II SA/Lu 273/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Leszek Leszczyński, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec (sprawozdawca), Sędzia WSA Ewa Ibrom, Protokolant st. sekr. sąd. Jolanta Sikora, po rozpoznaniu w dniu 19 kwietnia 2005 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej A. J. delegowanego do Prokuratury Apelacyjnej sprawy ze skargi G. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Decyzją z dnia [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze , po rozpatrzeniu odwołania G. B. od decyzji wydanej przez zastępcę Wójta Gminy z upoważnienia Wójta Gminy, przyznającej pomoc w postaci posiłku w szkole dla dziecka K. i ustanawiającej obowiązek zwrotu przyznanego świadczenia w części - utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji podano, że zastępca Wójta Gminy , działając z upoważnienia Wójta Gminy decyzją z dnia [...]. przyznał G. B. świadczenie z pomocy społecznej w postaci gorącego posiłku w stołówce szkolnej dla syna K. na okres od 2 grudnia 2004 r. do 22 grudnia 2004 r. Wartość pomocy określono na kwotę 45 zł i orzeczono, że 50% przyznanego świadczenia, tj. 22,50 zł podlega zwrotowi na konto Ośrodka Pomocy Społecznej Gminy do 31 stycznia 2005 r. z tego względu, że dochód rodziny przekracza kryterium dochodowe, uprawniające do świadczeń z pomocy społecznej. Wysokość kwoty, podlegającej zwrotowi określono na podstawie uchwały Rady Gminy Nr [...] z dnia [...]. , wydanej na podstawie art. 16 ust. 3 i art. 34 ust. 3, 4 i 5 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 z późn. zm.). Zgodnie z art. 41 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. nr 64, poz. 593 ze zm.( w szczególnie uzasadnionych przypadkach) osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy, zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa pod warunkiem zwrotu części lub całości kwot zasiłków lub wydatków na pomoc rzeczową. Ustalając prawo do świadczeń z pomocy społecznej organ I instancji określił dochód rodziny na kwotę 3257,56 zł wliczając do niego dochód z gospodarstwa rolnego konkubenta – S. M. w kwocie 1200,86 zł,. Określony w ten sposób dochód rodziny przekroczył tym samym kryterium dochodowe i wynoszące 2844 zł. Wliczając do dochodu rodziny dochód z gospodarstwa rolnego konkubenta , organ I instancji oparł się na wynikach wywiadu środowiskowego przeprowadzonego wśród sąsiadów G. B. i na informacjach uzyskanych z policji. Wynika z nich, że S. M. jest członkiem rodziny w rozumieniu art. 6 pkt 14 ustawy o pomocy społecznej. Jest on ojcem dzieci skarżącej i pomaga w ich wychowaniu i sprawowaniu opieki. Często bywa, a wręcz zamieszkuje w jej domu w S. , wykonując prace w gospodarstwie rolnym i gospodarstwie domowym. W miarę możliwości przyczynia się do zaspokojenia potrzeb rodziny. Te okoliczności pozwalają na ustalenie, że S. M. jest osobą pozostającą w faktycznym związku ze skarżącą i wspólnie z nią zamieszkującą i gospodarującą. Tym samym zasadnie wliczono jego dochód z gospodarstwa rolnego do dochodu rodziny, co spowodowało, że dochód ten przekroczył kryterium dochodowe, uprawniające do świadczeń z pomocy społecznej. Biorąc jednakże pod uwagę, że rodzina skarżącej jest rodziną wielodzietną – organ I instancji uznał, że spełnione zostały przesłanki z art. 41 ustawy i przyznał świadczenie z pomocy społecznej, orzekając jednocześnie o obowiązku zwrotu 50% kwoty przyznanej pomocy. Wysokość kwoty podlegającej zwrotowi została określona zgodnie z wyżej cytowaną uchwałą Rady Gminy z 25 lutego 2003 r. W skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego ,G. B. wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji, podnosząc, że S. M. nie mieszka razem z nią, lecz we własnym gospodarstwie rolnym w P.. Do niej natomiast przyjeżdża 3-4 razy w roku celem odwiedzenia dzieci i przy tej okazji pomaga jej w gospodarstwie. Zdaniem skarżącej, nieprawdą jest by pozostawała ona w związku konkubenckim ze S. M.. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wnosi o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą uzasadnieniu decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga jest bezzasadna, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W sprawie niniejszej skarżąca wnosiła o przyznanie jej "pomocy docelowej" z przeznaczeniem na zakup węgla, odzieży dla dzieci oraz artykułów spożywczych, a więc o zasiłek celowy określony w art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 539 ze zm.). Zasiłek ten może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, a w szczególności na pokrycie części lub całości koszów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów, napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. W świetle art. 8 ust. 1 powołanej ustawy prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, w tym również zasiłku celowego uzależnione jest co do zasady od wysokości dochodu, który nie może przekroczyć tzw. kryterium dochodowego. Pojęcie dochodu i kryterium dochodowego zostały ściśle zdefiniowane w art. 6 pkt 4 i 14 oraz w art. 8 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z określeniem ustawowym – dochód rodziny stanowi suma miesięcznych dochodów osób w rodzinie, przy czym rodziną w rozumieniu pkt 14 są osoby spokrewnione i niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące (art. 6 pkt 4 i 14) . Kryterium dochodowe na osobę w rodzinie nie może przekraczać obecnie kwoty 316 zł (art. 8 ust. 1 pkt 2 i 3). Dochód oblicza się na podstawie przychodów uzyskanych w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku (art. 8 ust. 3). Obowiązkiem organu w postępowaniu w przedmiocie przyznania świadczenia z pomocy społecznej jest zatem dokładne ustalenie stanu majątkowego i rodzinnego osoby ubiegającej się o przyznanie pomocy, w szczególności w oparciu o wywiad środowiskowy, którego przeprowadzenie w tym postępowaniu jest obligatoryjne z mocy art. 106 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że w październiku 2004 r. tj. w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku – dochód rodziny skarżącej (na który składają się: świadczenia rodzinne przyznawane z pomocy społecznej – 953 zł, wynagrodzenie za pracę – 347, 10 zł , dochód z jej gospodarstwa rolnego - 756,60 zł oraz dochód z gospodarstwa rolnego konkubenta skarżącej – 1200,86 zł ) wyniósł 3257,56 zł i przekroczył kryterium dochodowe, wynoszące 2844 zł (316 zł x 9), a zatem nie było podstaw do przyznania zasiłku celowego, o którym mowa w art. 39 ustawy ze względu na zbyt wysokie dochody, przekraczające kryterium dochodowe. Ocena materiału dowodowego zebranego w sprawie należy do organu orzekającego. W rozpatrywanej sprawie ocena ta nie nosi cech dowolności. Wbrew zarzutom skargi organy administracyjne prawidłowo ustaliły, że skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo ze swoim konkubentem S. M., na co wskazują wyczerpująco zebrane dowody – pisma z Posterunków Policji w C. oraz w W. (k. 32, 33 akt administracyjnych), a także wywiad środowiskowy i notatka sporządzona przez pracownika Ośrodka Pomocy Społecznej (k. 35 i 29 akt administracyjnych) W tej sytuacji organy słusznie potraktowały S. M. jako członka rodziny skarżącej w rozumieniu art. 6 pkt 14 ustawy o pomocy społecznej i ustaliły kryterium dochodowe z uwzględnieniem dochodu z jego gospodarstwa rolnego. Skarżąca kwestionując ustalenia organu nie przedstawiła żadnych dowodów, które wskazywałyby, że jej konkubent nie prowadzi z nią wspólnego gospodarstwa. W przepisie art. 41 pkt 2 ustawa przewiduje jednak wyjątek od zasady uzależniającej przyznanie świadczeń pieniężnych od wysokości dochodu, określonej w art. 8 ust. 1 , stanowiąc, iż w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwot zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową. Przyznanie na podstawie tego przepisu świadczenia ma charakter uznaniowy, co oznacza, że zarówno jego rodzaj, wysokość, jak i czas trwania zależy od uznania organu, który ocenia sytuację majątkową i rodzinną osoby ubiegającej się o pomoc zgodnie z celami ustawy określonymi w jej art. 3 i 4. W sprawie organ ocenił, że sytuacja skarżącej jest trudna ze względu na to, że wychowuje siedmioro małoletnich dzieci, a zatem należy udzielić jej niezbędnej pomocy, dlatego działając w granicach przysługującego mu uprawnienia, którego nie nadużył przyznał jej na podstawie cyt. art.41 pkt 2 świadczenie w postaci dożywiania dziecka w szkole, orzekając jednocześnie - zgodnie ze zdaniem 2 pkt 2 o obowiązku zwrotu części świadczenia. W ocenie Sądu nie ma zatem podstaw do uwzględnienia zarzutów skargi i uchylenia zaskarżonej decyzji, która została wydana zgodnie z prawem. Podnieść również należy, że organ pomocy społecznej rozpoznając wniosek skarżącej z dnia 25 listopada 2004 r. wydał odrębną decyzję Nr [...] , mocą której - na podstawie art .41 ustawy – przyznał jej zasiłek celowy w wysokości 100 zł ( z obowiązkiem zwrotu jego części w terminie do 31 stycznia 2005 r.) , a zatem zapewnił jej niezbędną pomoc. Z tych względów Sąd na podstawie Art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) oddalił skargę. kg.