II SA/Lu 277/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Sędziowie Sędzia NSA Leszek Leszczyński (sprawozdawca), Sędzia WSA Ewa Ibrom, Protokolant Asystent sędziego Jakub Polanowski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 15 października 2009 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2009 r. znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu wniosku A. W. o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją Kolegium utrzymało w mocy własną decyzję z dnia [...] stycznia 2008 r. znak: [...] stwierdzającą nieważność decyzji ostatecznej wydanej z upoważnienia Wójta Gminy przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] października 2008 r. znak: [...] w przedmiocie przyznania A. W.: zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu niepełnosprawności dla dziecka poniżej 16 roku życia na T. W. w kwocie 153,00 zł miesięcznie na okres od 1 października 2008 r. do 30 kwietnia 2011 r. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, że na wniosek M. W. organ I instancji decyzją z dnia [...] lutego 2005 r. przyznał jej synowi T. W. zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 144,00 zł miesięcznie na okres od 1 lutego 2005 r. do 30 kwietnia 2011 r. Kolejną decyzją z dnia [...] października 2008 r. (znak: [...]) Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej uchylił od dnia 1 października 2008 r. powyższą decyzję z uwagi na uzyskanie nowych dowodów świadczących o niesprawowaniu przez M. W. opieki nad dzieckiem. Jednocześnie zanim decyzja kasacyjna stała się ostateczna, wydał kolejną decyzję w sprawie, tj. decyzję z dnia [...] października 2008 r. (znak: [...]) przyznającą zasiłek pielęgnacyjny ojcu dziecka A. W.. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r. znak: [...], po rozpatrzeniu odwołania M. W. uchyliło decyzję z dnia [...] października 2008 r. w całości i umorzyło postępowanie organu I instancji w sprawie, a następnie decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r. [...] stwierdziło z urzędu nieważność decyzji Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] października 2008 r. Kolegium podniosło, że w przedmiotowej sprawie zaszła przesłanka do stwierdzenia nieważności z art. 156 § 1 pkt 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, bowiem zanim decyzja kasacyjna organu pierwszej instancji z dnia [...] października 2008 r. na mocy której przyznano zasiłek pielęgnacyjny T. W., wypłacany do rąk jego matki M. W. stała się ostateczna, organ wydał decyzję o przyznaniu tego zasiłku wypłacanego do rąk ojca dziecka A. W.. Kolegium dalej stwierdziło, że dopóki orzeczenie rozstrzygające sprawę, mające walor decyzji ostatecznej, funkcjonuje w obrocie prawnym, tj. nie uchylono go inną decyzją ostateczną, to wydanie decyzji w tym czasie, w tym samym przedmiocie jest dotknięte wadą nieważności. Z powyższą decyzją nie zgodził się A. W. i pismem z dnia [...] stycznia 2009 r. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] marca 2009 r. utrzymało w mocy własną decyzję z dnia [...] stycznia 2008 r. stwierdzającą nieważność decyzji ostatecznej wydanej z upoważnienia Wójta Gminy przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] października 2008 r. w przedmiocie przyznania A. W.: zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu niepełnosprawności dla dziecka poniżej 16 roku życia na T. W. w kwocie 153,00 zł miesięcznie na okres od 1 października 2008 r. do 30 kwietnia 2011 r. W uzasadnieniu wskazano, że w przedmiotowej sprawie spełniła się przesłanka z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., tj. wydano decyzję w przedmiotowej sprawie, która już poprzednio została rozstrzygnięta inną decyzją ostateczną. A. W. na powyższe rozstrzygnięcie złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego . Podniósł w niej, że wbrew twierdzeniom organu odwoławczego jego syn T. W. pozostaje pod opieką faktyczną i fizyczną ojca. Matka nie przejawia zainteresowania zdrowiem syna, a pieniądze które otrzymywała tytułem zasiłku rodzinnego nie przeznaczała na jego potrzeby. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko z zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Zaskarżona decyzja została wydana w wyniku postępowania o stwierdzenie nieważności. Z uwagi na to, że instytucja stwierdzenia nieważności decyzji tworzy możliwość prawną wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji dotkniętych wadami to działanie organu w trybie art. 156 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. dalej k.p.a.) wymaga innego podejścia do sprawy niż w pierwszej instancji lub przed organem odwoławczym, a przesłanki stwierdzenia nieważności enumeratywnie wskazane w art. 156 § 1 pkt 1-7 nie mogą podlegać wykładni rozszerzającej. Stwierdzenie nieważności decyzji, stanowiące wyjątek od zasady stabilności, wymaga bezspornego ustalenia, że zakwestionowany akt istotnie dotknięty jest wadą powodującą jego nieważność. W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie pierwotna decyzja Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] lutego 2005 r. przyznająca T. W. zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 144,00 zł miesięcznie na okres od 1 lutego 2005 r. do 30 kwietnia 2011 r. wypłacany na ręce matki - M. W. została wydana na podstawie przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003 o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.). Zgodnie z brzmieniem art. 16 ust. 1 cyt. ustawy zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia osobie niepełnosprawnej opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Zasiłek pielęgnacyjny przysługuje, jak wynika z ust. 2 cyt. artykułu niepełnosprawnemu dziecku, osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności oraz osobie powyżej 75 roku życia. Zgodnie natomiast z ust. 3 art. 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zasiłek pielęgnacyjny przysługuje także osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia. Ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych oraz ich wypłata następuje na wniosek (art. 23 ust. 1 ustawy). Podstawą do zmiany decyzji z dnia [...] lutego 2005 r. zdaniem organu I instancji było zebranie nowych dowodów świadczących o tym, że faktyczną opiekę nad T. W. sprawuje jego ojciec – A. W., który w dniu 30 września 2008 r. złożył wniosek o przyznanie na jego ręce zasiłku pielęgnacyjnego należnego synowi. Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego w sprawie Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej decyzją z dnia [...] października 2008 r. uchylił od dnia 1 października 2008 r., a następnie w dniu [...] października 2008 r. przyznał zasiłek pielęgnacyjny ojcu dziecka A. W.. Zasadnie więc Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że w obrocie prawnym funkcjonowały dwie decyzje dotyczące przyznania zasiłku pielęgnacyjnego dla T. W.. Podnieść należy, że dla stwierdzenia czy rozstrzygana sprawa została już uprzednio załatwiona inną decyzją ostateczną, kluczowe znaczenie ma stwierdzenie tożsamości obu spraw. Decyzja ostateczna ma bowiem powagę rzeczy osądzonej (res iudicata) tylko co do tego, co w związku z podstawą prawną stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a nadto tylko między tymi samymi stronami (M. Jaśkowska [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 969). W przedmiotowej sprawie zarówno decyzja z dnia 11 lutego 2005 r., jak i decyzja z dnia 31 października 2008 r. dotyczyły tego samego przedmiotu (przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego) jak też tej samej strony (T. W.). Wobec powyższego prawidłowo organ II instancji uznał, iż w przedmiotowej sprawie zaszła przesłanka do stwierdzenia nieważności z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. bowiem zanim decyzja kasacyjna organu I instancji z dnia 27 października 2008 r. na mocy której przyznano zasiłek pielęgnacyjny T. W., wypłacany do rąk jego matki M. W. stała się ostateczna, organ wydał decyzję o przyznaniu tego zasiłku wypłacanego do rąk ojca dziecka A. W.. W zaistniałych okolicznościach Kolegium nie mogło zgodnie z obowiązującym prawem orzec odmiennie aniżeli to uczyniło, z uwagi na brzmienie art. 156 §1 pkt 3 k.p.a. W przeciwnym razie wydałoby decyzję dotkniętą wadą nieważności. Ubocznie wskazać należy, że zarówno w skardze do Sądu jak również we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy A. W. podnosił, że w przedmiotowej sprawie Kolegium błędnie ustaliło że jego syn T. W. pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym rodziców. Podnosił, że pozostaje on pod wyłączną opieką skarżącego, który codziennie zawozi i odbiera syna ze szkoły. M. W. nie łoży na utrzymanie syna, nadużywa alkoholu, trwoni środki finansowe otrzymywane na dzieci, nie uczestniczy w pokrywaniu wydatków domowych, nie interesuje się dzieckiem. Do wszystkich tych zarzutów Kolegium prawidłowo ustosunkowało się w zaskarżonej decyzji. Wyjaśnienia organu są wyczerpujące i jasne. Podnieść jedynie należy, że wszystkie zarzuty dotyczące nieprawidłowego sprawowania opieki, czy też braku opieki M. W. nad dzieckiem T. skarżący powinien skierować do sądu powszechnego w toku postępowania rozwodowego lub pozbawiającego lub ograniczającego prawa rodzicielskie M. W. w stosunku do syna T.. Organ administracji może w ramach swoich kompetencji ustalić jedynie fakty zobiektywizowane, takie jak wspólne zamieszkiwanie małżonków W. wraz z dziećmi w jednym domu, a tym samym prowadzenie jednego gospodarstwa domowego, stanowiące jednocześnie podstawę kwalifikacji określonej we wskazanych wyżej przepisach ustawy o świadczeniach rodzinnych. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze. zm.) orzekł jak w sentencji.