II SA/Lu 280/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska, Sędziowie Sędzia NSA Witold Falczyński,, Sędzia NSA Krystyna Sidor (sprawozdawca), Protokolant Referent Julia Polak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 9 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności dotyczących zaliczki alimentacyjnej oddala skargę. Decyzją z dnia 16 marca 2011r.Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie po rozpoznaniu odwołania M. M. utrzymało w mocy decyzję Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Lublinie z dnia 19 stycznia 2011r. Organ I instancji wskazaną decyzją odmówił M. M. – dłużnikowi alimentacyjnemu umorzenia należności do zwrotu z tytułu zaliczki alimentacyjnej pobieranej przez J. M. w okresie od 1 maja 2006r. do 31 sierpnia 2007r. – które po powiększeniu o 5% zgodnie z art. 12 ust. 1 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych, wyniosły 3.066 zł. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że nie było możliwe przeprowadzenie wywiadu środowiskowego z dłużnikiem, a w konsekwencji ustalenie jego sytuacji majątkowej, bowiem nie odbiera on zawiadomień nadanych pocztą ani nie kontaktuje się z Ośrodkiem Pomocy. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, iż M. M. uniemożliwił ustalenie swojej sytuacji życiowej i finansowej, co było niezbędne do oceny zasadności jego wniosku. Mimo, iż organ kierował zawiadomienia o wywiadzie środowiskowym na wskazywany przez wnioskodawcę w jego pismach adres w Lublinie, ul. G. (pisma z dnia 22 i 30 listopada 2006r.), wnioskodawca przesyłek nie odbierał. Natomiast z uwagi na to, że jego matka M. M. złożyła w dniu 22 listopada 2010r. pisemne oświadczenie, w którym wyjaśniła, że syn nie mieszka już od dawna w Lublinie, lecz w N. K., organ skierował wezwanie na adres: N. K., ul. L., ale wezwania tego wnioskodawca również nie odebrał. W toku postępowania przed organem odwoławczym M. M. przedłożył natomiast decyzję OPS w N. D. z dnia 2 kwietnia 2008r., w której organ uznał za wątpliwe całoroczne zamieszkiwanie przez wnioskodawcę w N., a także kolejne oświadczenie swojej matki z dnia 2 lutego 2011r., w którym zaprzeczyła ona swojemu poprzedniemu oświadczeniu, iż wnioskodawca mieszka w N. Organ odwoławczy nie uwzględnił wyjaśnień i argumentacji wnioskodawcy i podzielił stanowisko organu I instancji, że wnioskodawca uniemożliwia organom ustalenie jego sytuacji życiowej w drodze wywiadu środowiskowego, co prowadzi do odmowy uwzględnienia wniosku. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wniósł M. M., domagając się uchylenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie. Skarżący podniósł, że wbrew stanowisku organów, "latem ubiegłego roku złożył potrzebną dokumentację podczas rozmowy z panią dyrektor MOPR" i nie można zarzucić mu braku współpracy z organem. Wyjaśnił, że nie zamieszkuje stale w N. K., dlatego tego adresu nie wskazywał, lecz wyłącznie adres w Lublinie przy ul. G., ale na ten adres nie otrzymał żadnego awiza z MOPR. Podniósł, że oświadczenie jego matki nie mogło stanowić wiarygodnego dowodu w sprawie, ponieważ matka nie znała jego adresu w N. dokładnie, zaś oświadczenie z dnia 22 listopada 2010r. pisała "pod dyktando" pracownika MOPR. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art.1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę zaskarżonej decyzji w zakresie jej zgodności z prawem. Zaskarżona decyzja prawa nie narusza. W sprawie niniejszej zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 22 kwietnia 2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz.U. Nr 164, poz. 1366 ze zm.), co wynika z art. 41 ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz. U. z 2009r., Nr 1, poz. 7 ze zm.), który stanowi, że sprawy o zaliczki alimentacyjne, do których prawo powstało do dnia wejścia w życie ustawy (tj. do 1 października 2008r.), podlegają rozpatrzeniu na zasadach i w trybie określonych w przepisach dotychczasowych. Umorzenie należności dłużnika alimentacyjnego dopuszczała ustawa o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych w art. 16 - stanowiąc, że organ właściwy wierzyciela może umorzyć takie należności, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną tych osób. Ustalenie sytuacji dochodowej następowało (w świetle cyt. ustawy) w drodze obligatoryjnego wywiadu środowiskowego (art. 4 tej ustawy), a obecnie w drodze wywiadu alimentacyjnego (art. 4 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów). Podkreślić należy, że wniosek o umorzenie podlegał (i nadal podlega) rozpatrzeniu w oparciu o uznanie administracyjne, daje organowi swobodę w podejmowaniu decyzji. Cechą specyficzną uznania jest to, że decyzja taka nie podlega kontroli sądowej z punktu widzenia celowości rozsztrygnięcia. (por. I. Bogucka, Państwo prawne a problem uznania administracyjnego, Państwo i Prawo 1992, z. 10, s.32 i nast.) Nie oznacza to jednak wyłączenia decyzji uznaniowych całkowicie spod kontroli sądowej, choć kontrola ta jest ograniczona. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 maja 2002r. (SA/Sz 2548/00, niepubl.) kontrola legalności decyzji wydawanych w ramach uznania administracyjnego sprowadza się do oceny czy organ administracji uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych, mających znaczenie w sprawie oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył on zasady swobodnej oceny dowodów. Kontrola sądu dotyczy więc prawidłowości postępowania organu administracji poprzedzającego wydanie decyzji. W szczególności polega ona na sprawdzeniu czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem dowodowym oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy, do czego zobowiązane są organy obu instancji na podstawie art. 7, 77 § 1, 80 i 136 kpa. W niniejszej sprawie organ I instancji podjął z urzędu wszelkie możliwe czynności w celu ustalenia aktualnej sytuacji dochodowej M. M., co jednak okazało się bezskuteczne, a w konsekwencji organ – działając w granicach przysługującego mu uznania - miał prawo odmówić uwzględnienia wniosku o umorzenie należności do zwrotu dłużnika alimentacyjnego. Bezspornie organowi nie udało się przeprowadzić ze skarżącym obligatoryjnego wywiadu środowiskowego, ponieważ skarżący nie odbierał kierowanych do niego wezwań. Takie działanie skarżącego ubiegającego się o umorzenie należności alimentacyjnych zasadnie zostało potraktowane przez organ jako przejaw braku zainteresowania własną sprawą, co doprowadziło do odmowy uwzględnienia wniosku. Podkreślić należy, że o konieczności przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w niniejszej sprawie skarżący dowiedział się wprost z decyzji organu odwoławczego wydanej w niniejszej sprawie w dniu 1 października 2010r., doręczonej skarżącemu w dniu 27 maja 2010r. /k. 66 akt admin./, mimo to nie nawiązał on z organem pomocy społecznej żadnego kontaktu w celu udzielenia takiego wywiadu. Stanowisko organów obu instancji, iż zarzuty skarżącego o nieprawidłowym doręczeniu mu wezwania do stawienia się w Ośrodku celem udzielenia wywiadu na adres w N. K. nie mogły stanowić dostatecznego usprawiedliwienia braku kontaktu ze skarżącym, będącym wnioskodawcą i inicjatorem niniejszego postępowania jest, w tej sytuacji, uzasadnione. Należy również podnieść, że przed wydaniem decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 1 października 2010r. uchylającej poprzednią decyzję organu I instancji i przekazującą sprawę temu organowi do ponownego rozpoznania, wszystkie pisma, w tym wezwania, były kierowane do skarżącego na adres w Lublinie, ponieważ tylko taki adres był wskazywany przez skarżącego jako adres do korespondencji. W sytuacji jednak, gdy doręczenie pism na ten adres stało się niemożliwe, bowiem skarżący pism nie odbierał oraz w związku z oświadczeniem matki skarżącego z dnia 22 listopada 2010r., iż skarżący nie zamieszkuje w Lublinie, lecz w N. - uzasadnione było skierowanie wezwania na inny, znany organowi adres tj. N. K., ul. L. Skoro bowiem skarżący, świadomy obowiązku skontaktowania się z organem celem przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, nie wskazał takiego adresu, pod którym rzeczywiście przesyłkę mógłby odebrać, to organy zasadnie potraktowały takie zachowanie jako brak zainteresowania własnymi sprawami i w konsekwencji odmówiły uwzględnienia wniosku o umorzenie. Odnosząc się natomiast do wniosku dowodowego zgłoszonego przez skarżącego w piśmie z dnia 28 kwietnia 2011r. o przesłuchanie świadków, należy wyjaśnić, że w świetle art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd administracyjny ma prawo przeprowadzić jedynie dowód uzupełniający z dokumentów, jeśli jest to niezbędne dla wyjaśnienia sprawy – wniosek o przesłuchanie świadków nie mógł więc być uwzględniony. Z tych względów stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja, jak i decyzja organu I instancji nie naruszają obowiązujących przepisów, dlatego skarga, jako pozbawiona uzasadnionych podstaw prawnych, podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270).