II SA/Lu 271/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Witold Falczyński, Sędziowie Asesor WSA Wiesława Achrymowicz,, Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz ( sprawozdawca), Protokolant Referent – stażysta Agata Jakimiuk, po rozpoznaniu w dniu 19 kwietnia 2005 r. przy udziale prokuratora A. J. sprawy ze skargi G. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Decyzją z dnia [...]., Nr [...] wydaną na podstawie art. 138§1pkt.1kpa oraz art. 41pkt.2 w zw. z art. 6pkt.3 i 14, art. 96ust.1pkt.1 i2 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz.539 ze zm.) Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpoznaniu odwołania G. B. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia [...]., Nr [...], przyznającą jej zasiłek celowy i ustanawiającą obowiązek zwrotu przyznanego świadczenia w części. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że zaskarżoną decyzją przyznano G. B. zasiłek celowy w wysokości 100zł i jednocześnie orzeczono, że 50% przyznanego świadczenia podlega zwrotowi Gminnemu Ośrodkowi Pomocy Społecznej w terminie do 31 stycznia 2005r. Wysokość kwoty podlegającej zwrotowi określono na podstawie Uchwały Rady Gminy z dnia [...]., Nr [...], wydanej na podstawie art.16ust.3 i art.34ust.3,4 i 5 ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998r., Nr 64, poz.414 ze zm.) G. B. domagając się uchylenia decyzji organu I instancji podnosiła, że organ błędnie ustalił jej sytuację majątkową, wliczając do dochodu jej rodziny dochód z gospodarstwa rolnego konkubenta w wysokości 1200, 86 zł, pomimo iż wspólnie nie zamieszkują i nie gospodarują. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podzieliło stanowisko organu I instancji, iż konkubent G. B. – S. M. jest członkiem jej rodziny w rozumieniu art.6pkt.14 ustawy o pomocy społecznej. Jako ojciec jej czworga dzieci faktycznie zamieszkuje z dziećmi i skarżącą w S. ., pomagając w wychowaniu dzieci oraz przy pracach w gospodarstwie rolnym i domowym. Kolegium stwierdziło, że dochód rodziny G. B.r, w skład którego wchodzi także dochód z gospodarstwa rolnego jej konkubenta wynosi 3257, 56zł i przekracza kryterium dochodowe wynoszące 2844zł, uprawniające do korzystania ze świadczeń z pomocy społecznej. W ocenie organu sytuacja życiowa G. B., posiadającej siedmioro małoletnich dzieci jest trudna i wymaga udzielenia pomocy, a zatem organ I instancji prawidłowo przyznał jej na podstawie art.41 ustawy o pomocy społecznej zasiłek celowy, zobowiązując ją jednocześnie do zwrotu 50% wartości przyznanej kwoty w terminie do 31 stycznia 2005r. Skargę do sądu administracyjnego wniosła G. B.domagając się uchylenia powyższej decyzji. W skardze podniosła, że nie mieszka z konkubentem i nie prowadzi z nim wspólnego gospodarstwa wyjaśniając, że mieszka on w miejscowości P., gdzie posiada gospodarstwo rolne i prowadzi hodowlę świń, zaś skarżącą i dzieci odwiedza tylko kilka razy w roku (3-4) i pomaga jej przy wykonywaniu prac polowych. Skarżąca podkreśliła, że S. M. nie przekazuje jej pieniędzy, zaś dzieciom przywozi jedynie drobne upominki. W jej ocenie organ administracyjny oparł się na nieprawdziwych dowodach, gdyż zarówno policja, jak i pracownik socjalny wielokrotnie przybywali na posesję skarżącej i nie stwierdzili obecności konkubenta. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art.1§1i2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269) sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie jej zgodności z prawem. Zaskarżona decyzja prawa nie narusza. Jak wynika z akt sprawy skarżąca wnosiła o przyznanie jej pomocy społecznej na zakup węgla, butów i kurtek na zimę dla dzieci oraz artykułów spożywczych (k. 36 akt administracyjnych) Zasady przyznawania świadczeń z pomocy społecznej określają przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz.539 ze zm.) Cele pomocy społecznej określone zostały w art. 2 i 3 ustawy jako wspieranie osób i rodzin w ich wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości, a także umożliwianie im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. (art.3ust.3) Zakres toczącego się postępowania określa wniosek osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia, jednak organ zobowiązany jest z urzędu do ustalenia i oceny rzeczywistej sytuacji takiej osoby i przyznania właściwego świadczenia. W sprawie skarżąca wnosiła o przyznanie jej "pomocy docelowej" z przeznaczeniem na zakup węgla, odzieży dla dzieci oraz artykułów spożywczych, a więc o zasiłek celowy, określony w art.39 ustawy, który może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów, napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. W świetle art. 8 ust.1 powołanej ustawy prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, w tym również zasiłku celowego uzależnione jest co do zasady od wysokości dochodu, który nie może przekroczyć tzw. kryterium dochodowego. Pojęcia dochodu i kryterium dochodowego zostały ściśle zdefiniowane w art. 6 pkt.4 i 14 oraz w art. 8 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z określeniami ustawowymi - dochód rodziny stanowi suma miesięcznych dochodów osób w rodzinie, przy czym rodziną w rozumieniu pkt.14 są osoby spokrewnione i niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące (art.6pkt. 4 i 14) Kryterium dochodowe rodziny stanowi natomiast sumę kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, wynosząca aktualnie 316zł. (art. 8ust.1pkt.2 i 3) Dochód oblicza się na podstawie przychodów uzyskanych w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku. (art.8 ust.3) Obowiązkiem organu w postępowaniu w przedmiocie przyznania świadczenia z pomocy społecznej jest zatem dokładne ustalenie stanu majątkowego i rodzinnego osoby ubiegającej się o przyznanie pomocy, w szczególności w oparciu o wywiad środowiskowy, którego przeprowadzenie w tym postępowaniu jest z mocy art. 106 ust.4 ustawy o pomocy społecznej obligatoryjne. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, tj. w październiku 2004r. dochód rodziny skarżącej, na który składają się: świadczenia rodzinne przyznawane z pomocy społecznej- 953zł, wynagrodzenie za pracę- 347,10zł, dochód z jej gospodarstwa rolnego – 756,60zł oraz z gospodarstwa rolnego konkubenta skarżącej – 1200, 86zł, wyniósł 3257, 56zł i przekroczył kryterium dochodowe, wynoszące 2844zł (316 x 9), a zatem nie było podstaw do przyznania zasiłku celowego, o którym mowa w art. 39 ustawy ze względu na zbyt wysokie dochody, przekraczające kryterium dochodowe. Ocena materiału dowodowego zebranego w sprawie należy do organu orzekającego. W rozpatrywanej sprawie ocena ta nie nosi cech dowolności. Wbrew zarzutom skargi organy administracyjne prawidłowo ustaliły, że skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo ze swoim konkubentem S.M., na co wskazują wyczerpująco zebrane dowody - pisma z Posterunków Policji w C. oraz w W. (k. 32 i 33 akt administracyjnych), a także wywiad środowiskowy i notatka sporządzona przez pracownika Ośrodka Pomocy Społecznej (k. 35, 37-38 akt administracyjnych) W tej sytuacji organy słusznie potraktowały S. M. jako członka rodziny skarżącej w rozumieniu art. 6 pkt. 14 ustawy o pomocy społecznej i ustaliły kryterium dochodowe z uwzględnieniem dochodu z jego gospodarstwa rolnego. Skarżąca kwestionując ustalenia organu nie przedstawiła żadnych dowodów, które wskazywałyby, że jej konkubent nie prowadzi z nią wspólnego gospodarstwa. W przepisie art. 41 pkt.2 ustawa przewiduje jednak wyjątek od zasady uzależniającej przyznanie świadczeń pieniężnych od wysokości dochodu, określonej w art. 8 ust.1, stanowiąc, iż w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwot zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową. Przyznanie na podstawie tego przepisu świadczenia ma charakter uznaniowy, co oznacza, że zarówno jego rodzaj, wysokość, jak i czas trwania zależy od uznania organu, który ocenia sytuację majątkową i rodzinną osoby ubiegającej się o pomoc zgodnie z celami ustawy określonymi w art. 3 i 4. W sprawie organ ocenił, że sytuacja skarżącej jest trudna ze względu na to, że wychowuje siedmioro małoletnich dzieci, a zatem należy udzielić jej niezbędnej pomocy, dlatego działając w granicach przysługującego mu uprawnienia, którego nie nadużył przyznał jej zasiłek celowy w wysokości 100 zł, orzekając jednocześnie – zgodnie ze zdaniem 2 pkt.2 o obowiązku zwrotu 50% wartości świadczenia. W ocenie Sądu nie ma zatem podstaw do uwzględnienia zarzutów skargi i uchylenia zaskarżonej decyzji, która została wydana zgodnie z prawem. Podkreślić ponadto należy, że organ administracyjny rozpoznając wniosek skarżącej z dnia 25 listopada 2004r. wydał w dniu [...]. na podstawie art.41 ustawy odrębną decyzję Nr [...], którą przyznał jej świadczenie z pomocy społecznej w formie dożywiania dzieci w szkole w okresie od 8 listopada 2004r. do 31 grudnia 2004r., a zatem udzielił jej rodzinie niezbędnej pomocy. Z tych względów Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270) oddalił skargę.