II SA/Lu 27/17

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Marcin Małek po rozpoznaniu w dniu 27 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku I. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi H. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia 18 lipca 2017 r. I. S. zwróciła się o zwolnienie jej od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu celem napisania skargi kasacyjnej od wydanego w sprawie wyroku tutejszego sądu z dnia 12 kwietnia 2017r. W tym zakresie oświadczyła, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, a źródłem jego utrzymania jest emerytura w wysokości [...] zł netto. Majątek skarżącej stanowi mieszkanie w bloku o pow. 67 m2, działka budowlana o pow. 308 m2 zabudowana budynkiem mieszkalnym o pow. 45 m2 oraz 300 jednostek papierów wartościowych o wartości [...] zł. Referendarz sądowy rozpoznając przedmiotowy wniosek zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 - zwanej dalej P.p.s.a.) prawo pomocy może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Z przepisu art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym może nastąpić wówczas, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Mając na uwadze treść przywołanych wyżej przepisów zaznaczyć wypada, iż prawo pomocy jest odstępstwem od generalnej reguły ponoszenia przez strony kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie (art. 199 P.p.s.a.). Oznacza to tym samym, iż odstępstwo od tej zasady może mieć miejsce w przypadkach wyjątkowych, gdy strona nawet przy dołożeniu jak największych starań nie jest w stanie zgromadzić środków pieniężnych niezbędnych na pokrycie wspomnianych kosztów. Jak wskazuje się w doktrynie oraz w orzecznictwie sądów administracyjnych, prawo pomocy w tym zakresie powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku podmiotów prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. W ocenie referendarza sądowego sytuacja finansowa strony nie pozwala na przyjęcie, iż w sprawie zachodzą szczególne okoliczności pozwalające na skuteczne ubieganie się o przyznanie prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie. Przede wszystkim należy wskazać, iż w sytuacji zaskarżenia wydanego w sprawie wyroku wysokość wpisu od środka zaskarżenia wynosić będzie 250 zł. Ponadto minimalny koszt ustanowienia adwokata z wyboru celem sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej wynosi 480 złotych (§ 14 ust. 1 pkt 2 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie – Dz. U. z 2015 r., poz. 1800). Uwzględniając powyższe oraz przedstawioną przez stronę sytuację dochodową i majątkową uznać należało, że ta nie jest na tyle trudna aby uniemożliwiała poniesienie wskazanych kosztów postępowania sądowego. Przede wszystkim strona ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe oraz co najważniejsze posiada stałe źródło dochodów w postaci emerytury w kwocie [...]zł netto. Dochód ten z uwagi na jego wysokość oraz stały charakter oraz przy uwzględnieniu, że przeznaczany jest na utrzymanie wyłącznie jednej osoby, nie pozwala na przyznanie stronie wnioskowanego prawa pomocy. Ponadto oceniając zdolności płatnicze wnioskodawcy należało uwzględniać nie tylko wysokość uzyskiwanych środków pieniężnych, lecz również środki finansowe ulokowane w majątku ruchomym i nieruchomym. Majątek w postaci jakichkolwiek aktywów zawsze bowiem rzutuje na ocenę prawa do zwolnienia strony od kosztów sądowych. To od wnioskodawcy bowiem zależy, w jaki sposób gospodaruje swymi aktywami, w tym majątkiem nieruchomym i czy podejmuje czynności w celu uzyskania z niego dochodów. Nieruchomości mogą być bowiem przedmiotem określonych stosunków cywilnoprawnych takich jak np. najem, dzierżawa czy też ostatecznie sprzedaż, mogą być także wykorzystane jako zabezpieczenie pożyczki czy kredytu jeśli właścicielowi brakuje pieniędzy na koszty postępowania. Należy bowiem ponownie zwrócić uwagę, że wyjątkowość instytucji prawa pomocy wymaga przyjęcia, że strona ubiegająca się o przyznanie jej prawa pomocy powinna uprzednio podjąć wszelkie niezbędne działania, aby we własnym zakresie (bądź z pomocą np. bliskich) zdobyć fundusze na pokrycie wydatków wiążących się ze wszczętym przez siebie postępowaniem. Konkludując, jak już wskazywano prawo pomocy ma wyjątkowy charakter, co stanowi, że powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Wnioskodawczyni zaś do takich osób zaliczyć nie można, co uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy. Mając na uwadze wszystkie przywołane wyżej okoliczności postanowiono jak w sentencji działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.