II SA/Lu 276/21

WyrokWSA w Lublinie2021-10-26

Skład orzekający: Bogusław Wiśniewski, Grzegorz Grymuza, Marcin Małek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy w przypadku stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej, która skutkowała utratą prawa do działki przez Polski Związek Działkowców, a w konsekwencji przez działkowców, przysługuje im odszkodowanie na podstawie art. 25 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej, nawet jeśli wywołuje skutek ex tunc, nie wyłącza odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. Przepis art. 25 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych należy interpretować w ten sposób, że obowiązek wypłaty odszkodowania powstaje, gdy podmiot publiczny "występował jako właściciel nieruchomości" w dniu nabycia tytułu prawnego przez Polski Związek Działkowców, co ma miejsce w sytuacji, gdy późniejsze stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej ujawniło, że faktycznie nie był on właścicielem. W związku z tym organy administracji błędnie odmówiły ustalenia i wypłaty odszkodowania.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi M. P. na decyzję Wojewody, która uchyliła decyzję Starosty odmawiającą ustalenia i wypłaty odszkodowania za składniki majątkowe na działce nr [...]. Działka ta została wywłaszczona w 1980 r., następnie przeszła w użytkowanie wieczyste Polskiego Związku Działkowców, a później stwierdzono nieważność decyzji wywłaszczeniowej z powodu rażącego naruszenia prawa. W związku z tym działka nie przeszła na własność Skarbu Państwa, a jej właścicielami stali się spadkobiercy pierwotnej właścicielki. Polski Związek Działkowców utracił prawo do nieruchomości. Starosta odmówił wypłaty odszkodowania działkowcom, uznając, że art. 25 ustawy o r.o.d. nie ma zastosowania, a sprawa powinna być rozpatrywana na drodze cywilnej. Wojewoda podtrzymał to stanowisko, umarzając postępowanie.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Asesor sądowy Marcin Małek (sprawozdawca) Protokolant Referent stażysta Agnieszka Komajda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 października 2021 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Wojewody z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie ustalenia i wypłaty odszkodowania I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Starosty [...] z dnia [...] r., nr [...]; II. zasądza od Wojewody na rzecz M. P. - J. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z [...] lutego 2021r. Wojewoda, po rozpoznaniu odwołania M. P. – J. (skarżąca lub strona), od decyzji Starosty [...] z [...] września 2020 r., orzekającej o odmowie ustalenia i wypłaty odszkodowania za składniki majątkowe znajdujące się na działce nr [...] o pow. 0,1187 ha, położonej na terenie gminy Miasto P., obręb W., uchylił zaskarżoną decyzję w całości i umorzył postępowanie przed organem pierwszej instancji. Orzeczenie zapadło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy. Decyzją z [...] kwietnia 1980 r., znak: [...] Naczelnik Miasta P., działając na podstawie ustawy z dnia 12 marca 1980 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, wywłaszczył m. in. działkę nr [...] o pow. 0,1187 ha. Wywłaszczenie nastąpiło celem urządzenia pracowniczych ogrodów działkowych w P., W. "ujęcie wody". Wojewoda decyzją z [...] kwietnia 1995 r., znak: nr [...], stwierdził m. in. nabycie przez Gminę M. P. z mocy prawa, nieodpłatnie własność nieruchomości gruntowej - ogrody działkowe, położonej w obrębie W., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...]. [...] listopada 1997 r. aktem notarialnym Rep. A [...] Gmina M. P. oddała [...] Związkowi D. w użytkowanie wieczyste m.in. działkę nr [...]. Następnie Minister Infrastruktury decyzją [...] z [...] lutego 2004 r. uchylił decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] września 2000 r. nr [...] w części dotyczącej stwierdzenia, że decyzja z dnia [...] kwietnia 1980 r. została wydana z naruszeniem prawa i działając na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. stwierdził nieważność decyzji Naczelnika Miasta P. z [...] kwietnia 1980 r. w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości położonej w P. oznaczonej jako działka nr [...] oraz ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Minister Infrastruktury utrzymał w mocy ww. decyzję Sąd Okręgowy w L. II Wydział Odwoławczy wyrokiem z [...] czerwca 2003 r., [...] ustalił, że czynność prawna oddania w użytkowanie wieczyste gruntu, dokonana w formie aktu notarialnego Rep. A [...] w dniu [...] listopada 1997 r. jest nieważna w części, w jakiej dotyczyła oddania na rzecz [...] Związku Działkowców działek gruntu oznaczonych w ewidencji gruntów numerami [...], [...] i [...] według stanu ewidencji gruntów na dzień [...] listopada 1980 r. położonych w miejscowości P.. Decyzją Nr [...] znak [...] z dnia [...] lutego 2014 r. Minister Administracji i Cyfryzacji stwierdził nieważność decyzji Wojewody z dnia [...] kwietnia 1995 r., [...] w części dotyczącej nieodpłatnego nabycia przez gminę miasto P. z mocy prawa własności nieruchomości odpowiadającej działce oznaczonej w 1980 r. w ewidencji gruntów m. P. nr [...]. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją [...] z dnia [...] marca 2018 r. utrzymał w mocy ww. decyzję. Skutkiem wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji wywłaszczeniowej w części dotyczącej działki nr [...], było to, że działka ta nie została wywłaszczona, a tym samym nigdy nie przeszła na własność Skarbu Państwa, co oznacza że J. S. - właścicielka działki nie przestała być jej właścicielem, a po jej śmierci właścicielami działki stali się jej spadkobiercy w osobie H. Z., która to zwróciła się do Starosty [...] z wnioskiem o wprowadzenie zmian w ewidencji gruntów i budynków i wpisanie jej jako właściciela. W tej sytuacji Starosta P., działając z urzędu zlecił uprawnionemu geodecie sporządzenie podziału działki nr [...], w celu odtworzenia dawnych granic działki nr [...]. W wyniku dokonanych czynności nowo wydzielona działka otrzymała numer [...] o pow. 0,1187 ha. Następnie organ zawiadomił Polski Związek D. o konieczności częściowej likwidacji Rodzinnego Ogrodu D. "W. " w związku z realizacją roszczenia osoby trzeciej oraz podjął czynności celem ustalenia odszkodowania na rzecz działkowców, w tym skarżącej. W oparciu o tak ustalony materiał dowodowy Starosta P. decyzją z [...] września 2020 r. orzekł o odmowie ustalenia i wypłaty odszkodowania za składniki majątkowe znajdujące się na działce nr [...] o pow. 0,1187 ha, położonej na terenie gminy M. P., obr. W. . W jej uzasadnieniu organ wskazał, że co prawda art. 25 ustawy z dnia [...] grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2176); dalej: "ustawa o r.o.d.", przewiduje sytuację, która jest podobna do okoliczności zaistniałych w sprawie, jednakże nie jest z nią w pełni tożsama. Skutkiem wydanych decyzji oraz orzeczeń sądowych jest to, że Polskiemu Związkowi D. nigdy nie przysługiwał i nie przysługuje prawo do nieruchomości - prawo użytkowania wieczystego. Wobec tego brak jest podstaw do ustalenia wysokości odszkodowania, o którym mowa w art. 25 ustawy o r.o.d. Tym samym działkowcom zajmującym teren działki nr [...] nie przysługuje prawo do odszkodowania za składniki majątkowe znajdujące się na niej albowiem w świetle powyższego stanu faktycznego Polski Związek D. nie mógł ustanowić prawa do działki na ich rzecz. Taki stan rzeczy nie jest natomiast uregulowany w art. 25 ustawy o r.o.d., w związku z czym nie ma możliwości ustalenia odszkodowania w tym trybie, związanego z częściową likwidacją ogrodu działkowego. Ponadto organ powołując się na wyrok WSA w Białymstoku z 14 stycznia 2016 r., II SA/Bk 359/15 stwierdził, że uprawnienie do odszkodowania nie przysługuje za nasadzenia, urządzenia i obiekty wykonane niezgodnie z prawem, co miało miejsce w niniejszej sprawie z uwagi na brak kiedykolwiek tytułu prawnego do działki przez Polski Związek Działkowców. Od ww. decyzji Starosty [...] odwołanie złożyła skarżąca, wnosząc o jej uchylenie w całości i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez wydanie decyzji przyznającej odszkodowanie lub uchylenie i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. W jego treści podniesiono zarzut naruszenia art. 25 ustawy o r.o.d. - polegającą na bezpodstawnym uznaniu, iż przepis ten nie ma zastosowania w realiach niniejszego postępowania, w sytuacji, w której faktycznie do likwidacji części ogrodu działkowego doszło "w związku z realizacją roszczenia osoby trzeciej" - dlatego organ winien zastosować ten przepis, a w konsekwencji ustalić i wypłacić stosowne odszkodowanie. W wyniku rozpatrzenia odwołania Wojewoda przywołaną na wstępie decyzją wskazał, że w sprawie mamy do czynienia z sytuacją, w której Polski Związek Działkowców utracił prawo rzeczowe do działki nr [...] wskutek wyroku Sądu Okręgowego w L. II Wydział Odwoławczy z [...] czerwca 2003 r., sygn. akt: [...], wydanego w związku z wyeliminowaniem z obrotu prawnego decyzji wywłaszczeniowej z [...] kwietnia 1980 r. oraz decyzji komunalizacyjnej z [...] kwietnia 1995 r. Na podstawie wymienionych wyżej decyzji i orzeczenia Sądu Okręgowego dokonano zmian w ewidencji gruntów i budynków, wpisując jako właściciela osobę fizyczną. Wskazane wyżej orzeczenia skutkowały tym, że nieruchomość nigdy nie stała się własnością Gminy Miasta P.. W tym czasie ani Gmina ani tym bardziej Polski Związek D. nie byli właścicielami nieruchomości, na której znajduje się działka nr [...]. W tej sytuacji - zdaniem Wojewody - uznać należało, że przywołany w uzasadnieniu skarżonej decyzji art. 25 ustawy o r.o.d. nie normuje stanu prawnego dotyczącego przedmiotowej sprawy - roszczeń związanych z wadliwymi decyzjami lecz wyraźnie odnosi się do zwrotu wywłaszczonych nieruchomości w trybie art. 136 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami i ten przepis nie ma kompletnie zastosowania w niniejszej sprawie. W tym stanie faktycznym właściwym trybem dochodzenia roszczeń z tego tytułu jest droga cywilna, a nie administracyjna. W związku z tym wobec braku podstawy prawnej należało umorzyć postępowanie w tym zakresie jako bezprzedmiotowe. Z bezprzedmiotowością postępowania (art. 105 k.p.a.) mamy również do czynienia wówczas, gdy w sposób oczywisty organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy i taki tryb postępowania winien zastosować w niniejszej sprawie organ pierwszej instancji. W skardze na powyższą decyzję strona wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji i zwrot kosztów postępowania. Zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie: 1. art. 25 ust. 1 i 2 w związku z art. 22 ust. 1 ustawy o r.o.d. poprzez ich niezastosowanie i uznanie, że brak jest podstaw do przyznania skarżącej odszkodowania za stanowiące jej własność składniki majątkowe znajdujące się na działce nr [...]; 2. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez zaniechanie ustalenia, czy Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego występowały jako właściciel nieruchomości w dniu nabycia do tej nieruchomości tytułu prawnego przez Polski Związek D. ; 3. art. 138 § 1 k.p.a. poprzez uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i umorzenie postępowania, podczas gdy organ odwoławczy powinien uchylić zaskarżoną decyzję w całości i orzec co do istoty sprawy; 4. art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 7 k.p.a, art. 8 § 1 k.p.a oraz art. 9 k.p.a. poprzez niepełne i błędne wyjaśnienie w uzasadnieniu decyzji jej podstaw prawnych; 5. art. 7 k.p.a, art. 8 § 1 k.p.a oraz art. 9 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie i tym samym naruszenie podstawowych zasad postępowania administracyjnego. W obszernym uzasadnieniu skarżąca wskazała, że chybione jest stanowisko Wojewody, iż art. 25 ustawy o r.o.d. nie normuje stanu prawnego dotyczącego przedmiotowej sprawy - roszczeń związanych z wadliwymi decyzjami lecz odnosi się do zwrotu wywłaszczonych nieruchomości. W przepisie tym brak jest jakichkolwiek odniesień do zwrotu nieruchomości w trybie art. 136 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Przepis ten w żaden sposób nie odnosi się do zwrotu wywłaszczonych nieruchomości w trybie ww. ustawy. Wadliwej wykładni tego przepisu dokonał również organ pierwszej instancji. Zgodnie bowiem z wyraźną dyspozycją art. 25 ust. 1 ustawy o r.o.d. przepis ten znajdują zastosowanie w sytuacji, gdy Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego "występowały jako właściciel nieruchomości" w dniu nabycia do tej nieruchomości tytułu prawnego przez Polski Związek D. . Tym samym przepis ten dla jego zastosowania wymaga, aby w dniu nabycia tytułu prawnego do nieruchomości przez Polski Związek D. , Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego "występowały jako właściciel" nieruchomości, nie zaś aby w tym dniu były właścicielem nieruchomości. Tym samym Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego są obowiązane do wypłaty odszkodowań w szczególności wówczas, gdy wskutek stwierdzenia nieważności decyzji o wywłaszczeniu okazało się, że faktycznie właścicielem nieruchomości nie były. W sprawie należało ustalić, czy Polski Związek D. miał "tytuł prawny" do przedmiotowej nieruchomości (art. 25 ust. 1 ustawy o r.o.d.), nie zaś, czy był jej właścicielem. Różnica ta jest kluczowa dla oceny zastosowania art. 25 ust. 1 i 2 w związku z art. 22 ust. 1 ustawy o r.o.d. W przedmiotowej sprawie jest natomiast bezsporne, że Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego "występowały jako właściciel" nieruchomości w dniu nabycia tytułu prawnego do nieruchomości przez Polski Związek D. . A zatem, stan faktyczny przedmiotowej sprawy podpada pod hipotezę art. 25 ust. 1 i 2 ustawy o r.o.d. Zaniechanie dokonania powyższych ustaleń przez organy rozstrzygające w sprawie stanowi naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., a w konsekwencji naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Ponadto skarżąca podniosła, że przedmiotowa sprawa jest rażącym przykładem naruszenia zasady zaufania obywateli do państwa. Skarżąca korzystała z działki przyznanej jej przez Polski Związek D. , regularnie wnosząc wymagane opłaty oraz ponosząc liczne nakłady i koszty zwiększające jej wartość. Na skutek rażących uchybień dokonanych przez organy państwowe i samorządowe, potwierdzonych w orzeczeniach sądowych, skarżąca utraciła prawo do działki. W takim stanie rzeczy jedyną rekompensatą miało być odszkodowanie. Informację o możliwości wypłaty odszkodowania skarżąca otrzymała w zawiadomieniu Starosty P. . Jednocześnie została sporządzona wycena wartości należności skarżącej w tym zakresie. Należność ta została wyliczona przez biegłą powołaną przez Starostę P. . Takie działania organów administracji zrodziły u skarżącej uzasadnione oczekiwania co do wypłaty odszkodowania. Tymczasem Starosta P. orzekł o odmowie ustalenia i wypłaty odszkodowania dla skarżącej. Takie działanie organów administracji - w świetle art. 7 k.p.a, art. 8 § 1 k.p.a oraz art. 9 k.p.a. - nie powinno się ostać. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga okazała się zasadna, albowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji naruszają prawo w stopniu obligującym Sąd do wyeliminowania ich z obrotu prawnego. Podstawę wszczętego z urzędu przez Starostę P. postępowania dotyczącego ustalenia wysokości odszkodowania za nieruchomość oraz składniki majątkowe znajdujące się na działce nr [...] w związku z częściową likwidacją Rodzinnego Ogrodu D. "W. " stanowił art. 25 ust. 1 i 2 w zw. z art. 22 ust. 1 pkt 1 ustawy o r.o.d. Zgodnie z art. 25 ust. 1 tej ustawy, w przypadku likwidacji ROD lub jego części w związku z realizacją roszczenia osoby trzeciej, nie stosuje się przepisu art. 21, jeżeli Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego występowały jako właściciel nieruchomości w dniu nabycia do tej nieruchomości tytułu prawnego przez stowarzyszenie ogrodowe lub w dniu, w którym ROD stał się ogrodem stałym w rozumieniu ustawy z dnia 6 maja 1981 r. o pracowniczych ogrodach działkowych (Dz.U. z 1996 r. poz. 390, z późn. zm.). Jak przy tym wynika z art. 25 ust. 2 tej ustawy, w przypadku likwidacji ROD, o której mowa w ust. 1, przepis art. 22 ust. 1 stosuje się odpowiednio. Obowiązanym do wypłaty odszkodowań jest podmiot, który występował jako właściciel nieruchomości w dniu, o którym mowa w ust. 1. Ustalenie odszkodowań następuje w drodze decyzji. Z art. 22 ust. 1 pkt 1 ustawy o r.o.d. wynika zaś, że podmiot likwidujący obowiązany jest wypłacić działkowcom - odszkodowanie za składniki majątkowe znajdujące się na działkach, a stanowiące ich własność oraz za prawa do działki w ROD, pomniejszone o wartość prawa do działki przyznanego w nowo powstałym ROD. Treść przywołanych przepisów jest dość jasna i jako taka nie powinna wywoływać żadnych problemów interpretacyjnych. Z przepisów tych jednoznacznie wynika, że określają one prawo działkowców do otrzymania odszkodowania za stanowiące ich własność składniki majątkowe znajdujące się na działce oraz za prawa do działki znajdującej się w likwidowanej części ROD, w związku z realizacją roszczenia osoby trzeciej. Istotą tej regulacji nie jest zatem sytuacja związana z likwidacją części ROD w związku ze zwrotem wywłaszczonej nieruchomości, jak uznał organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji. Przepis ten dotyczy zgoła innej sytuacji, odnosząc się do likwidacji całości bądź części ROD ze względu na roszczenia osób trzecich. Sytuację do której nawiązuje Wojewoda, tj. likwidację ROD w związku ze zwrotem wywłaszczonej nieruchomości na podstawie przepisów ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami określa art. 26 ustawy o r.o.d. Zwrot wywłaszczonej nieruchomości ma miejsce gdy nie został zrealizowany na wywłaszczonym gruncie cel wywłaszczenia i nieruchomość ta jako zbędna zwracana jest byłym właścicielom lub ich spadkobiercom. W przedmiotowej sprawie stan faktyczny jest całkowicie odmienny. Przedmiotowa działka została co prawda przejęta w trybie wywłaszczenia, jednakże jej zwrot następcom prawnym byłego właściciela nie wynika z faktu niezrealizowania celu wywłaszczenia (ten bezsprzecznie został zrealizowany), lecz w istocie z wadliwego wywłaszczenia nieruchomości. Tu utrata tytułu prawnego przez stowarzyszenie ogrodowe i działkowców w stosunku do terenu zajmowanego przez ROD wynika nie z decyzji o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości lecz z decyzji stanowiącej, że decyzja wywłaszczeniowa został wydana z rażącym naruszeniem prawa. Jednocześnie należy podzielić stanowisko wyrażone przez organy, że stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej wywołało skutki ex tunc, jednakże okoliczność ta nie ma żadnego znaczenia w kontekście możliwości prowadzenia postępowania na podstawie art. 25 ust. 1 i 2 ustawy o r.o.d. Co więcej przyjęcie stanowiska organu, zgodnie z którym, skoro decyzja stwierdzająca nieważność decyzji wywłaszczeniowej wywołuje skutek ex tunc, co oznacza, że nigdy nie doszło do skutecznego pozbawienia prawa do nieruchomości jej pierwotnych właścicieli, czyniłoby omawiany przepis w wielu przypadkach (w tym mającym miejsce w sprawie) przepisem martwym (pustym). Zdaniem Sądu nie budzi natomiast żadnych wątpliwości, że celem ustawodawcy konstruującemu art. 25 ustawy o r.o.d. jest ochrona działkowców poszkodowanych na skutek likwidacji ROD związanej z realizacją roszczenia osoby, od której wcześniej Państwo - niezgodnie z prawem - przejęło nieruchomość. Innymi słowy, stwierdzenie nieważności bezprawnej decyzji o wywłaszczeniu w żaden sposób nie wyłącza odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, lecz przeciwnie - tę odpowiedzialność statuuje. Wskazuje na to bowiem redakcja art. 25 ust. 1 i 2 ustawy o r.o.d., gdzie ustawodawca użył zwrotu "występował(y) jako właściciel nieruchomości", a nie zwrotu "był(y) właścicielem nieruchomości". Przepis ten należy zatem rozumieć w ten sposób, że Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego są obowiązane do wypłaty odszkodowań, jeżeli "występowały jako właściciel nieruchomości", co ma miejsce - w szczególności wówczas, gdy wskutek późniejszego stwierdzenia nieważności decyzji o wywłaszczeniu okazało się, że faktycznie jej właścicielem nie były. Tego typu sytuacja zaistniała natomiast w niniejszej sprawie, co jest bezsporne między stronami. Tym samym pozbawione jakichkolwiek podstaw prawnych jest stanowisko organu, że brak jest podstaw do ustalenie przedmiotowego odszkodowania bowiem Polski Związek D. nigdy nie posiadał prawa do spornej nieruchomości, a tym samym nie mógł ustanowić prawa do użytkowania działki na rzecz strony. W sprawie bezspornym jest, że przedmiotowa działka została wywłaszczona na rzecz Państwa na podstawie ustawy z 12 marca 1980 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości. Bezspornym również jest, że działka ta w drodze komunalizacji stała się własnością Gminy M. P.. Wreszcie bezspornym jest fakt zawarcia miedzy Gminą M. P., a [...] Związkiem D. umowy o oddanie działki nieodpłatnie w wieczyste użytkowanie na rzecz [...] Związku D. . Tym samym nie może budzić żądnych wątpliwości, że Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego występowały "jako właściciel nieruchomości" w dniu nabycia tytułu prawnego do nieruchomości Polski Związek D. . Zaistniały zatem w sprawie stan faktyczny podpada pod hipotezę art. 25 ust. 1 i 2 ustawy o r.o.d. Wobec tego uznać należało, że organ pierwszej instancji nieprawidłowo odmówił ustalenia i wypłaty odszkodowania na rzecz skarżącej za należące do niej składniki majątkowe znajdujące się na działce nr [...] wskazując, że w sprawie nie może mieć zastosowania art. 25 ust. 1 i 2 ustawy o r.o.d. Nie można było przy tym wskazywać - co uczynił organ - że składniki majątkowe należące do działkowców zostały wykonane niezgodnie z prawem. Do momentu wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków oraz odłączenia i założenia nowej księgi wieczystej dla przedmiotowej działki, działkowcy mieli pełne prawo do swobodnego dysponowania prawem do działki w ROD, w tym dokonywanie nakładów. Jednocześnie całkowicie nietrafnej (bezpodstawnej) wykładni omawianego przepisu dokonał organ odwoławczy. Jak już wskazano wyżej art. 25 ustawy o r.o.d. nie odnosi się do zwrotu wywłaszczonych nieruchomości lecz do likwidacji rodzinnego ogrodu działkowego (jego części) ze względu na roszczenia osób trzecich, co ma miejsce w niniejszej sprawie, a co czyni jego rozstrzygnięcie wadliwym. Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: "P.p.s.a."), uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody, a także poprzedzającą ją decyzję Starosty [...], albowiem zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego w postaci art. 25 ust. 1 i 2 ustawy o r.o.d. oraz przepisów postępowania w postaci art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. O kosztach postępowania zasądzonych od organu na rzecz skarżącej, na które składa się kwota 200 zł tytułem opłaty sądowej, Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a. Rozpoznając sprawę ponownie organy winny uwzględnić przedstawioną wyżej argumentację prawną i przeprowadzić postępowanie od początku uwzględniając przy tym regulacje zawarte w art. 156 ust. 3 i 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami dotyczące okresu ważności operatu szacunkowego. Ponadto rozważając zasadność przyznania skarżącej odszkodowania organy muszą mieć również na uwadze, że na mocy art. 22 ust. 1 pkt 1 ustawy o r.o.d. odszkodowanie wypłacane działkowcom składa się z dwóch odrębnych elementów - odszkodowania za składniki majątkowe znajdujące się na ich działkach oraz prawa do działki w ROD.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło