II SA/Lu 267/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Witold Falczyński (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, Asesor WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Stażysta Anna Chmielewska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie niewyrażenia zgody na oddanie w użytkowanie wieczyste działki budowlanej I. oddala skargę; II. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) na rzecz [...] D. P. kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) złotych tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, która to kwota obejmuje również należny podatek od towarów i usług w wysokości 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych. A. P. wystąpiła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego Nr [...] z dnia [...] odmawiającej wyrażenia zgody na oddanie w użytkowanie wieczyste działki budowlanej na terenie miasta L. Wniosek uzasadniła w szczególności tym, że w 1980 r. została jej oddana w użytkowanie wieczyste działka budowlana przy ul. O. w L. Działki tej jednak nie przyjęła, gdyż dla niej miała ona złe położenie i była górzysta, co wymagało wielu nakładów pieniężnych na przygotowanie pod budowę domu. Podniosła, że w kolejnych pismach do Urzędu prosiła o zamianę na inną działkę i nigdy nie oświadczyła, że z działki rezygnuje. Podkreślała, że w jej odczuciu decyzja "przyznaniowa" jest zobowiązująca. Z działki do chwili obecnej nie zrezygnowała, gdyż przez wywłaszczenie została bardzo skrzywdzona, odebrano jej dom i ostatnią działkę pozostawiając za ciężką pracę całej rodziny z mieszkaniem spółdzielczo-lokatorskim. Odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość było niewspółmierne do wartości działki. Ponadto brakowało w momencie wywłaszczenia wystarczających informacji, że z tytułu wywłaszczenia mogła ubiegać się o przyznanie jej działki w użytkowanie wieczyste. Nadto podnosi, że inni poprzedni właściciele wywłaszczonych nieruchomości dostali dopłaty do otrzymanego odszkodowania, ona natomiast nie została objęta dopłatami. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu przedmiotowego wniosku, decyzją z dnia [...] Nr [...] odmówiło stwierdzenia nieważności ww. decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] Zdaniem Kolegium kwestionowana decyzja jest zgodna z prawem, wobec czego wniosek A. P. na uwzględnienie nie zasługuje, bowiem brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji. Kolegium ustaliło, że strona została wywłaszczona z nieruchomości położonej w L. przy ul. A. decyzją z dnia [...] za określonym w niej odszkodowaniem. Z tego tytułu nie otrzymała działki w użytkowanie wieczyste, natomiast otrzymała mieszkanie spółdzielcze. W dniu 19 września 1980 r. organ administracji po rozpatrzeniu wniosku strony, decyzją [...] działając na podstawie przepisów ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1969 r. Nr 22, poz. 159 ze zm.) oraz ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz.U. Nr 27, poz. 192) przyznał A. P. w użytkowanie wieczyste działkę budowlaną o pow. 667 m2 , położoną w L. przy ul. O. , zastrzegając jednocześnie, iż w przypadku niestawienia się w terminie wyznaczonym w biurze notarialnym w celu zawarcia na podstawie tej decyzji umowy notarialnej o oddaniu działki w użytkowanie wieczyste ww. decyzja może być uchylona, a adresat decyzji utraci prawo do powtórnego ubiegania się o przyznanie w użytkowanie wieczyste tego terenu. Od decyzji powyższej strona nie odwołała się i nie przystąpiła w wyznaczonym terminie do zawarcia umowy notarialnej. Z tych względów decyzją z dnia [...] r. Nr [...] organ administracji uchylił ww. decyzję z dnia [...] Strona nie odwołała się również od tej decyzji; natomiast wnioskiem z dnia 12 listopada 1984 r. wystąpiła ponownie do organu o przydzielenie jej w użytkowanie wieczyste innej działki budowlanej za wywłaszczony grunt, podnosząc, że z działki nie zrezygnowała. Kierownik Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami UM decyzją z dnia [...] znak:[...] odmówił przyznania wnioskodawczyni w użytkowanie wieczyste działki na terenie miasta L. uzasadniając odmowę uprzednim przyznaniem takiej działki, którą rozdysponowano już na rzecz innego wnioskodawcy. Ponadto organ podniósł, że zainteresowana ubiega się o przyznanie działki w użytkowanie wieczyste na zasadach ogólnych, gdyż z tytułu wywłaszczenia otrzymała normatyw za ostatnią działkę. A. P. w ustawowym terminie złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, w którym kwestionując zajęte przez nie stanowisko przywołała te same argumenty, które były ujęte w jej wniosku o stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji. Podkreśliła, że jej zdaniem kwestionowana decyzja powinna być "ponownie rozpatrzona, przeanalizowana i sprawdzona, aby odszkodowanie za autentycznie wywłaszczoną nieruchomość było pełne oraz nie tak bardzo krzywdzące". Rozpatrując ponownie sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] Nr [...] (zaskarżoną w niniejszej sprawie), utrzymało w mocy decyzję własną z dnia [...] W uzasadnieniu wskazano, że skład orzekający nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku strony o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] mającej oparcie w treści cyt. w niej przepisów kpa i ustawy o gospodarce terenami w miastach i osiedlach. Powyższego w niczym nie podważa argumentacja przedstawiona we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Stan faktyczny i prawny sprawy nie daje podstaw do zakwestionowania przedmiotowej decyzji jako podlegającej stwierdzeniu jej nieważności. Podkreślono, że strona o działkę gruntu ubiegała się na zasadach ogólnych, a zatem organ podejmując zakwestionowaną decyzję prawidłowo ocenił jej sytuację faktyczną pod kątem przesłanek przyznania w tym trybie działki w użytkowanie wieczyste. Podniesiono nadto, iż w obowiązującym obecnie stanie prawnym oddanie gruntów w użytkowanie wieczyste odbywa się na podstawie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2004 r. Nr 261 poz. 2603 ze zm.) w trybie wyłącznie cywilnoprawnym, a ustalenie użytkownika wieczystego następuje w drodze przetargu, co powoduje, że brak jest podstaw do wydania przez organ żądanej przez stronę decyzji o przyznaniu jej działki budowlanej w użytkowanie wieczyste. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję A. P. domagała się uchylenia decyzji I i II instancji (chodzi o decyzje SKO z dnia [...] i z dnia [...] jako sprzecznych z prawem. Zaznaczyła, że użytkowanie wieczyste działki budowlanej należy się jej od 1980 r. i nigdy nie zostało zrealizowane. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Wbrew jej zarzutowi zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] jak też utrzymana nią w mocy decyzja tego organu z dnia [...] nie naruszają prawa. Przedmiotem wniosku A. P. o stwierdzenie nieważności była decyzja Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego z dnia [...] Nr [...] odmawiająca stronie wyrażenia zgody na oddanie w użytkowanie wieczyste działki budowlanej na terenie miasta L. W uzasadnieniu tego wniosku A. P. przyznaje, że decyzją z dnia [...] orzeczono o oddaniu jej w użytkowanie wieczyste działki budowlanej Nr 50 przy ul. O w L., której jednak nie przyjęła ze względu na jej niekorzystne – zdaniem skarżącej – usytuowanie i ukształtowanie. Odwołuje się nadto do decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości i odszkodowaniu z [...] stwierdzając, że normatyw, który otrzymała za ostatnią wywłaszczoną działkę stanowi symboliczne odszkodowanie, nieadekwatne do ceny działki, z której była wywłaszczona, o równym położeniu, uzbrojonej i usytuowanej w mieście. Skarżąca podnosi dalej w swoim wniosku, że w czasie wywłaszczenia powinni być (ona i jej rodzina) poinformowani, iż należy im się działka budowlana z racji wywłaszczenia z ostatniej działki. Fakt ten jednak został przemilczany, co stanowi – zdaniem skarżącej – o rażącym naruszeniu prawa. Już w ten sposób ujęte uzasadnienie wniosku świadczy jednoznacznie o tym, że przyczynę nieważności w postaci rażącego naruszenia praw (art. 156 § 1 pkt 2 kpa) strona odnosi do decyzji wywłaszczeniowej, zaś w stosunku do decyzji [...] o odmowie wyrażenia zgody na oddanie działki budowlanej w użytkowanie wieczyste, której stwierdzenia nieważności się domaga, nie wskazuje żadnej z podstaw nieważności wymienionych w art. 156 § 1 kpa. Sąd podziela stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego, iż brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku strony o stwierdzenie nieważności tej decyzji z [...], gdyż nie narusza ona przepisów normujących oddawanie nieruchomości w użytkowanie wieczyste, obowiązujących w dacie jej wydania. Chodzi tu w szczególności o wskazane w decyzji przepisy art. 3 ust. 1 i art. 14 ust. 3 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz.U. z 1969 r. Nr 22, poz. 159 ze zm.). Wynika z nich fakultatywny charakter decyzji o oddaniu terenu państwowego w użytkowanie wieczyste. W sytuacji zaś, gdy strona decyzją z dnia [...] otrzymała już działkę budowlaną w użytkowanie wieczyste, lecz nie przystąpiła do zawarcia aktu notarialnego, odmowa wyrażenia zgody na oddanie w użytkowanie wieczyste kolejnej działki, była uzasadniona. Nieprzekonująca jest przy tym argumentacja powołują się na mankamenty przydzielonej działki przy ul. O., skoro skarżąca nie odwoływała się od decyzji organu I instancji z dnia [...] Uzasadnienie zaskarżonej decyzji trafnie wskazuje, że A. P. ubiegała się o przydział działki budowlanej na zasadach ogólnych i nie miało to bezpośredniego związku z wywłaszczeniem. Decyzja Prezydenta Miasta z dnia [...] Nr [...] przyznawała bowiem skarżącej odszkodowanie pieniężne za wywłaszczoną nieruchomość Ponadto – jak wynika z akt sprawy – otrzymała ona z tytułu wywłaszczenia lokal mieszkalny kat. M-4 w Spółdzielni Mieszkaniowej "C" w L. Należy podkreślić, że podstawa do stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej wymieniona w art.156 § 1 pkt 2 kpa wymaga wykazania, że naruszenie prawa przez organ wydający decyzję miało charakter rażący (albo, że decyzja została wydana w ogóle bez podstawy prawnej), czego wszakże strona skarżąca nie uczyniła. Nie wykazano także, by w odniesieniu do kwestionowanej decyzji występowała jakakolwiek inna przyczyna nieważności spośród wymienionych w art.156 § 1 kpa. Wypada też zauważyć, że co do części z tych przyczyn (pkt 1,3, 4 i 7 cyt. przepisu) stwierdzenie nieważności byłoby i tak niedopuszczalne z uwagi na upływ ponad 10 lat od dnia doręczenia decyzji (§ 2 art. 156 kpa). Ubocznie należy też podnieść (na co trafnie zwraca uwagę uzasadnienie zaskarżonej decyzji), że na gruncie przepisów obecnie obowiązującej ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) oddawanie gruntów w użytkowanie wieczyste odbywa się wyłącznie w trybie cywilnoprawnym. Ewentualne stwierdzenie nieważności kwestionowanej przez skarżącą decyzji nie doprowadziłoby więc i tak do przydzielenia jej w drodze decyzji administracyjnej działki budowlanej. Z przytoczonych wyżej względów i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) należało orzec jak w sentencji. Sąd przyznał pełnomocnikowi skarżącej ustanowionemu z urzędu w ramach prawa pomocy wynagrodzenie w oparciu o przepis art. 250 tejże ustawy oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c w zw. z § 19 pkt 1 i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.). kg