II SA/Lu 277/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Witold Falczyński, Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak,, Asesor WSA Jerzy Drwal (spr.), Protokolant Asyst. sędziego Rafał Ostrowski, po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2005 r. sprawy ze skargi I. W. na decyzję . Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego . z dnia [...]. Nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania określonych robót budowlanych I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz I. W. kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta Z. decyzją z dnia [...] listopada 2003r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane, § 29 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie oraz art. 104 kpa, nakazał E. i D. I. – w terminie do dnia 30 grudnia 2003r. – obniżyć poziom terenu własnej działki Nr 147/1 położonej przy ul. W., średnio o 30 cm (to jest do poziomu przed jego podwyższeniem). Uzasadniając decyzję organ wskazał, iż w czasie przeprowadzonej kontroli w dniu 29 października 2003r. stwierdzono podwyższenie terenu działki Nr 147/1 (stanowiącej własność E. i D. I. ). Podwyższenie terenu – w świetle postępowania wyjaśniającego – spowodowane zostało zagospodarowaniem ziemi pochodzącej z wykopów jakich dokonano w związku z budową budynku mieszkalnego, wybudowanego na podstawie pozwolenia Prezydenta Miasta z dnia [...] października 1999r. Nr [...]. D.I., obecny podczas kontroli, potwierdził fakt rozplantowania części ziemi (z wykopu) na terenie działki. Analiza mapy sytuacyjno-wysokościowej sporządzonej przed i po zabudowie terenu prowadziła do wniosku, że poziom działki Nr 147/1 uległ podwyższeniu o około 30 cm. Dlatego obniżenie terenu w celu przywrócenia stanu jaki miał miejsce przed rozpoczęciem budowy było niezbędne zwłaszcza, że I.W. nie wyraził zgody na pokrycie połowy kosztów wykonania cokołu (w granicy obu działek Nr 147/1 i Nr 147/2). Według wstępnych ustaleń, wykonanie tego cokołu zabezpieczałoby nieruchomość (działkę Nr 147/2) I.W. przed spływem wód opadowych z działki Nr 147/1. Po rozpatrzeniu odwołania E. i D. I. zarzucających, iż powyższą decyzję wydano niezgodnie z prawem z uwagi na fakt, iż zagospodarowanie działki polegające na wyrównaniu dołów i wykopów nie podlega regulacji Prawa budowlanego, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego , działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa, decyzją z dnia [...] marca 2004r. Nr [...] – uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie w całości i odmówił nakazania E. i D. I. wykonania czynności polegających na obniżeniu terenu działki Nr 147/1 średnio o około 30 cm. W świetle uzasadnienia decyzji organu odwoławczego, przeprowadzone postępowanie administracyjne nie wykazało, aby E. i .D.I. 147/2 należącej do I.W. Organ odwoławczy stwierdził także, iż inwestorzy swoim zachowaniem nie naruszyli ustawy Prawo budowlane oraz przepisów techniczno-budowlanych. Tym samym brak było podstaw do podejmowania przez organy nadzoru budowlanego - działań określonych w art. 50, art. 51 i art. 66 ustawy Prawo budowlane. Organ odwoławczy rozważając treść § 29 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, zabraniającego dokonywania zmiany naturalnego spływu wód opadowych w celu kierowania go na teren sąsiedniej nieruchomości stwierdził, że brak było podstaw do nakazania inwestorom rozwiązania przez nich powstałego problemu spływu wód opadowych na sąsiednią, niżej położoną nieruchomość, ponieważ spływ tych wód wynikał z naturalnego ukształtowania terenu, które nie zostało zmienione na niekorzyść właściciela działki Nr 147/2. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie I.W. domagał się uchylenia decyzji organu odwoławczego, uznając ją za wydaną z rażącym naruszeniem prawa. Skarżący zwrócił przede wszystkim uwagę na fakt, że podwyższenie terenu działki sąsiadów o około 30 cm, powodowało spływ wód opadowych na jego działkę. Takie zachowanie naruszało wynikający z § 29 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r., zakaz dokonywania zmiany naturalnego spływu wód opadowych w celu kierowania ich na sąsiednią nieruchomość. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wnosił o jej oddalenie podtrzymując jednocześnie swoje stanowisko jak w uzasadnieniu decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynikało, że orzekający organ II instancji nie traktował dokonanych przez właścicieli działki Nr 147/1 zmian w ukształtowaniu terenu, jako mających negatywny wpływ na sąsiednią nieruchomość należącą do skarżącego. Z tego powodu brak było podstaw do zastosowania przepisów określonych w ustawie z dnia 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane oraz przepisów wykonawczych do tejże ustawy. Stanowisko to nie mogło zostać uznane jako słuszne, z następujących względów. Bezspornym w sprawie był fakt, iż w związku z budową budynku mieszkalnego, ziemią pochodzącą z wykopów podwyższono teren działki Nr 147/1. Potwierdzał to skarżący w swoim piśmie z dnia 17 października 2003r. , w którym domagał się od organu – Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego – wydania nakazu usunięcia ziemi z działki i przywrócenia poziomu terenu do stanu jaki miał miejsce przed rozpoczęciem budowy budynku. Potwierdzały to wyniki przeprowadzonych oględzin działki Nr 147/1. D.I. nie zaprzeczał w czasie kontroli, iż część ziemi z wykopów została rozplantowana na działce. Zmiany na terenie działki wiązały się w sposób bezpośredni z pracami związanymi z realizacją obiektu budowlanego oraz z zagospodarowaniem nieruchomości po zakończeniu inwestycji. Powodowało to, że oceny działań, zmieniających ukształtowanie terenu działki, należało w pierwszej kolejności poszukiwać w przepisach ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 89, poz. 414 ze zm.). Pozostawienie nawet części ziemi z wykopów na działce, a następnie zagospodarowanie tej działki w ramach uporządkowania terenu budowy po zakończeniu inwestycji noszą cechy działań określonych przepisami cyt. ustawy. Pomiędzy budową obiektu budowlanego, a zmianami w ukształtowaniu poziomu terenu nieruchomości wokół obiektu istniał oczywisty związek przyczynowy. Już z tego powodu nie można zaakceptować wyrażonego przez organ odwoławczy poglądu, iż przeprowadzone postępowanie administracyjne nie wykazało, aby E. i D. I. poprzez działalność budowlaną dokonali zmiany naturalnego kierunku spływu wód opadowych. Wręcz przeciwnie istniały podstawy do twierdzenia , że w wyniku zmiany ukształtowania terenu nieruchomości kierunek spływu wód został skierowany na działkę należącą do skarżącego. Trudno się zgodzić aby prace ziemne polegające na wykonaniu wykopów pod ławy fundamentowe i piwnicę wznoszonego budynku nie miały charakteru działalności budowlanej. Inwestorzy uzyskali pozwolenie na budowę budynku mieszkalnego w 1999 r. Należy przypomnieć, iż w tym czasie przepis art. 5 ust.1 pkt 6 Prawa budowlanego, w brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 22 sierpnia 1997r. o zmianie ustawy prawo budowlane, ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych ustawach (Dz. U. Nr 111, poz. 726), stawiał wymóg aby obiekt budowlany był projektowany, budowany, użytkowany i utrzymywany zgodnie przepisami, w tym techniczno-budowlanymi, obowiązującymi Polskimi Normami oraz zasadami wiedzy technicznej w sposób zapewniający ochronę uzasadnionych interesów osób trzecich. W dacie orzekania przez organy nadzoru budowlanego w przedmiocie obniżenia terenu działki Nr 147/1, zakres ochrony interesów osób trzecich został zawężony. W art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego ustawodawca wprowadził zasadę , że projektując i budując obiekt budowlany należy zapewnić poszanowanie, występujących w obszarze obiektu uzasadnionych interesów osób trzecich. Przepis ten został wprowadzony ustawą z dnia 27 marca 2003r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 80, poz. 718) i zastąpił mocno rozbudowany zakres ochrony interesów osób trzecich. Przepis art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego, chroni nadal i nakazuje poszanowanie uzasadnionych interesów osób trzecich. Ochrona interesów skarżącego - w świetle powyższych rozważań – została pominięta przez organ II instancji. W myśl art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane, do przepisów techniczno-budowlanych zalicza się warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane i ich usytuowanie, uwzględniające wymagania, o których mowa w art. 5. Do przepisów techniczno – budowlanych należy zaliczyć unormowania zawarte w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690). Wyrażony w § 29 cyt. rozporządzenia, zakaz dokonywania zmiany naturalnego spływu wód opadowych w celu kierowania go na teren sąsiedniej nieruchomości – nie został przez organ odwoławczy należycie rozważony. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ II instancji powinien przeanalizować ustalony stan faktyczny w aspekcie wskazanych wyżej unormowań ustawy Prawo budowlane i przepisów techniczno-budowlanych – w zakresie ochrony naruszonych interesów skarżącego. Zdaniem składu orzekającego, normy Prawa budowlanego będą miały zastosowanie w rozpoznawanej sprawie. W ramach uzupełniającego postępowania dowodowego organ powinien wyjaśnić stan faktyczny mając na uwadze, iż skarżący w trakcie postępowania administracyjnego wskazał nowe dowody potwierdzające fakt rozplantowania ziemi z wykopów na działce Nr 147/1. Skarżący powoływał się na dołączone do akt sprawy fotografie ilustrujące stan nieruchomości po zakończeniu budowy przez sąsiadów oraz wymieniał nazwisko świadka, który mógł potwierdzić podwyższenie poziomu działki. Organ rozważy również celowość przeprowadzenia w toku postępowania rozprawy wobec zachodzącej potrzeby uwzględnienia interesów stron oraz wyjaśnienia sprawy przy udziale świadków (art. 89 § 2 kpa). Skład orzekający sygnalizuje również problem dokonania ustaleń na temat w jaki sposób odprowadza się z budynku inwestorów wody opadowe i czy są one kierowane na działkę skarżącego. Uzupełniające postępowanie powinno wyjaśnić, jaki jest stan techniczny budynku łącznie z jego częściami składowymi służącymi do odprowadzania wód. Akta sprawy nie zawierały ustaleń na ten temat, a mimo to organ odwoławczy w swoim rozstrzygnięciu jednoznacznie wypowiedział się, prezentując pogląd, iż spływ wód na działkę I.W. wynika z naturalnego ukształtowania terenu . A tego zagadnienia organ odwoławczy, jak wykazano, nie wyjaśnił naruszając przez to treść przepisów określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego - art. 7 obligującego organ administracji publicznej do podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie słuszny interes obywateli; art. 77 § 1 nakładającego na organ obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego i art. 80 wprowadzającego zasadę swobodnej oceny dowodów, w myśl której organ ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona – w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Z tych też względów zaskarżona decyzja podlegała uchyleniu w trakcie kontroli sądowoadministracyjnej. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit.c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Orzeczenie w przedmiocie kosztów postępowania uzasadniał przepis art. 200 cyt. ustawy.