II SA/Lu 289/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos - Janusz, Sędziowie Sędzia WSA Jacek Czaja (sprawozdawca), Sędzia NSA Maria Wieczorek - Zalewska, Protokolant Starszy asystent sędziego Łucja Krasińska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 9 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] 2015 r., nr [...] w przedmiocie pozbawienia prawa do zasiłku dla bezrobotnych I. oddala skargę; II. przyznaje radcy prawnej J. G. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w wysokości 295, 20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), w tym 55, 20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) podatku od towarów i usług. Decyzją z dnia [...] lutego 2012 r., znak: [...], wydaną na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. a/ i b/, art. 2 ust. 1 pkt 2, art. 71 ust. 1 i 2 oraz art. 72 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2008 r. nr 69, poz. 415 ze zm.) Prezydent Miasta L. uznał B. K. (dalej: skarżący) od dnia [...] lutego 2012 r. za osobę bezrobotną i przyznał mu prawo do zasiłku od dnia [...] lutego 2012 r. na okres i w wysokości określonej powołaną wyżej ustawą. Skarżący pobierał zasiłek dla bezrobotnych od [...] lutego 2012 r. do [...] sierpnia 2012 r., tj. przez 6 miesięcy. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r., znak: [...], organ pierwszej instancji orzekł o utracie przez skarżącego prawa do zasiłku od dnia [...] sierpnia 2012 r. z powodu upływu maksymalnego okresu jego pobierania. Pomimo utraty prawa do zasiłku skarżący nadal posiadał status osoby bezrobotnej. Decyzją z dnia [...] września 2014 r., znak: [...], organ pierwszej instancji orzekł o utracie przez niego statusu osoby bezrobotnej z dniem [...] września 2014 r. z powodu podjęcia zatrudnienia. W dniu [...] marca 2015 r. skarżący ponownie zgłosił się do Miejskiego Urzędu Pracy w L. w celu rejestracji jako osoba bezrobotna i przedłożył umowę zlecenia Nr [...] zawartą w dniu [...] maja 2012 r. z firmą [...] P. S. z o.o. z siedzibą w W. (dalej: Spółka) dotyczącą wykonywania pracy na podstawie umowy zlecenia w okresie od [...] maja 2012 r. do [...] maja 2012 r. Mając na uwadze powyższy dowód w sprawie oraz przepis art. 2 ust. 1 pkt 2 i art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, organ pierwszej instancji postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2015 r. wznowił z urzędu postępowanie administracyjne w trybie art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.; dalej: K.p.a.) w sprawie utraty przez skarżącego statusu osoby bezrobotnej z dniem [...] września 2014 r., zakończone decyzją ostateczną tego organu z dnia [...] września 2014 r., a następnie decyzją z dnia [...] września 2015 r. uchylił własną decyzję ostateczną z dnia [...] września 2014 r. w sprawie utraty przez skarżącego statusu osoby bezrobotnej z dniem [...] września 2014 r. i jednocześnie orzekł o pozbawieniu go statusu osoby bezrobotnej od dnia [...] maja 2012 r. w związku z podjęciem pracy zarobkowej. Kolejnym postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2015 r., znak: [...], organ pierwszej instancji wznowił – w trybie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. – postępowanie administracyjne zakończone decyzją ostateczną tego organu z dnia [...] sierpnia 2012 r. rozstrzygającą o utracie przez skarżącego prawa do zasiłku od dnia [...] sierpnia 2012 r. Decyzją z dnia [...] września 2015 r. organ uchylił własną decyzję ostateczną z dnia [...] sierpnia 2012 r. i jednocześnie orzekł o pozbawieniu skarżącego prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia [...] maja 2012 r. O powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie do Wojewody. Decyzją z dnia [...] listopada 2015 r., znak: [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w związku z art. 71 ust. 1 i art. 2 ust. 1 pkt 2 oraz art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, Wojewoda utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy podkreślił, że w przypadku pozbawienia statusu osoby bezrobotnej następuje jednocześnie utrata prawa do zasiłku, ponieważ to świadczenie przysługuje wyłącznie osobie bezrobotnej, o czym mowa w art. 71 ust. 1 ustawy (prawo do zasiłku przysługuje bezrobotnemu za każdy dzień kalendarzowy od dnia zarejestrowania się we właściwym powiatowym urzędzie pracy). W ocenie organu, fakt zatrudnienia (zarobkowania) lub podjęcia w czasie zarejestrowania w urzędzie pracy jakiejkolwiek pracy zarobkowej, bez względu na wysokość wynagrodzenia i czas jej trwania, skutkuje brakiem możliwości uzyskania lub utratą statusu osoby bezrobotnej. Nie jest bowiem dopuszczalne prawnie równoległe posiadanie statusu osoby bezrobotnej i wykonywanie pracy zarobkowej. Jeżeli osoba bezrobotna aktywizuje swoją sytuację zawodową, to nie może zarazem pozostawać osobą o statusie bezrobotnego i korzystać z zasiłku dla bezrobotnych wypłacanych ze środków przeznaczonych na łagodzenie skutków bezrobocia. Organ zaznaczył, że decyzja organu pierwszej instancji z dnia [...] września 2015 r. o pozbawieniu prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia [...] maja 2012 r. została podjęta w wyniku wznowionego postępowania, na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Organ podkreślił, że istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne i nowe dowody dotyczą wykonywanej przez B. K. pracy na podstawie umowy zlecenia od dnia [...] maja 2012 r. w firmie [...] P. S.. z o.o. z siedzibą w W., nieznane organowi pierwszej instancji w dniu [...] sierpnia 2012 r., tj. w dniu wydania decyzji o utracie prawa do zasiłku, a dowiedział się o nich dopiero podczas kolejnej rejestracji odwołującego się w urzędzie pracy w L. w dniu [...] marca 2015 r. Skoro skarżący od dnia [...] maja 2012 r. wykonywał pracę zarobkową na podstawie umowy zlecenia, co nie jest przez niego kwestionowane, to z tym dniem przestał spełniać ustawowe warunki do posiadania statusu osoby bezrobotnej i nie był uprawniony do pobierania zasiłku dla bezrobotnych. W skardze na powyższą decyzję skarżący zarzucił naruszenie art. 7, 77 i 80 K.p.a., polegające na niepełnym ustaleniu stanu faktycznego sprawy, w wyniku którego zaniechano dokonania oceny przyczyn braku zawiadomienia o podjęciu pracy zarobkowej i w związku z tak postawionym zarzutem zażądał uchylenia zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji. Skarżący podkreślił, że warunkiem zastosowania sankcji w postaci pozbawienia statusu osoby bezrobotnej jest wcześniejsze właściwe pouczenie bezrobotnego o przesłankach warunkujących zachowanie lub skutkujących utratą) tego statusu. Zdaniem skarżącego, bezrobotny może zostać pozbawiony statusu bezrobotnego na podstawie art. 33 ust. 4 pkt 1 w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy tylko wówczas, jeżeli miał (a co najmniej przy zachowaniu należytej staranności, jakiej można by w danym przypadku od niego wymagać, powinien mieć) świadomość wystąpienia zdarzeń, które zgodnie z udzielonym mu uprzednio w sposób właściwy pouczeniem skutkują utratą statusu bezrobotnego. Skarżący zwrócił także uwagę na to, że podjęcie przez niego pracy w maju 2012 r. nastąpiło jedynie na okres czterech dni. Odnosząc się do treści przepisu art. 74 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, zaznaczył, że przyczyna kwalifikująca do pozbawienia go statusu bezrobotnego ustała przed upływem 7-dniowego terminu, w którym zobowiązany był zawiadomić organ o tej okoliczności, co ma istotne znaczenie dla sprawy, albowiem wyłącza – w jego ocenie – możliwość wydania decyzji o pozbawieniu statusu osoby bezrobotnej. W odpowiedzi na skargę organ drugiej instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. W myśl art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, starosta (prezydent miasta na prawach powiatu), z zastrzeżeniem art. 75 ust. 3 tej ustawy, pozbawia osobę bezrobotną statusu bezrobotnego, gdy osoba ta nie spełnia warunków, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy. W świetle zaś tego ostatniego przypisu, za bezrobotnego uznaje się osobę niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej, która jest zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub w danej służbie albo innej pracy zarobkowej. Zgodnie z definicją legalną zawartą w art. 2 ust. 1 pkt 11 ustawy, przez pojęcie "innej pracy zarobkowej" należy rozumieć wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umów cywilnoprawnych, w tym umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych. Z powyższych przepisów wynika zatem w sposób jednoznaczny, że podjęcie przez bezrobotnego zatrudnienia lub wykonywanie innej pracy zarobkowej, to jest w szczególności świadczenie usług na podstawie umów cywilnoprawnych, w tym na podstawie umowy zlecenia, stanowi przesłankę pozbawienia statusu bezrobotnego, o czym mowa w art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy. Oczywistym jest zatem, że jak prawidłowo wskazały organy, podjęcie – w okresie zarejestrowania w urzędzie pracy – jakiejkolwiek pracy zarobkowej, bez względu na wysokość wynagrodzenia i czas jej trwania, powoduje konieczność pozbawienia osoby bezrobotnej takiego statusu. Przepisy ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy wyłączają bowiem – w sposób wyraźny – możliwość jednoczesnego posiadanie statusu osoby bezrobotnej oraz pozostawania w zatrudnieniu bądź wykonywania innej pracy zarobkowej, jaką jest między innymi świadczenie usług na podstawie umowy zlecenia. Ponadto, w przypadku pozbawienia statusu osoby bezrobotnej następuje jednocześnie utrata prawa do zasiłku, albowiem świadczenie to przysługuje wyłącznie osobie bezrobotnej, co wynika wyraźnie z art. 71 ust. 1 ustawy, który stanowi, że prawo do zasiłku przysługuje bezrobotnemu za każdy dzień kalendarzowy od dnia zarejestrowania się we właściwym powiatowym urzędzie pracy. W rozstrzyganej sprawie jest poza sporem, że skarżący w okresie od [...] maja 2012 r. do [...] maja 2012 r. wykonywał "inną pracę zarobkową" w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 11 ustawy, gdyż w okresie tym świadczył usługi na podstawie umowy zlecenia nr [...] zawartej w dniu [...] maja 2012 r. ze Spółką [...] P. oraz – równolegle – posiadał status osoby bezrobotnej. Niewątpliwie zatem prawidłowo organy obu instancji uznały, że ujawnienie się tej okoliczności po wydaniu ostatecznej decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] sierpnia 2012 r. w sprawie utraty przez skarżącego prawa do zasiłku od dnia [...] sierpnia 2012 r., stanowiło określoną w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. podstawę do wznowienia z urzędu postępowanie administracyjne zakończonego opisaną decyzją ostateczną. Przepis ten bowiem stanowi, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne i nowe dowody dotyczyły wykonywania przez skarżącego innej pracy zarobkowej na podstawie wspomnianej umowy zlecenia, nie były znane organowi pierwszej instancji w dniu [...] sierpnia 2012 r., to jest w dacie wydania decyzji ostatecznej o utracie przez skarżącego prawa do zasiłku od dnia [...] sierpnia 2012 r. oraz – co oczywiste – okoliczności te oraz potwierdzające je dowody istniały w dniu wydania opisanej decyzji ostatecznej. Niezasadne są przy tym zarzuty skarżącego. Jak trafnie podkreślił organ odwoławczy, skarżący został prawidłowo pouczony o okolicznościach powodujących utratę statusu osoby bezrobotnej. Z akt sprawy wynika, że podczas rejestracji skarżący otrzymał jeden egzemplarz "Informacji dla osób rejestrujących się w powiatowym urzędzie pracy", w której zostały określone prawa i obowiązki osób bezrobotnych, wynikające z przepisów ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. W części II pkt 1 i 2 tej "Informacji" zawarte zostało pouczenie, że status bezrobotnego ma osoba, która nie jest zatrudniona i nie wykonuje innej pracy zarobkowej, to znaczy nie wykonuje pracy lub nie świadczy usług na podstawie umowy zlecenia, umowy o dzieło. W części III omawianego dokumentu zawarto pouczenie, że utrata statusu bezrobotnego następuje, gdy warunki określone w tym punkcie nie zostały spełnione. Ponadto skarżący został pouczony w odrębnym "Oświadczeniu rejestrowanego", że osoba bezrobotna jest zobowiązana zawiadomić organ – w ciągu siedmiu dni – o podjęciu zatrudnienia, innej pracy zarobkowej oraz o zaistnieniu każdej okoliczności powodującej utratę statusu bezrobotnego albo utratę prawa do zasiłku przewidzianą w ustawie o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Zapoznanie się z treścią "Informacji" oraz zobowiązanie się do przestrzegania przepisów ustawy skarżący potwierdził własnoręcznym podpisem w dniu [...] lutego 2012 r. W tych okolicznościach nie budzi wątpliwości Sądu, że wbrew twierdzeniom skarżącego, nie można przyjąć, by skarżący – przy zachowaniu obiektywnego miernika staranności wymaganej od osoby należycie dbającej o swoje – nie mógł mieć świadomości, że podjęcie przez niego "innej pracy zarobkowej" na podstawie umowy cywilnoprawnej zawartej ze Spółką nie będzie skutkować utratą statusu bezrobotnego. Przywołany przez skarżącego wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 13 maja 2015 r., sygn. akt IV SA/Po 1349/14, wydany został na gruncie sprawy o odmiennym stanie faktycznym i z tego względu stanowisko w nim wyrażone nie jest przydatne na potrzeby rozstrzyganej sprawy. Niewątpliwie również – mając na uwadze okoliczności sprawy niniejszej – na wynik sprawy nie może mieć wpływu długość okresu zatrudnienia skarżącego na podstawie wspomnianej umowy zlecenia. Podstaw do przyjęcia odmiennego stanowiska nie daje w szczególności treść art. 74 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Przepis ten stanowi, że bezrobotny jest obowiązany zawiadomić w ciągu 7 dni powiatowy urząd pracy o podjęciu zatrudnienia, innej pracy zarobkowej lub o złożeniu wniosku o wpis do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej oraz o zaistnieniu innych okoliczności powodujących utratę statusu bezrobotnego albo utratę prawa do zasiłku. Podkreślenia wymaga, że zarówno wykładnia językowa, jak i celowościowa powołanego przepisu prowadzi do wniosku, że zawarta w nim norma prawna odnosi się do wyłącznie do terminu, w jakim osoba bezrobotna ma obowiązek powiadomienia urzędu pracy o wskazanych w tej normie okolicznościach, a nie dotyczy określenia minimalnego okresu zatrudnienia, którego podjęcie – w myśl art. 33 ust. 4 pkt 1 w związku z art. 2 ust. 1 pkt 2 oraz pkt 11 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy – skutkuje utratą statusu bezrobotnego. Oznacza to, że treść przepisu art. 74 powołanej ustawy nie wyłącza możliwości wydania decyzji o pozbawieniu statusu osoby bezrobotnej, z uwagi na podjęcie zatrudnienia bądź innej pracy zarobkowej na okres krótszy niż siedem dni. Kontrolując zaskarżoną decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny nie stwierdził więc, że organy administracji naruszyły prawo materialne, jak i nie dopatrzył się naruszeń przepisów postępowania, mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z tych wszystkich względów, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718; dalej: P.p.s.a.), skargę oddalił. O wynagrodzeniu radcy prawnego, udzielającego skarżącemu pomocy prawnej z urzędu, Sąd orzekł na podstawie art. 250 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 460 ze zm.) w związku z § 22 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2015 r. poz. 1805).