacić należne świadczenia nie udzieliła odpowiedzi na przedstawione pytanie. Wskazany brak wyjaśnień strony i odpowiedzi na wezwanie uzasadniał - zdaniem organu I instancji - wstrzymanie przyznanych świadczeń. Niezadowolenie z powyższej decyzji wyraziła G. K. wskazując w odwołaniu na błędy i niekompetencję pracowników GOPS w H. Żądając wypłaty zaległych świadczeń wskazała, iż otrzymała jedynie 729 zł z należnych 1030 zł, a po niewypłaconą kwotę zgłaszała się wielokrotnie osobiście. Dodała, że wraz z wnioskiem o zasiłek podała numer konta bankowego, co winien organ mieć na uwadze. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania strony, decyzją z dnia 14 [...] 2008 r. uchyliło w całości zaskarżoną decyzję i umorzyło postępowanie pierwszej instancji. W uzasadnieniu tej decyzji Kolegium wskazało, że wydanie decyzji przez organ I instancji w oparciu o treść art. 28 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie miało żadnego oparcia w stwierdzonym stanie faktycznym sprawy, w której nie następuje bieżąca realizacja świadczeń. Kolegium stwierdziło, że przywołany przez organ I instancji art. 28 ustawy dotyczy bieżącej realizacji przyznanych świadczeń, która w przedmiotowej sprawie nie zachodzi, gdyż organ zalega z wypłatą przyznanego świadczenia za okres od lutego 2005 r. do sierpnia tego roku włącznie. Dlatego też postępowanie o wstrzymanie świadczeń było bezprzedmiotowe i należało je umorzyć. Skargę na powyższą decyzję złożyła G. K. podnosząc, iż skarga ta dotyczy części odmowy wypłaty odsetek ustawowych od należnych świadczeń od chwili wymagalności - 15 maja 2004 r. do czasu spełnienia - 26 luty 2008 r. w wysokości 376,13 zł. Wskazała, że zaległe świadczenie zostało dopiero wypłacone po interwencji SKO, mimo, iż było wymagalne z ostatnim dniem miesiąca, za który zostało przyznane. Opóźnienie w wypłacie świadczenia jest - zdaniem skarżącej - wynikiem błędnych decyzji kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej, który wielokrotnie działał bezprawnie na jej szkodę. Z tych też względów wniosła o wypłatę należnych za zwłokę odsetek, które i tak - jej zdaniem - nie rekompensują poniesionych strat. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, dodając, iż zarzuty skargi nie maja związku z rozstrzygnięciem zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, iż rozpoznając skargę ogranicza się do oceny, czy zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza prawa w stopniu wpływającym na wynik sprawy. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja organu odwoławczego uchylająca decyzję, na mocy której wstrzymano wypłatę przyznanych stronie świadczeń i umarzająca postępowanie organu pierwszej instancji. A więc z całą pewnością zaskarżona decyzja jest dla skarżącej korzystna. Organ odwoławczy uchylając zaskarżoną decyzję wskazał, że w kontekście przedmiotowej sprawy brak było podstaw do wstrzymania wypłaty zaległych świadczeń. Z takim stanowiskiem Kolegium w ocenie Sądu należało się zgodzić. W pierwszej kolejności należy wskazać, iż ustawodawca w art. 28 ustawy o świadczeniach rodzinnych, sankcję w postaci wstrzymania wypłaty świadczeń rodzinnych przewidział w dwóch przypadkach (ust. 1 i 3). W pierwszym przypadku organ może wstrzymać wypłatę świadczenia rodzinnego w sytuacji, gdy osoba której przyznano prawo do świadczeń rodzinnych odmówiła udzielenia lub nie udzieliła, w wyznaczonym terminie, wyjaśnień co do okoliczności mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych bądź, jeżeli osoba ta, nie podejmuje świadczeń rodzinnych przez trzy kolejne miesiące kalendarzowe. Organ I instancji wstrzymanie wypłaty uzasadnił tym, że skarżąca nie wskazała kiedy i w jakiej formie świadczenie powinno zostać wypłacone. Wezwanie to zostało wystosowane 16 maja 2006 r. a zatem po wydaniu przez SKO decyzji utrzymującej w mocy decyzję przyznającą skarżącej świadczenia rodzinne. Jednakże, na co słusznie zwróciło uwagę Kolegium, większa cześć świadczenia została wypłacona skarżącej już w styczniu 2005 r., a do wypłaty pozostała jedynie kwota 301 zł przyznanego na rzecz syna D. zasiłku rodzinnego za okres od lutego 2005 r. do sierpnia 2005 r. włącznie, którą - jak wskazało Kolegium - organ winien niezwłocznie wypłacić, i co jak wynika z treści skargi organ I instancji uczynił w dniu 26 lutego 2008 r. Uznając zatem, iż wypłata zaległej części przyznanego świadczenia nie stanowiła bieżącej realizacji świadczenia w ramach okresu zasiłkowego słusznie organ odwoławczy uchylił zaskarżona decyzje i umorzył postępowanie pierwszej instancji. Decyzja ta oznacza, że organ ma obowiązek wypłacić należną skarżącej część świadczenia niezwłocznie. Ubocznie należy wskazać, iż skoro cześć świadczenia została wypłacona w określonej formie, to również pozostała do wypłaty część powinna być w tej samej formie wypłacona, gdyż jak wynika z akt sprawy nie zaszły nowe okoliczności uniemożliwiające wypłatę świadczenia. Ponadto przekazanie świadczenia rodzinnego o charakterze pieniężnym na rachunek bankowy uprawnionego przesądza, że z datą przekazania środków na ten rachunek, posiadacz rachunku je podjął tj. objął je w posiadanie w taki sposób, że może nimi skutecznie gospodarować. W związku z tym działanie organu skutkujące zwłoką w wypłacie świadczenia w sytuacji braku zmiany okoliczności również dotyczących numeru konta bankowego uprawnionego ocenić należy krytycznie. Jednakże czym innym jest wstrzymanie wypłaty świadczenia rodzinnego, a czym innym przyznanie stronie odsetek należnych z tytułu tego opóźnienia. W pierwszej kolejności należy ponownie wskazać, iż przedmiotem skargi jest decyzja Kolegium, która rozstrzygała jedynie o zgodności z prawem wstrzymania wypłaty świadczeń pozostawiając poza nawiasem analiz kwestie związane z przyznaniem skarżącej od organu odsetek za nieterminową wypłatę tych świadczeń. W związku z tym organ nie mógł odnieść się do zarzutów podniesionych dopiero w skardze, a dotyczących należnych odsetek. Zatem słusznie organ wskazał, iż zarzuty skargi nie mają związku z rozstrzygnięciem zaskarżonej decyzji. W kontekście powyższego podkreślić należy, że w świetle art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd nie ma obowiązku, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, do badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04). Jednakże mimo to, tytułem porządku i wyjaśnienia należy wskazać, że zgłaszane przez skarżącą żądanie przyznania odsetek z tej przyczyny, że organ wypłacił należne świadczenia z dużym opóźnieniem nie jest uzasadnione. Zasady przyznawania odsetek reguluje art. 359 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z tym przepisem odsetki od sumy pieniężnej należą się tylko wtedy, gdy to wynika z czynności prawnej albo z ustawy, z orzeczenia sądu lub z decyzji innego właściwego organu. W literaturze przedmiotu podkreśla się, że przyznanie odsetek w drodze orzeczenia sądu lub decyzji właściwego organu jest możliwe tylko wówczas, gdy istnieją wyraźne normy uprawniające wymienione organy do oznaczenia terminu i sposobu spłaty przewidzianych w tych normach należności pieniężnych oraz przyznania i określenia wysokości odsetek. Musi zatem istnieć wyraźny przepis upoważniający organ lub sąd do przyznania odsetek. (por. System prawa prywatnego. Prawo zobowiązań-cześć ogólna, red. E. Łętowska, t. 5, Wyd. C.H. Beck, Warszawa 2006, s. 252 oraz Kodeks cywilny. Komentarz, red. K. Pietrzykowski, t. I, Wyd. C.H. Beck, Warszawa 2005, s. 886). Zarówno w ustawie o świadczeniach rodzinnych jak i w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego brak podstaw materialnoprawnych do zasądzenia odsetek karnych w postępowaniu administracyjnym za świadczenia przyznane po upływie znacznego okresu od dnia jego wymagalności. Przepisem ustawy o świadczeniach rodzinnych, uprawniającym właściwy organ do orzeczenia o odsetkach jest wyłącznie art. 30 ust. 8, który dotyczy zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych; nie może więc mieć on zastosowania w niniejszej sprawie. W szeregu orzeczeniach Naczelny Sąd Administracyjny wskazywał, że istnieje możliwość zasądzenia odsetek od opóźnienia wypłaty należności (z różnych tytułów), lecz jedynie w postępowaniu przed sądem powszechnym (odpowiednio - uchwała 7 Sędziów NSA z 5 marca 2001 r. sygn. akt OPS 17/00, opubl. LEX 47756; wyrok NSA z 29 kwietnia 1998 r. sygn. akt I SA 1713/97, LEX nr 45863. Ponadto żądanie zasądzenia odsetek może przybrać formę żądania naprawienia szkody, jaka została wyrządzona przez niezgodne z prawem działania organu władzy publicznej (art. 77 ust. 1 Konstytucji RP). Jednakże powyższe z uwagi na prywatnoprawny charakter podlega rozstrzyganiu przez sądy powszechne. Reasumując, podjęte w sprawie zaskarżone rozstrzygnięcie pomimo subiektywnych odczuć skarżącej należy uznać za prawidłowe, bowiem nie narusza ono prawa i w sposób wyczerpujący wyjaśnia motywy podjętego rozstrzygnięcia. Tym samym brak jest podstaw do uwzględnienia skargi i dlatego na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a. należało ją oddalić, co orzeczono w sentencji