II SA/Lu 278/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Krystyna Sidor po rozpoznaniu w dniu 4 czerwca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. M. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [..]., znak: [..] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego - w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy p o s t a n a w i a przyznać J. M. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od wpisu sądowego; odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Skarżący J. M., reprezentowany przez swoją żonę J. M. wniósł o przyznanie mu prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W formularzu wniosku wskazał, że jest osobą starszą i sparaliżowaną, wymagającą stałej pomocy; wspólne gospodarstwo domowe prowadzi wraz z żoną, utrzymując się z emerytur w łącznej kwocie 2214,43zł, z której pokrywają m.in. koszty opiekunów i drogich leków. Sąd zważył, co następuje: Przepis art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) przewiduje przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej, na jej wniosek w zakresie całkowitym w sytuacji, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Instytucja prawa pomocy stanowi procesową gwarancję ochrony praw strony, ale z uwagi na to, że jest wydatkowana ze środków Skarbu Państwa powinna być stosowana rozważnie. Ze szczególną ostrożnością należy rozpoznawać wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. o zwolnienie zarówno od kosztów sądowych, jak i ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, z czym mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Prawo pomocy w zakresie całkowitym powinno być przyznawane w sytuacjach nadzwyczajnych, wyjątkowych, a więc w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (por. post. NSA z dnia 22 grudnia 2002r., OZ 862/04, niepubl.), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym może być stosowane nawet wówczas, gdy wnioskodawca posiada pewne środki finansowe, ale przeznaczenie ich na wydatki sądowe spowodowałoby uszczerbek koniecznego utrzymania siebie. Należy również powiedzieć, że w sytuacji, gdy strona wnosi o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym, Sąd oceniając, że nie ma podstaw do uwzględnienia wniosku w całości, może przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym. Zdaniem Sądu, sytuacja materialna skarżącego nie jest krytyczna i umożliwia mu poniesienie części kosztów niniejszego postępowania. Kwota 2214,43zł, z której skarżący utrzymuje się wraz z żoną daje możliwość opłacenia adwokata czy radcy prawnego, który świadczyłby pomoc prawną w niniejszej sprawie. Natomiast nie jest to kwota wystarczająca - zważywszy na konieczność ponoszenia stałych miesięcznych wydatków na opiekę i leki - do uiszczenia wszystkich wydatków związanych z niniejszym postępowaniem, w szczególności do wyłożenia jednorazowo kwoty 500zł z tytułu wpisu sądowego. W ocenie Sądu zwolnienie skarżącego z obowiązku uiszczenia tej opłaty jest w tej sytuacji uzasadnione. Konieczność poniesienia ewentualnie innych opłat sądowych (m.in. opłaty kancelaryjnej za sporządzenie uzasadnienia wyroku - 100zł, wpisu od skargi kasacyjnej – 250zł) może pojawić się dopiero na późniejszym etapie postępowania, dlatego - zdaniem Sądu - skarżący posiadający stałe i niezmienne źródło dochodu, będzie miał możliwość ich uiszczenia. Natomiast w razie pogorszenia się sytuacji majątkowej, skarżący będzie mógł ponownie ubiegać się o przyznanie prawa pomocy. Z tych względów Sąd uznał, że należy przyznać skarżącemu prawo pomocy jedynie w zakresie częściowym, dlatego na podstawie art. 246 §1 pkt.2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji.