II SA/Lu 29/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Asesor sądowy Maciej Gapski (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 marca 2025 r. sprawy ze skargi S. S. na postanowienie Wojewody z dnia [...] listopada 2024 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 26 listopada 2024 r. znak: [...] Wojewoda (dalej jako: Wojewoda lub organ odwoławczy) po rozpatrzeniu zażalenia S. S. (dalej jako: skarżący) uchylił postanowienie Prezydenta Miasta C. z dnia 26 września 2024 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie żądania wykupu nieruchomości położonej w obrębie nr [...] miasta C., oznaczonej w operacie ewidencji gruntów i budynków jako działka nr [...], o powierzchni 1.200 m2. Zaskarżone postanowienie wydane zostało w następującym stanie sprawy: Pismem z dnia 31 lipca 2024 r. S. S. zwrócił się do Prezydenta Miasta C. z żądaniem wykupu gruntu w związku z decyzją Wojewody zezwalającej na ograniczenie korzystania z nieruchomości znajdującej się w C. przy ul. [...], działki nr [...], o pow. 1200 m2. W swym piśmie skarżący wyjaśnił, że ustanowiona na jego działce służebność w sposób znaczący ogranicza rozporządzanie przedmiotową nieruchomością, a urządzenia energetyczne w postaci kontenerowej stacji transformatorowej, słupa SN oraz ziemnej sieci kablowej znacznie zmieniają charakter działki. Wniosek został oparty na podstawie art. 124 ust. 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2024 r., poz. 1061 ze zm., dalej jako u.g.n.) oraz art. 231 k.c. Postanowieniem z dnia 26 września 2024 r. Prezydenta Miasta C. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie żądania wykupu nieruchomości położonej w obrębie nr [...] miasta C., oznaczonej w operacie ewidencji gruntów i budynków jako działka nr [...], o powierzchni 1.200 m2. W uzasadnieniu organ opisał stan sprawy oraz podkreślił, że roszczenie o nabycie gruntu zarówno na podstawie art. 124 ust. 5 u.g.n., jak również art. 231 § 2 k.c. rozpatrywane jest na drodze postępowania cywilnego. Nie ma więc podstaw do prowadzenia przedmiotowego postępowania w oparciu o przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. W wyniku rozpatrzenia zażalenia S. S. na powyższe postanowienie Wojewoda orzeczeniem z dnia 26 listopada 2024 r. uchylił w całości zaskarżony akt. W uzasadnieniu podkreślono, że wykup nieruchomości na podstawie art. 124 ust. 5 u.g.n. następuje na podstawie umowy, a nie w drodze decyzji administracyjnej. Roszczenie oparte na tym przepisie ma charakter cywilno-prawny, co oznacza, że tylko sąd powszechny mógłby taki obowiązek wykupu nałożyć, czy to na starostę, czy też na osobę występującą z wnioskiem o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości. Organ odwoławczy wyjaśnił, że prawidłową reakcją organu na wniosek strony nie powinna być odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. lecz zwrot podania wnoszącemu w drodze postanowienia, stosownie do art. 66 § 3 k.p.a. W związku z błędnym postanowieniem Prezydenta Miasta C., które narusza prawo w sposób istotny, organ odwoławczy uchylił orzeczenie. Skargę na postanowienie Wojewody złożył S. S. zarzucając rażące i ciągłe naruszanie prawa własności. W obszernym piśmie skarżący szczegółowo opisał stan sprawy oraz sporu z P. dotyczącego posadowienia na działce skarżącego linii energetycznej napowietrznej oraz bezumownego korzystania z gruntu. Zdaniem skarżącego zlokalizowanie na jego działce urządzeń infrastruktury energetycznej zmienia charakter jego nieruchomości i uniemożliwia prawidłowe korzystanie z niej. W związku z tym, zdaniem skarżącego, zasadne jest żądanie wykupu gruntu. S. S. w skardze zaprezentował dodatkowo zarzuty ze skargi kasacyjnej odnoszącej się do wyroku WSA w Lublinie z dnia 6 czerwca 2024 r. sygn. akt II SA/Lu 262/24 w sprawie skargi na decyzję Wojewody z dnia 12 lutego 2024 r. znak [...] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości. W uzasadnieniu opisano również podejmowane przez skarżącego działania przed organami prokuratury odnoszące się do naruszenia prawa własności skarżącego przez spółkę energetyczną. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie . Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Stosownie do art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej jako: p.p.s.a.). sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa. Należy zgodzić się ze stanowiskiem organów obu instancji, że roszczenie o wykup nieruchomości, którego podstawą jest art. 124 ust. 5 u.g.n. nie ma charakteru administracyjno-prawnego, a cywilno-prawny. Dla przymusowej realizacji tego roszczenia, jeżeli wykup nie zostanie dokonany w drodze umownej (zgodnego oświadczenia woli obu stron), właściwa jest droga postępowania cywilnego przed sądem powszechnym. Dlatego też stosownie do art. 66 § 3 k.p.a. podanie wniesione przez skarżącego należy zwrócić w formie postanowienie. Uchylenie przez organ odwoławczy zaskarżonego postanowienia miało więc pełną podstawę prawą w obowiązujących przepisach. (por. wyrok NSA z 3.02.2022 r., I OSK 2980/19, LEX nr 3349608). Dodatkowo należy podkreślić, że treść art. 124 ust. 1 u.g.n. umożliwia przymusowo, a więc wbrew woli właściciela nieruchomości, zrealizować inwestycję celu publicznego, w sytuacji gdy nie wyraża on na to zgody. Realizacja roszczenia z art. 124 ust. 5 u.g.n nie jest możliwa w postępowaniu przed organami administracji publicznej, prowadzącymi postępowanie w trybie art. 124 ust. 1 u.g.n. Zainteresowany właściciel z takim roszczeniem może wystąpić do sądu powszechnego. Podnoszone przez skarżącego zarzuty odnoszące się do naruszenie prawa własności i niewłaściwego działania organów administracji nie mają więc znaczenia w realiach przedmiotowej sprawy. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a., należało skargę oddalić.