II SA/Lu 284/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Witold Falczyński po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi E.P. i M. P. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] grudnia 2011 r., Nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego - w zakresie wniosków E. P. i M. P. z dnia 14 styczni 2015 r. o przyznanie prawa pomocy poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych p o s t a n a w i a odmówić zmiany prawomocnego postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 6 października 2014 r., sygn. akt II SA/Lu 284/14, przyznającego E. P. i M. P. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata i odmawiającego przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Postanowieniem z dnia 6 października 2014 r. starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, po rozpoznaniu złożonych na urzędowym formularzu (druk "PPF") wniosków E.P. i M. P. o przyznanie prawa pomocy w całkowitym zakresie – przyznał skarżącym prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, zaś odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Rozstrzygnięcie powyższe referendarz sądowy uzasadnił tym, że skarżący mają zaspokojone potrzeby mieszkaniowe oraz mają stałe dochody. Łączny miesięczny dochód gospodarstwa domowego skarżących wynosi 2.390,95 złotych netto, zaś wskazane przez nich miesięczne wydatki łącznie wynoszą 1.777,00 złotych (referendarz wyjaśnił, że jest to suma wydatków miesięcznych oraz 1/12 kosztów zakupu opału, czyli miesięczny koszt zakupu opału). Skoro zaś dochód skarżących pokrywa wydatki związane ze stałymi miesięcznymi kosztami utrzymania koniecznego, to nie można przyjąć, by nie pokrywał on wydatków związanych z ich najistotniejszymi potrzebami życiowym. W ocenie referendarza sądowego skarżący wykazali jednak, że nie są w stanie ponieść minimalnego kosztu ustanowienia adwokata celem sporządzenia skargi kasacyjnej. Powyższe postanowienie stało się prawomocne wobec nieskorzystania przez skarżących z przysługującego im prawa do jego zaskarżenia drodze sprzeciwu. W dniu 14 stycznia 2015 r. pełnomocnik skarżących złożył w ich imieniu kolejne wnioski o przyznanie prawa pomocy na urzędowych formularzach "PPF", tym razem ograniczające się do żądania częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: W myśl art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako "p.p.s.a.", strona może się ubiegać o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Stosownie zaś do art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Podkreślić należy, że złożony obecnie wniosek skarżących o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych dotyczy kwestii, która została już rozstrzygnięta prawomocnym postanowieniem starszego referendarza sądowego z dnia 6 października 2014 r. W postanowieniu tym przyjęto, że skarżący nie spełniają przesłanek objęcia ich prawem pomocy w zakresie całkowitym. W szczególności referendarz negatywnie ocenił możliwość zwolnienia skarżących od kosztów sądowych. Przychylił się zaś jedynie do prośby ustanowienia dla skarżących adwokata uznając, że jedynie ewentualne koszty związane z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika mogłyby narazić skarżących na uszczerbek w kosztach utrzymania koniecznego ich i ich rodziny. Powyższa okoliczność jest o tyle istotna, że zgodnie z treścią art. 170 p.p.s.a., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe. Wspomniana moc wiążąca orzeczenia w odniesieniu do sądów oznacza, że muszą one przyjmować, że dana kwestia kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Zakamycze 2006, s. 365). Powyższe nie wyklucza wprawdzie możliwości ponownego ubiegania się przez stronę o przyznanie prawa pomocy, jednak z tym wyjątkiem, że rozpatrzenie takiego wniosku następuje w trybie art. 165 p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu postanowienia niekończące postępowania w sprawie (a do takich należy rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy) mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Z powołanych przepisów wynika zatem, że odstąpienie od oceny powziętej we wcześniejszym prawomocnym postanowieniu może wchodzić w grę jedynie wtedy, gdy okoliczności stanowiące przesłankę danego rozstrzygnięcia uległy zmianie. Tym samym bez zmiany okoliczności sprawy nie można uchylić ani zmienić prawomocnego postanowienia. Przez zmianę okoliczności sprawy, należy zaś rozumieć zmianę okoliczności faktycznych, które legły u podstaw poprzednio wydanego rozstrzygnięcia. W przypadku postanowienia rozstrzygającego o odmowie przyznania prawa pomocy należy założyć, że będą to nowe okoliczności świadczące o tym, iż sytuacja materialna wnioskodawcy uległa pogorszeniu w stosunku do stanu istniejącego w dacie wydania tegoż postanowienia, co wnioskodawca musiałby wykazać, zgodnie z regułami, jakimi rządzi się postępowanie w przedmiocie prawa pomocy. Uwzględniając powyższe Sąd stanął na stanowisku, że rozpoznawany wniosek, będący w istocie wnioskiem o zmianę prawomocnego postanowienia referendarza sądowego z dnia 6 października 2014 r., nie zasługuje na uwzględnienie. Wnosząc ponownie o prawo pomocy skarżący podali bowiem w większości te same informacje, co poprzednio, w tym identyczne dane co do stanu ich rodziny, majątku, jakim dysponują, wysokości stałych miesięcznych wydatków oraz wysokości dochodu M. P., zaś jedyna różnica sprowadza się do wysokości dochodu E. P.. Poprzednio podano bowiem, iż jej wynagrodzenie za pracę wynosi 1467,01 zł brutto, zaś obecnie – 1402,60 zł brutto. Wskazana zmiana wysokości dochodu skarżącej o kwotę 64,41 zł brutto (o ile fatycznie miała miejsce, a nie wynika jedynie z omyłki skarżących), nie przemawia jednak za zmianą prawomocnego postanowienia referendarza sądowego z dnia 6 października 2013 r. Zmiana ta jest bowiem na tyle nieznaczna, że nie rzutuje na ogólną sytuację materialną skarżących. Tym samym zmiana ta nie może mieć wpływu na dokonaną w powyższym postanowieniu ocenę wniosku skarżących pod kątem przesłanek określonych w art. 246 § 1 p.p.s.a. W konsekwencji brak jest zdaniem Sądu podstaw do przyjęcia, że w sprawie doszło do zmiany okoliczności w rozumieniu art. 165 w zw. z art. 246 § 1 p.p.s.a., uzasadniających przyznanie stronie skarżącej prawa pomocy w żądanym zakresie. Z tych względów Sąd, na podstawie powołanych przepisów, orzekł jak w sentencji postanowienia.