II SA/Lu 262/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Witold Falczyński po rozpoznaniu w dniu 24 czerwca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi G. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wstrzymania wypłaty zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku - w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy postanawia przyznać G. K. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie radcy prawnego, którego wyznaczy Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych. G. K. złożyła na urzędowym formularzu (druk PPF) wniosek o przyznanie jej prawa pomocy poprzez ustanowienie radcy prawnego. We wniosku skarżąca podała, iż jej rodzina liczy cztery osoby w tym studiująca córka, małoletni syn oraz mieszkający z nimi konkubent. Skarżąca nie posiada żadnego majątku, a dochód rodziny stanowi wyłącznie otrzymywane przez nią wynagrodzenia za pracę w wysokości 1584,94 zł miesięcznie. Jej konkubent jest osoba bezrobotną bez prawa do zasiłku. Na koszty utrzymania rodziny składają się opłata za akademik (290 zł) opłata za energię elektryczna (290 zł) opłata za wyżywienie syna (60 zł), bilet miesięczny (50 zł) oraz koszty leczenia (128 zł). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Zgodnie z unormowaniem art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) – dalej "ppsa", strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Jest to zasada postępowania sądowoadministracyjnego, przy czym wskazana ustawa przewiduje zwolnienie ustawowe od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych – w sprawach określonych w art. 239 pkt 1 ppsa oraz możliwość indywidualnego ubiegania się o przyznanie prawa pomocy. W myśl przepisu art. 239 pkt 1 lit a) ppsa, strona skarżąca działanie organu administracji publicznej w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. To ustawowe zwolnienie oznacza, iż strona nie ponosi zarówno opłat sądowych, jak i wydatków, które wykładane są z części budżetu danego sądu administracyjnego, w zakresie zwolnienia. Przedmiotowa sprawa, która za swój przedmiot ma kwestie związane z zasiłkiem rodzinnym jest sprawą z zakresu pomocy i opieki społecznej, co oznacza, iż strona kwestionując decyzję odnoszącą się do tej problematyki jest ustawowo zwolniona od ponoszenia wszelkich kosztów sądowych. Uwzględniwszy powyższe, wskazać należy, iż w myśl art. 262 ppsa, przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. W związku z tym strona mimo, iż korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych miała prawo złożyć wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienia radcy prawnego. W ocenie Sądu wniosek ten zasługiwał na uwzględnienie. Z przepisu art. 245 § 3 ppsa wynika, że prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast w myśl art. 246 § 1 pkt 2 ppsa przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przy czym uwzględnienie wniosku w części dotyczącej ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika jest dodatkowo uwarunkowane niepozostawaniem przez stronę w stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym (art. 246 § 3 ppsa). Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w ww. przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. W ocenie Sądu analiza sytuacji rodzinnej i majątkowej strony skarżącej wskazuje, iż poniesienie kosztów ustanowienia radcy prawnego przekracza jej możliwości finansowe. Ze złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika bowiem, że miesięczny dochód wspólnego gospodarstwa domowego skarżącej wynosi 1585 zł., co w przeliczeniu na członka rodziny daje w przybliżeniu 396 zł. Skarżąca nie posiada innych dochodów, nie posiada majątku ani oszczędności pozwalających jej na poniesienie kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika procesowego. Ponadto uwzględniając wydatki skarżącej, które wymieniła we wniosku, związane z opłatami za energię elektryczną, akademik dla studiującej córki, kosztami leczenia oraz dojazdu należy wskazać, iż kwota jaką dysponuje skarżąca wystarcza jedynie na bieżące potrzeby, co wyklucza możliwość poniesienia dodatkowych kosztów związanych z ustanowieniem radcy prawnego. Z tych względów i na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 262 ppsa należało orzec, jak w postanowieniu.