II SA/Lu 292/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Dudek, Sędziowie Asesor WSA Jerzy Drwal, Sędzia WSA Ewa Ibrom (spr.), Protokolant asystent sędziego Rafał Ostrowski, po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2004r sprawy ze skargi L.S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania określonych robót budowlanych oddala skargę II SA/Lu 292/04 U Z A S A D N I E N I E Decyzją z dnia [...] r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego miasta L. nakazał L.S.. wymontowanie ościeżnic okien ze skrzydłami w ścianie południowej budynku mieszkalno-gospodarczego, znajdującego się na nieruchomości położonej w L. przy ul. [...] i zamurowanie wszystkich otworów okiennych w tej ścianie przez wypełnienie ich luksferami, w terminie do dnia 31 marca 2004 r. Decyzją z dnia [...] r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił te decyzję w części dotyczącej terminu wykonania nakazanych robót i ustalił nowy termin na dzień 31 maja 2004 r., a w pozostałej części utrzymał decyzję organu pierwszej instancji w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy ustalił, że na działce ewidencyjnej nr [...] położonej w L. przy ul. [...], stanowiącej własność L.S. znajduje się budynek mieszkalny z garażem i pomieszczeniami gospodarczymi. Ściana budynku od strony południowej posiada otwory okienne w odległości 2 m od granicy działki nr [...]. Rozbudowa tego budynku i jego adaptacja na cele mieszkaniowe dokonane zostały bez wymaganego pozwolenia na budowę. Inwestycja ta jest jednak zgodna z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a ponadto dla budynku tego wykonana została przez osobę posiadającą stosowne uprawnienia inwentaryzacja budowlana. Wobec ubiegania się przez inwestora o udzielenie pozwolenia na użytkowanie obiektu, nakazano doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem, istniejące otwory okienne naruszają bowiem przepisy rozporządzenia z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Wymienione przepisy dopuszczają sytuowanie budynków w odległości co najmniej 4 m od granicy z działką sąsiednią. Odległość ta może być zmniejszona do 3 m, jeżeli ściana budynku od strony działki sąsiedniej nie ma otworów okiennych i drzwiowych. W ocenie organu drugiej instancji w sprawie nie ma zastosowania przepis art. 49 ustawy - prawo budowlane z 1994 r., bowiem zgodnie z przepisem art.103 ust.2 tej ustawy przepisów dotyczących samowoli budowlanej nie stosuje się, jeżeli budowa została zakończona przed dniem 1 stycznia 1995 r. W takiej sytuacji stosuje się przepisy ustawy – prawo budowlane z 1974 r. Zgodnie z tymi przepisami należało nakazać skarżącej wykonanie w określonym terminie zmian i przeróbek, które doprowadzą obiekt do stanu zgodnego z prawem. Od decyzji tej skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wniosła L.S. l nosząca obecnie nazwisko SZ. Skarżąca zarzuca naruszenie przepisu art. 40 w związku z art.5 ust.1 pkt 6 ustawy z dnia 24 października 1974 r. – prawo budowlane, ponieważ przepisy te zapewniają ochronę uzasadnionych interesów osób trzecich, a w tym konkretnym przypadku właściciel nieruchomości sąsiedniej wyraził zgodę na usytuowanie okien w ścianie od strony granicy, a także naruszenie przepisów art. 75 § 1, 77 § 1, 80, 89 §1 i 2, 104 § 1 i 2 oraz 107 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego, polegające na nie rozstrzygnięciu istoty sprawy przez pominięcie okoliczności, że zgoda osoby, której interes ma być chroniony ma zasadnicze znaczenie i powinna być przedmiotem postępowania dowodowego. Powołując się na powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ drugiej instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga jest nieuzasadniona. Zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego, ani procesowego. Organy administracji dokonały prawidłowych ustaleń faktycznych i prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego. Jest poza sporem, że skarżąca dokonała w drugiej połowie lat osiemdziesiątych rozbudowy budynku gospodarczego i adaptacji tego budynku na cele mieszkalne bez wymaganego pozwolenia na budowę. Prawidłowe jest zatem stanowisko organów administracji, że w rozpoznawanej sprawie zastosowanie mieć będą przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. – prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 z późn. zmianami). W myśl bowiem przepisu art. 103 ust.2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – prawo budowlane (Dz. U. z 2003 r., Nr 207, poz.2016), do obiektów wybudowanych bez wymaganego pozwolenia na budowę, których budowa została zakończona przed wejściem w życie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r., tj. przed dniem 1 stycznia 1995 r., nie ma zastosowania przepis art. 48 ustawy, lecz stosuje się przepisy dotychczasowe. Oznacza to, że nie ma także zastosowania powoływany przez skarżącą przepis art. 49 ustawy – prawo budowlane z dnia 7 lipca 1994 r. w brzmieniu sprzed nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy – prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 80, poz.718), stanowiący, że nie można nakazać rozbiórki o której mowa w art. 48, jeżeli upłynęło 5 lat od dnia zakończenia budowy obiektu budowlanego lub jego części, a jego istnienie nie narusza przepisów o zagospodarowaniu przestrzennym, w szczególności ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Nie ulega wątpliwości, że wybudowanie przez skarżącą budynku mieszkalno-gospodarczego bez uzyskania pozwolenia na budowę naruszało przepis art. 28 ust.1 ustawy – prawo budowlane z 1974 r., który stanowił, że roboty budowlane, z wyjątkiem rozbiórek, można rozpocząć po uzyskaniu pozwolenia na budowę. W takiej sytuacji, do oceny dokonanej samowoli budowlanej zastosowanie mieć będą przepisy art. 37 i 40 ustawy z 1974 r. określające tryb postępowania w przypadku wybudowania obiektów budowlanych niezgodnie z przepisami. Stosownie do przepisu art. 37 ust.1 obiekty budowlane lub ich części, wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce jedynie wówczas, gdy obiekt budowlany lub jego część znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. W przypadku, gdy nie zachodzą okoliczności określone w przepisie art.37 ust.1, zastosowanie ma przepis art. 40 ustawy, który zobowiązuje właściwy organ do wydania decyzji nakazującej wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z przepisami. Jak prawidłowo ustaliły organy administracji, wybudowany przez skarżącą budynek znajduje się na terenie przeznaczonym w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną (tereny oznaczone symbolem M-4), nie powoduje też niebezpieczeństwa dla ludzi ani pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych otoczenia. Nie ma zatem podstaw do orzekania o jego rozbiórce. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 stycznia 1998 r. w sprawie IV SA 424/96 (nie publ.), brak pozwolenia na budowę nie jest wystarczającą przesłanką nakazania rozbiórki istniejącego obiektu budowlanego, jeżeli nie zachodzą okoliczności wymienione w art. 37 ustawy z 1974 r. Również w wyroku z dnia 13 marca 1998 r. (IV SA 639/96) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że przepisy ustawy z 1974 r. zobowiązywały właściwe organy do rozważenia przede wszystkim możliwości legalizacji samowolnie wzniesionego obiektu, a dopiero gdy taka legalizacja nie byłaby możliwa - do orzeczenia nakazu rozbiórki. Wobec stwierdzenia braku podstaw do nakazania rozbiórki wybudowanego przez skarżącą budynku, rozważenia wymaga – w świetle art.40 ustawy - jakie zmiany lub przeróbki są konieczne do doprowadzenia budynku do stanu zgodnego z przepisami. Na gruncie powołanego przepisu oceniać bowiem należy m.in. zgodność budowy z warunkami technicznymi, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane. W myśl przepisu art. 5 ust.1 ustawy z 1974 r. obiekty budowlane powinny być projektowane i budowane zgodnie z przepisami, w szczególności techniczno-budowlanymi, do których zalicza się warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane (art. 5 ust.4). Takimi przepisami w dacie budowy były warunki techniczne, określone w rozporządzeniu Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (Dz. U. Nr 17, poz.62). Jest okolicznością bezsporną, że południowa ściana wybudowanego przez skarżącą bez pozwolenia na budowę budynku, posiadająca otwory okienne, usytuowana jest w odległości 2 m od granicy z działką oznaczoną numerem [...], stanowiącą własność Z.M.. Słusznie zatem uznały organy administracji, że budowa ta narusza przepisy powołanego rozporządzenia. Przepis § 12 ust.1 rozporządzenia stanowi, ze budynki mieszkalne i gospodarcze na działkach zagrodowych w indywidualnych gospodarstwach rolnych oraz wolno stojące jednorodzinne domy mieszkalne o ścianach z materiałów niepalnych i o pokryciu z materiałów niepalnych lub trudno zapalnych powinny być sytuowane w odległości co najmniej 4 m od granicy działki. Odległość ta może być zmniejszona do 3 m, jeżeli ściana budynku od strony sąsiedniej działki nie ma otworów okiennych lub drzwiowych. Odstępstwo od tych wymogów dopuszczalne jest jedynie w sytuacji, gdy sąsiednia działka jest zabudowana, a zabudowa ta usytuowana jest w odległości większej niż 4 m od granicy działki. Wówczas odległości określone w ust. 1 mogą ulec zmniejszeniu, z tym że odległość między budynkiem istniejącym a projektowanym powinna wynosić co najmniej 8 m ( § 12 ust. 2 rozporządzenia). Należy jednak zauważyć, że odstępstwo od warunków określonych w przepisie § 12 dotyczy wstępnego etapu procesu budowlanego, tj. ubiegania się o udzielenia pozwolenia na budowę, co w sprawie niniejszej nie zachodzi. Niezależnie jednak od powyższego nie ulega wątpliwości, że wobec tego, że działka nr [...] nie jest zabudowana, a budynek skarżącej znajduje się w odległości dwóch metrów od granicy, nie byłoby możliwe zastosowanie przytoczonego przepisu § 12 ust.2 i dopuszczenie zmniejszenia poniżej 4 m odległości od granicy ściany z otworami okiennymi. Nie byłoby także możliwe wymaganie, by w przyszłości właściciel działki nr [...] dostosowywał zabudowę swojej działki do samowolnie wzniesionego przez skarżącą budynku w celu zachowania wskazanej odległości 8 m. Ubocznie zauważyć należy, że także w przypadku określonym w § 13 rozporządzenia, dotyczącym budynków gospodarczych, nie jest dopuszczalne wykonywanie otworów okiennych ani drzwiowych w ścianie budynku, który usytuowany jest bezpośrednio przy granicy. W przedstawionym stanie prawnym zgoda właściciela nieruchomości sąsiedniej, na którą powołuje się skarżąca nie ma żadnego znaczenia. Przepisy określające warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać budynki są przepisami bezwzględnie obowiązującymi. Nie został także naruszony przepis art. 5 ust.1 pkt 6 ustawy z 1974 r. stanowiący, że obiekty budowlane powinny być budowane w sposób zapewniający ochronę uzasadnionych interesów osób trzecich. Ochrona interesów osób trzecich nie oznacza możliwości akceptowania naruszenia przepisów bezwzględnie obowiązujących w sytuacji, gdy na odstępstwa od wymagań, określonych tymi przepisami wyraża zgodę osoba, której interesy zostały naruszone. Bezpodstawny jest więc zarzut naruszenia wskazanych w skardze przepisów kodeksu postępowania administracyjnego przez pominięcie w toku postępowania okoliczności, że właściciel działki nr [...] wyraża zgodę na umieszczenie okien w ścianie budynku skarżącej od strony jego działki oraz nieprzeprowadzenia na tę okoliczność jakiegokolwiek postępowania dowodowego. Okoliczność ta nie miała znaczenia dla rozpoznania sprawy. Należy zauważyć, że także przepisy obecnie obowiązującego rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz.690 ze zm.) przewidują, że odległości zabudowy od granicy działki budowlanej, przy równoległym do granicy sytuowaniu ściany budynku, powinny wynosić co najmniej 4m dla ściany z otworami okiennymi lub drzwiowymi, a 3 m dla ściany bez otworów okiennych lub drzwiowych ( § 12 ust.3 rozporządzenia), a odstąpienie od tego wymogu możliwe jest jedynie w ściśle określonych przypadkach, które nie miałyby w rozpoznawanej sprawie zastosowania. Nakazanie skarżącej wymontowania ościeżnic i wypełnienia otworów luksferami, w celu doprowadzenia wybudowanego bez wymaganego zezwolenia budynku do stanu zgodnego z prawem, umożliwiającego jego legalizację, nie narusza więc przepisów prawa. Brak w tej sytuacji podstaw do uwzględnienia skargi. Z powyższych względów i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie orzekł, jak w sentencji.