II SA/Lu 278/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski (spr.), Sędzia NSA Marek Zalewski, Asesor WSA Małgorzata Fita, Protokolant Maria Filipek, po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2004 r. sprawy ze skargi J. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie wykreślenia z ewidencji działalności gospodarczej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję Wójta Gminy z dnia [...] Nr [...] Wójt Gminy decyzją z dnia [...], działając na podstawie art. 88 lit. "e" ust. 3 i art. 88 ustawy z dnia19 listopada 1999r. Prawo o działalności gospodarczej (Dz.U. Nr 101, poz. 1178 ze zm.) oraz art. 104 k.p.a. wykreślił z dniem [...] lutego 2002r. wpis do ewidencji działalności gospodarczej dokonany w dniu [...] października 1997r. pod nr [...] dotyczący działalności w zakresie: produkcja, handel, prowadzonej przez "[...]" Zakłady Chemiczne S.C. J. R., J. C.– siedziba firmy: K. Odwołanie od tej decyzji złożył J. C., wnosząc o jej uchylenie w części określającej dzień wykreślenia z ewidencji i określenie daty wykreślenia na dzień [...] lutego 1999r. W uzasadnieniu odwołania podniósł, że w dniu [...] lutego 1999r. wypowiedział swój udział w spółce cywilnej, ze skutkiem na dzień [...] lutego 1999r., o czym powiadomił Urząd Gminy pismem z dnia [...] lutego 1999r. W tych okolicznościach data wykreślenia dokonana przez organ I instancji jest wadliwa. Nadto odwołujący się stwierdził, że wprawdzie został powiadomiony o wszczęciu postępowania dotyczącego wykreślenia spółki cywilnej z ewidencji działalności gospodarczej "(...) lecz nie został zapoznany z jej wynikiem (...)". Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...], po rozpatrzeniu odwołania utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia powołano się na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w uchwale z dnia 10 grudnia 2001r. sygn. OPK 21/01, w myśl którego decyzja administracyjna o wykreśleniu wpisu w ewidencji gospodarczej spółki cywilnej jest decyzją konstytutywną, a zatem nie działa wstecz i nie wywołuje skutków retroaktywnych. Miarodajną datą jest więc data zawiadomienia organu prowadzącego ewidencję o zaprzestaniu wykonywania działalności gospodarczej w rozumieniu art. 88e ust. 1 cyt. ustawy Prawo o działalności gospodarczej, w związku z ust. 3 tego przepisu, co nastąpiło w dniu 28 lutego 2002 r. Wbrew stanowisku odwołującego się, zawiadomienie organu o wypowiedzeniu udziału w spółce cywilnej nie skutkowało jej decyzyjnym wykreśleniem z ewidencji działalności gospodarczej, gdyż nie było zawiadomieniem o zaprzestaniu wykonywania działalności gospodarczej, o którym traktuje art. 88 e ustawy. Decyzję powyższą zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego J. C. wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu skargi zarzucił, że błędne jest stanowisko organu decyzyjnego odnośnie uznania, że wypowiedzenie udziału w dwuosobowej spółce cywilnej, nie jest równoznaczne z zawiadomieniem o zaprzestaniu wykonywania działalności gospodarczej. Skarżący stwierdził, że z dniem [...] lutego 1999r. wypowiedział swój udział w spółce cywilnej, o czym powiadomił organ ewidencyjny. Czynności te zostały dokonane przed uchwaleniem ustawy z dnia 19 listopada 1999r. Prawo działalności gospodarczej. Skarżący powołał się na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 kwietnia 1991r. sygn. SA/Wr 48/91 (ONSA 3-4/1991, poz. 56) oraz doktryny (Janusz Strzępka – Spółka Cywilna w orzecznictwie sądowym – Wydawnictwo C.H. BECK Warszawa 1997, str. 35). Sąd, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną zważył, co następuje: Postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu (art. 61 § 1 k.p.a.), przy czym w pierwszym przypadku datą wszczęcia postępowania jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej (art. 61 § 3 k.p.a.). Niezależnie od formy wszczęcia postępowania, w każdym przypadku – o wszczęciu takiego postępowania należy zawiadomić wszystkie osoby będące stronami w sprawie, stosownie do art. 61 § 4 k.p.a. Na podstawie analizy akt postępowania administracyjnego, nie można stwierdzić jednoznacznie, czy postępowanie w przedmiocie wykreślenia z ewidencji działalności gospodarczej Spółki Cywilnej "[...]" – Zakłady Chemiczne J. R., J. C. zostało wszczęte z urzędu, czy na wniosek któregoś ze wspólników tej Spółki. Nie ma o tym mowy w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania z dnia [...] marca 2002r. (k.5). Jest natomiast rzeczą pewną, że z wnioskiem takim wystąpiła J. R. w dniu 28 lutego 2002 r., o czym świadczy data jego wpływu do Urzędu Gminy (k.2). Wątpliwości istnieją , czy pismo J. C. z dnia [...] lutego informujące o wypowiedzeniu udziału w spółce cywilnej i zawierające żądanie dokonania stosownych zmian w ewidencji działalności gospodarczej, wysłane w dniu [...] lutego 1999r. listem poleconym zostało doręczone organowi ewidencyjnemu. W tej kwestii organ ewidencyjny milczy. Niezależnie jednak od tego, czy postępowanie w przedmiotowej sprawie wszczęto z urzędu, czy też na wniosek którejkolwiek strony, na organie ewidencyjnym spoczywał obowiązek zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji – umożliwienia im wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (art. 10 § 1 k.p.a.), a nadto obowiązek doręczenia stronom zawiadomienia o wszczęciu postępowania w myśl art. 61 § 4 k.p.a. Z akt sprawy nie wynika, aby decyzję pierwszoinstancyjną z dnia [...] doręczono J. C. Pewne jest jedynie to, że otrzymał on zawiadomienie o wszczęciu postępowania w dniu [...] marca 2002 r. (k.4), a zatem już po wydaniu decyzji, czyli z ewidentnym naruszeniem art. 10 § 1 k.p.a. W orzecznictwie sądowadministracyjnym utrwalony jest pogląd, że w wypadku wszczęcia postępowania o wykreślenie spółki cywilnej z ewidencji działalności gospodarczej, organ ewidencyjny obowiązany jest zawiadomić o powyższym wszystkich wspólników tejże spółki, przed wydaniem decyzji (por. m. in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 10 września 1996r. sygn. SA/Gd 2288/95 – Prawo gospodarcze 1997/6 , str. 31 i z dnia 7 października 1994r. sygn. SA/Wr 931/94 – ONSA 1995/3, poz. 133). Prawidłowe zawiadomienie strony o wszczęciu postępowania administracyjnego i umożliwienie jej wzięcia udziału w postępowaniu wyjaśniającym, stanowi urzeczywistnienie zasady czynnego udziału w każdym stadium postępowania. Gwarancją realizacji powyższego uprawnienia strony jest m.in. sankcja wzruszenia decyzji w trybie wznowienia postępowania. Wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. jest obligatoryjne, a zatem niezależne od tego, czy naruszenie norm postępowania miało wpływ na treść decyzji. Fakt braku udziału strony w postępowaniu, bez jej winy stanowi podstawę wznowienia, bowiem art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., nie wymaga stwierdzenia, że udział strony spowodowałby inne załatwienie sprawy. Skoro decyzje organów obu instancji zapadły z naruszeniem przepisów art. art. 10 § 1, 61 § 4, 80 k.p.a., dającym podstawę do wznowienia postępowania, przeto podlegały one uchyleniu w myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270).